تاریخ و تمدن

موزه جنگ تهران؛ گشتی در خانه تاریخی تیمورتاش

فهرست مطالب

شهر تهران به‌لطف پایتخت‌ بودنش، موزه‌های کوچک و بزرگ زیادی را در خود گنجانده است. هریک از این موزه‌ها اهمیت فوق‌العاده‌ای دارند و اغلب به موضوعی خاص اختصاص پیدا کرده‌اند. یکی از این موزه‌ها که به‌تازگی در فهرست موزه‌ها و جاهای دیدنی تهران جا گرفته‌، موزه جنگ یا خانه تیمورتاش است. موزه‌ای شگفت‌انگیز که با معماری جذاب خانه و آثار تاریخی درون آن مبهوتتان خواهد کرد. اگر شما هم به موزه‌گردی و گشت‌وگذار میان آثار تاریخی علاقه‌مندید، در این مطلب از نابرو با من همراه باشید.

ورودی و پذیرش موزه

اگر روزی گذرتان به خیابان دانشگاه جنگ افتاد، با بافت قدیمی و سنتی شهر روبرو خواهید شد. در این قسمت از شهر اغلب ساختمان‌ها حالت سنتی خود را حفظ کرده‌اند. یکی از مهم‌ترین بناهای این محله مجموعه باغ ‌شاه محسوب می‌شود. این مجموعه را که همیشه در تاریخ معاصر کشورمان نقش مهمی ایفا کرده است، هم‌اکنون به‌عنوان دانشگاه جنگ و پادگان نظامی می‌شناسند.

موزه جنگ

مجموعه باغ‌ شاه مرکز فرماندهی محمدعلی‌شاه قاجار در مبارزه با مشروطه‌خواهان بود. او این منطقه را به‌دلیل آب‌وهوای خوب و خنکش برای اقامت انتخاب کرد. همچنین فرمان به‌ توپ‌ بستن مجلس در همین مجموعه صادر شد. کمال‌الملک اثری شگفت‌انگیز با نام مجموعه باغ ‌شاه دارد که در آن تصویری در سبک رنگ روغن از میدان باغ ‌شاه با مجسمه ناصرالدین‌شاه دیده می‌شود.

پس از ورود به این مجموعه به‌سمت راست بپیچید. اگر به قدم‌زدن ادامه دهید، بنای فوق‌العاده زیبای خانه تیمورتاش را خواهید دید. برای بازدید از موزه جنگ نیاز به پرداخت هیچ مبلغی برای ورودی ندارید. باتوجه به فضا و کاربرد نظامی و جنگی این محیط، در مسیر رسیدن شما به خانه تیمورتاش و به‌طورکلی در جای‌جای این مجموعه، ابزارهای جنگی غول‌پیکر یا ماکت‌های آن‌ها را قرار داده‌اند. تانک، انواع موشک و… ازجمله این وسایل هستند.

موزه جنگ

برای ورود به این عمارت باید از مسیر سنگ‌فرش بگذرید. دو طرف این مسیر دو باغچه سرسبز وجود دارد که گیاهانی به‌نشانه دوستی با کشورهای دیگر در آن کاشته شده‌اند. برای مثال می‌توان به درخت دوستی با عراق، جمهوری آذربایجان، ایتالیا، عمان و پاکستان اشاره کرد.

در ادامه مسیر به محوطه‌ای دایره‌ای خواهید رسید که آن را با سنگ‌های شش‌ضلعی سیاه‌وسفید پوشانده‌اند. در مرکز این قسمت سکویی وجود دارد که روی آن گلدانی بزرگ به‌ چشم می‌خورد. روی سکو تاریخچه عمارت خانه تیمورتاش نوشته شده است تا بازدیدکنندگان بیشتر با تاریخچه موزه جنگ آشنا شوند. در مسیر رسیدن به در ورودی عمارت از راهرویی عبور می‌کنید که دو ردیف پله شما را به قسمت پشتی خانه و ورودی زیرزمین هدایت خواهد کرد.

موزه جنگ

شخصیت تیمورتاش

عبدالحسین تیمورتاش سیاست‌مداری حرفه‌ای بود. مبارزه با نیروهای میرزاکوچک‌خان جنگلی یکی از اقدامات ظالمانه او به‌ شمار می‌آید. رضاخان با کمک تیمورتاش توانست سلسله پرقدرت قاجار را از سلطنت برکنار کند و شاه قانونی ایران شود. تیمورتاش چندین دوره نماینده مردم گیلان در مجلس بود. او همچنین به‌دلیل سطح بالای سواد نسبت‌به سایر ایرانیان آن زمان مدتی در وزارت امورخارجه با سمت مترجم فعالیت می‌کرد. سرانجام پس از هشت سال نخست‌وزیری در زمان رضاخان، به‌دستور او بازداشت و زندانی شد. مدتی بعد پزشک احمدی، جلاد زندان قصر، با تزریق آمپول هوا او را کشت. چندین سال بعد و در جریان سقوط رضاخان، ایران تیمورتاش، پزشک احمدی را که به عراق فرار کرده بود، دستگیر کرد و پای میز محاکمه کشاند.

قدمت موزه جنگ

ساختمان خانه تیمورتاش حدود 160 سال پیش و در زمان حکومت قاجارها بر ایران ساخته شده است. پس از سقوط سلسله قاجار، تیمورتاش این عمارت را از صاحب قبلی آن، سردار محتشم بختیاری، خرید. تیمورتاش از این عمارت برای سکونت و محل کار استفاده می‌کرد. پس از قتل تیمورتاش و مصادره اموال و خانه او به‌دست رضاخان، این خانه مدتی بلااستفاده ماند. با دستور رضاخان عمارتی بسیار بزرگ درست روبه‌روی خانه پیشین تیمورتاش ساختند و آن را به دانشگاه جنگ اختصاص دادند.

موزه جنگ

با روی‌کارآمدن محمدرضا پهلوی، ساختمانی دیگر بین این دو عمارت بنا شد تا دانشگاه جنگ گسترده‌تر شود. پس از این اقدامات، خانه تیمورتاش به‌عنوان محل فرماندهی این دانشگاه در نظر گرفته شد. با انقلاب 57 و تغییر نظام به جمهوری اسلامی، همچنان این سه عمارت کاربری سابق خود را دارند. افرادی می‌توانند در دانشگاه جنگ تحصیل کنند که قصد دارند درجه نظامی‌شان از سرهنگ بالاتر رود.

سال 1393 این عمارت را مرمت کردند. سال 1395 با دستور فرمانده وقت دانشگاه جنگ، ساختمان فرماندهی به بنایی دیگر در مجموعه باغ‌ شاه منتقل و این عمارت با نظارت سازمان میراث فرهنگی و شهرداری به موزه جنگ تبدیل شد.

خانه تیمورتاش

طبقه اول خانه تیمورتاش

هیچ‌یک از وسایل این موزه به اموال شخصی تیمورتاش ارتباط پیدا نمی‌کند. این طبقه به‌طورکلی ادوات جنگی و سلاح‌های سرد و گرم را نمایش می‌دهد. اتاق‌های طبقه اول همگی به‌هم راه دارند. به‌این‌ترتیب با عبور از اتاقی به اتاق دیگر می‌توانید سیر تغییرات سلاح‌های جنگی را بررسی کنید. زمین طبقه اول را با استفاده از سنگ‌های مرمر پوشانده‌اند. دیوارها گچ‌بری‌های شگفت‌انگیزی دارند که تا سقف ادامه پیدا می‌کنند. روی سقف نیز گچ‌بری‌ها در شکل‌های متنوع و با الهام از معماری روسی و هندی به ‌چشم می‌خورند. همه این گچ‌بری‌ها رنگین‌کاری شده و شکوه معماری قاجار را جلوه‌گر می‌کند.

موزه جنگ

در اتاق اول از موزه جنگ بیشتر به بررسی سلاح‌های سرد دوره صفویه و قاجاریه پرداخته شده است. شمشیرها و سرنیزه‌های محتلف با تیغه‌هایی فولادی و دسته‌هایی چوبی یا از جنس استخوان در قفسه‌ها دیده می‌شوند. بعضی از این سلاح‌ها ساخت کشور آمریکا یا استفاده شده در جشن‌های 2500 ساله دوران پهلوی‌اند. زره، کلاه‌خود و سپر متعلق به دوره صفویه نیز در این موزه قرار دارد. در این قسمت می‌توانید انواع قمه‌ها و خنجرها را بببینید. روی بعضی از این آثار به‌ویژه ادوات جنگی دوران قاجاریه و صفویه عبارات دعایی مانند سوره فتح و… ثبت شده است تا در پیروزی آن‌ها موثر باشد.

موزه جنگ

در اتاق دوم سلاح‌های گرم به‌گونه‌ای متحیرکننده چیده شده‌اند. در قفسه‌های این اتاق اسلحه‌ها و آثار جذابی مانند فرانکفورت مارتین B4 ساخت انگلستان، باروت‌دان متعلق به دوره قاجاریه، اسحه موسین ناگانت پنج تیر از روسیه، اسلحه MAS گلنگدنی فرانسه مناسب برای سواره‌نظام، اسلحه ساچمه‌زنی تک تیر آلمان و… خودنمایی می‌کنند. در قفسه دیگری سلاح‌هایی قرار گرفته‌اند که دکتر محمدکاظم نایینی استاد دانشگاه در مرداد 98 به موزه جنگ اهدا کرده است.

در اتاق سوم اسلحه‌هایی مانند والتر به‌عنوان سلاح سازمانی شهربانی، ماکاروف در دوره پهلوی و ساخت کشور روسیه، رولوف هفت‌تیری از اتحادیه جماهیر شوروی، تپانچه‌هایی با سنگ‌ مرمر روی قسمتی از آن توجهتان را جلب خواهند کرد.

موزه جنگ

یکی از این اسلحه‌های شگفت‌انگیز سلاح کوتاه آسترا و کلت هستند که به‌نام شاه‌کش شهرت دارند. شاید این لقب شما را یاد شخصیت جیمی لنستر در سریال بازی تاج‌وتخت بیاندازد، ولی بی‌شک ارتباطی میانشان نیست! در اتاق بعدی انواع مسلسل‌های مربوط به ادوار مختلف در کنار هم دیده می‌شوند. مسلسل‌هایی مانند کالیبر 9 میلی‌متر انگلستانی، مسلسل یوزی اسرائیلی، موشک‌زن‌های آرپی‌جی هفت شوروی، موشک‌های راک‌انداز پهلوی، فانوس‌های برنجی ایتالیایی و مین‌های ضدخودرو در این قسمت مشاهده می‌شوند.

موزه جنگ

اسلحه‌های کوچک کلت میلور، کلت بروئینگ، اسلحه‌های نارنجک‌انداز و… از دیگر شگفتی‌های موزه جنگ محسوب می‌شوند. یک توپ‌انداز بزرگ در بخش مرکزی طبقه اول خانه تیمورتاش قرار داده‌اند که هدیه امپراتور روسیه به عباس‌میرزا پس از عقد قرارداد ترکمان‌چای است. روی این وسیله جنگی متنی حاوی نام عباس‌میرزا و امپراتور روسیه حک کرده‌اند. در اتاق آخر وسایلی مانند ذره‌بین نقشه‌خوانی، دوربین جنگی، قطب‌نما و ساعت خورشیدی را خواهید دید که در کشور انگلستان ساخته شده‌اند. اسناد و مدارک مربوط به تاریخچه و اهمیت ارتش مانند پایان‌نامه شاهپور غلام‌رضا پهلوی، سفرهای سران ارتش به کشور پاکستان و… نیز در این قسمت دیده می‌شوند.

موزه جنگ

با عبور از پله‌های مفروش به طبقه دوم خواهید رسید. مسیر این پله‌ها آینه‌کاری شده است و زیبایی خانه را دوبرابر می‌کند.

طبقه دوم خانه تیمورتاش

طبقه دوم این عمارت، بیشتر شگفتی‌های معماری قدیمی خود را حفظ کرده است. البته در جریان انقلاب 57 به خانه تیمورتاش دستبرد می‌زنند و بسیاری از اموال ازجمله سنگ‌های مرمر کف طبقه دوم را می‌دزدند. مدتی بعد با هزینه خود ارتش کف این قسمت از عمارت را بازسازی می‌کنند. گچ‌بری‌ها و رنگین‌کاری‌ها در این طبقه به‌مراتب بیشتر از طبقه زیرین است. این طبقه پنج شومینه دارد؛ یکی از آن‌ها شومینه اصلی است که دودکش دارد. باقی شومینه‌ها صرفا با قراردادن ذغال گداخته و مانند کرسی کار می‌کردند.

موزه جنگ

پنجره‌ها ارسی هستند و از بالا به پایین باز می‌شوند. بالای شیشه پنجره‌ها با ترکیب شیشه‌های کوچک رنگین زیبایی چشمگیری پیدا کرده‌اند. همه درها و پنجره‌ها به‌صورتی قرینه روبه‌روی یکدیگر قرار گرفته‌اند که جذابیت موزه جنگ را بیشتر می‌کند. شگفت‌انگیزترین قسمت عمارت تیمورتاش، سقف و تزیینات آن است. معمار این بنا معماری و طراحی داخلی چندین کاخ در تهران را برعهده داشته است. سال 93 نیز پدر و پسری اصفهانی آن را مرمت می‌کنند که خوشبختانه به‌دلیل حرفه‌ای بودن آن‌ها آسیبی به بنا وارد نمی‌شود.

در یکی از اتاق‌ها سردیس‌هایی از شهدای ارتش مانند عباس بابایی، ابراهیم همتی، منصور ستاری و سرلشکر فلاحی قرار داده‌اند. درب ورودی اتاق‌های این طبقه با شیشه پوشانده شده است؛ بنابراین بازدیدکنندگان فقط از پشت شیشه می‌توانند داخل آن‌ها را ببینند.

موزه جنگ

زیرزمین خانه تیمورتاش

زیرزمین این عمارت بازسازی شده است و همچنان حال‌وهوای یک بنای 160 ساله را دارد. کافه کوچکی با امکانات محدود در آن بر پا کرده‌اند که میزبان خوبی برای بازدیدکنندگان و دانشجویان دانشگاه جنگ به‌ حساب می‌آید. در بخشی از این زیرزمین، آب‌انباری قدیمی وجود دارد که با استفاده از نورپردازی مناسب تزیین شده است.

راه‌های دسترسی به موزه جنگ

بهترین راه دسترسی به این بنا استفاده از مترو است. خودتان را به ایستگاه میدان حر واقع در خط دو مترو برسانید. با یک پیاده‌روی سه‌دقیقه‌ای خانه تیمورتاش یا موزه دانشگاه جنگ را پیدا خواهید کرد.

اگر قصد دارید با استفاده از تاکسی یا ماشین شخصی به موزه دانشگاه جنگ بیایید، آدرس زیر را به‌خاطر بسپارید:

خیابان کارگر جنوبی، میدان پاستور، خیابان دانشگاه جنگ، خانه تیمورتاش

اگر تجربه حضور در خانه تیمورتاش یا موزه جنگ را دارید، نظراتتان را با نابرو به ‌اشتراک بگذارید.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن