تاریخ و تمدن

خانه یزدان پناه قم، بهشتی زمینی در دل کویر

فهرست مطالب

قم به زیارت  و گردشگری مذهبی شناخته می‌شود؛ اما جالب است بدانید که خانه‌های تاریخی زیبا و دیدنی هم دارد. خانه تاریخی یزدان پناه یکی از گنجینه‌های زیبای معماری قم به‌شمار می‌رود. جایی که علاوه بر نشانه‌های هنر ایرانی و هویت شهر، جذابیت‌های شکم‌گردی خاص خودش را هم برایتان دارد. خانه یزدان پناه در سال 1382 با قدمتی نزدیک به 120 سال، در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. پس‌از طرح مرمت به موزه صنایع دستی قم تبدیل شد و بعد از آن با واگذاری به بخش خصوصی با کاربری رستوران، پذیرای مهمانان و گردشگران داخلی و خارجی است. بازدید از آن تجربه‌ای به یادماندنی را برایتان رقم خواهد زد. با من در نابرو همراه شوید تا با هم سری به تودرتوی این عمارت اعیان‌نشین، از مکان‌های دیدنی قم بزنیم.

تاریخچه و موقعیت خانه یزدان پناه

در کوچه‌پس‌کوچه‌های محله قدیمی باغ پنبه قم، خانه‌ای تاریخی به یادگار از اواخر دوران قاجار و اوایل پهلوی، با قدمتی جاخوش کرده است. در این محل خانه‌های دیگری هم با خاطرات خوشی از گذشته جلب توجه می‌‌کنند. اگر از سمت خیابان باجک به سراغ خانه‌ یزدان پناه بیایید، پس از گذر از خانه دیواربه‌دیوار این بنا، یعنی خانه طباطبایی، به این عمارت دل‌گشا می‌رسید. خانه دو در چوبی دارد. دری کوچک در همسایگی خانه طباطبایی که شما را به چای‌خانه یزدان پناه هدایت می‌کند و البته از فضای اصلی خانه هم به این مکان راه دارد. پس از طی مسافتی اندک و عبور از یک پیچ، در اصلی خانه دیده می‌شود.

نمای بیرونی و ورودی خانه یزدان پناه قم

دیوارهای خانه در عین سادگی با کاه‌گل پوشیده شده است؛ اما به سردر خانه که برسید، تفاوت احساس می‌شود. سردری بلند با طاق آجری و شلجمی شکل که در لبه‌ها با کاشی‌های کنگره‌ای و آجربری به ظرافت تزئین شده است.

خانه یزدان پناه قم

در کناره‌ها، سکوها یا پاخوره به چشم می‌خورد. دو جفت ستون سنگی مدور هم در اطراف، استوار ایستاده‌اند. نگاه‌تان را که به بالا بیندازید، سمت چپ دیوار تنها بادگیر خانه با نقوش فیروزه‌ای در آبی آسمان خودنمایی می‌کند. عنصری کاربردی در خانه‌های قدیمی که تلطیف و خنک‌سازی هوا را بر عهده داشته است.


دور تا دور حیاط عمارت نیز تخت‌هایی با بالش و زیراندازی نمدی چیده شده‌اند. شب‌های خنک بهار و تابستان در کنار درختان و فواره آب، یک غذای لذیذ ایرانی حتما می‌چسبد.

ورود به خانه با عبور از چند پله شروع می‌شود. به این فضای کوچک که پایین‌تر از سطح کوچه قرار دارد گودال باغچه می‌گویند. گویی خانه در بستر زمین محافظت می‌شود. حال در دو لنگه‌ای چوبی با کلون و کوبه در جایگاه آیفون تصویری آن روزگار حس ورود به حال و هوای قدیم را در جان‌مان زنده می‌‌‌کند. به سبک خانه‌های سنتی وارد هشتی شوید. فضایی که بیرون و دورن خانه را از هم جدا می‌‌کند و به عنوان مانع دید افراد غریبه به داخل حریم‌خانه و تامین امنیت اهل آن بوده است. روبه‌روی در ورودی، پله‌های سنگی به ایوان راه دارد. از سمت چپ هشتی به حیاط دل‌انگیز خانه قدم بگذارید.

خانه یزدان پناه قم

معماری خانه یزدان پناه

به تماشای خانه ایرانی چهار فصل با معماری درونگرا دعوت شده‌اید. مردم خوش‌ذوق قدیم به دور از تفاخر بیرونی هرآنچه برای‌شان لذت و آرامش به ارمغان می‌آورده در خانه به‌کار می‌بردند. در شهر قم که دمای هوا بالا بوده، فارغ از حرارت بیرونی، برای خودشان یک بهشت کوچک داخل خانه درست می‌‌کردند. حوضی نشاط‌آور وسط حیاط و چهار باغچه کوچک در کناره‌ها، آرامشی شاعرانه را در فضای تاریخی خانه پخش کرده است.

بازتاب نور خورشید در آب بر جلوه بنا افزوده است. در تابستان هم مثل یک تهویه طبیعی محیط خانه را مرطوب و خنک نگه می‌دارد. خانه در دو طبقه با اتاق‌های سه دری و پنج دری در بالا، سه زیرزمین، یک بادگیر و آب‌انبار بنا شده است.

 

خانه یزدان پناه قم

هنرمند سازنده بنا ذره ذره عشق را در کالبد بنا ریخته که  از هر طرف نگاه می‌کنید، چشمانتان را سر ذوق می‌آورد. ستون‌های زیبایی با شال ستون ساده، پایه‌های حجاری شده چون گلدان و سرستون‌های بالا که به گل می‌مانند، در همه ایوان‌ها تکرار شده است. این‌ها هم‌چون دسته‌گلی به مهمان‌های خانه خوش‌آمد می‌گویند. دورتادور لبه بام خانه، تزیینات آجرچینی هرّه به همراه کاشی لعاب‌دار فیروزه‌ای، چشم نوازی می‌کند.

خانه یزدان پناه قم

برای ورود به اتاق‌های خانه از طریق پله‌های حیاط به ایوان سرتاسری طبقه اول بروید که اخیرا با نصب نرده‌های فلزی احاطه شده است. اتاق‌ها با پنجره ها و درهای چوبی، گرداگرد حیاط و مشرف به ایوان در کنار هم ردیف شده‌اند و با درهای تودرتو به یکدیگر راه دارند.

خانه یزدان پناه قم

این ویژگی موجب شده که در تبادل گرمایی خوب باشند و زمان حضور مهمانان در خانه، اتاق‌ها به هم متصل و وسیع‌تر شوند. در بناهای قدیمی  سه دری‌ها اتاق خواب و پنج دری‌ها پذیرایی امروزی بودند.

خانه یزدان پناه قم

عمارت یزدان پناه قم با توجه به اقلیم شهر، معماری هوشمندانه‌ای را به خود دیده است. دو بخش زمستانه و تابستانه در همه فصول سال، هوای مطبوع و ملایمی  را همراه دارند. در وجه زمستان‌نشین، سقف اتاق‌ها کوتاه‌تر بوده تا زودتر گرم شود. در وجه تابستان‌نشین، ارتفاع اتاق‌ها بلندتر بوده تا هوا دیرتر گرم شود و به سمت بالا صعود کند. این اتاق‌ها پنجره‌ای هم برای خروج هوا داشتند تا فضای نزدیک کف خنک شود. درحال حاضر وسایل گرمایشی و سرمایشی هم داخل اتاق‌ها تعبیه شده است. با نگاهی به اطراف ایوان، نرده‌های فلزی نصب شده را می‌بینیم که با اتمسفر این اثر تاریخی رابطه مطلوبی ندارد.

خانه یزدان پناه قم

فضاهای دلنشین در خانه رستوران یزدان پناه

امروزه این مکان در قالب رستوران و چایخانه سنتی، تجربه‌های خاطره‌انگیزی را برای بازدیدکنندگان فراهم کرده است. در اتاق های ترمه، خاتم، شاه‌نشین، زمرد و فیروزه در طبقه اول به دو شکل امروزی و سنتی خدمات مهمان‌نوازی ارائه می‌شود.

سالن‌های خنک و دلپذیر شمسه و تیمچه در زیرزمین خانه و با همراهی با پنجره‌های مشبک‌ آجری فیروزه‌ای از بیرون، به شیوه سنتی ایرانی، با پشتی و فرش دست‌بافت و تخت، پذیرای مهمان‌های خانه با صفای یزدان پناه هستند.

خانه یزدان پناه قم

دور تا دور حیاط عمارت نیز تخت‌هایی با بالش و زیراندازی نمدی چیده شده‌اند. شب‌های خنک بهار و تابستان در کنار درختان و فواره آب، یک غذای لذیذ ایرانی حتما می‌چسبد.

خانه یزدان پناه قم

خوشمزه‌های رستوران خانه یزدان پناه قم

در رستوران و چایخانه خانه یزدان پناه، پیش‌غذا و انواع غذاهای سنتی و ایرانی، دسر و نوشیونی‌های متنوع سرو می‌شود. سلف سرویس صبحانه گرم و سرد نیز جمعه‌ها صبح با رزرو قبلی از ساعت ۹ تا ۱۲ ظهر فعال است. عصرانه‌های لذت‌بخش هم برقرار است. راستی نان داغ تنوری خانه را هم نوش جان کنید.

خانه یزدان پناه قم

مسیر دسترسی خانه یزدان پناه قم

برای رسیدن به خانه یزدان پناه قم، از خیابان باجک، کوچه ۱۱ به راحتی خانه را پیدا می‌کنید؛ اما از محله باغ پنبه مسیر کمی پیچ و خم دارد. پس اولی را انتخاب کنید و پس‌از صرف یک غذای دل‌چسب در فضایی رویایی می‌توانید، گشتی هم در محله قدیمی باغ پنبه بزنید.

اگر با وسیله نقلیه شخصی به اینجا آمدید، خیالتان راحت باشد. پارکینگ اختصاصی خیابان باجک در نزدیکی خانه یزدان پناه در خدمت شماست. از اینجا تا حرم حضرت معصومه (س) راهی نیست. با کمی پیاده‌روی هم می‌توانید از تیمچه بزرگ در بازار قم دیدن کنید. همان حکایت یک تیر و چند نشان .

امیدوارم طعم خوش لحظه ها را در رستوران تاریخی خانه یزدان پناه قم تجربه کنید.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن