فرهنگ و هنر

مراسم طلوع ‌خوانی در روستای کهن و زیبای ابیانه

فهرست مطالب

روستای سرخ رنگ ابیانه یکی از روستاهای تاریخی ایران است. مردم این منطقه مانند شهرها و روستاهای دیگر ایران، جدای از تنوع فرهنگ و معماری، آیین‌ها و رسوم منحصربه‌فرد خود را دارند که رسوم مرتبط با محرم یکی از مهمترین مراسم آن‌هاست. مردم ابیانه در طی سال‌ها از این روستا به شهرهای مختلف ایران کوچ کرده‌اند. با این حال این مردم در هر شهر و آبادی که ساکن باشند، چه دور و چه نزدیک، حتما برای شرکت در مراسم عزاداری امام حسین (ع) به ابیانه سفر می‌کنند تا این مراسم را در کنار هم و به رسم قدیم با شکوه هر چه تمام‌تر برگزار کنند. مراسم طلوع ‌خوانی ابیانه یکی از دیدنی‌های این منطقه است که در این مطلب از نابرو به آن پرداخته‌ام. با من در نابرو همراه باشید تا درباره این مراسم از دیدنی های کاشان بیشتر بدانید.

مداحی و راهپیمایی

شهرت و محبوبیت مراسم‌های محرم ابیانه

هرچند درحال‌حاضر جمعیت ساکن روستای ابیانه تقریبا 200 نفر است، اما در مراسم محرم این روستا، مخصوصا روزهای تاسوعا و عاشورا حدود 4 هزار نفر به این روستا مراجعه کرده و کنار اقوام ساکن خود در روستا، مراسم طلوع خوانی را برگزار می‌کنند.

مراسم طلوع ‌خوانی

با توجه به این موضوع در طی چند سال اخیر با تصویب مصوبه شورای تامین شهرستان نطنز، در روزهای تاسوعا و عاشورا، از ورود گردشگرانی که در روستای تاریخی ابیانه رزرو اقامت ندارند، جلوگیری می‌شود. چراکه با افزایش جمعیت، خارج از ظرفیت روستا، مشکلات زیادی برای این روستای تاریخی به وجود خواهد آمد.

مداحی و راهپیمایی

آئین‌های عزاداری مردم ابیانه از روز اول محرم شروع می‌شود و تا روز عاشورا ادامه دارد. یکی از مهم‌ترین آداب در این روزها، پوشیدن لباس‌های سنتی خاص ابیانه است. در این روزها زنان و مردان با این لباس‌ها در مراسم حضور پیدا می‌کنند.

مراسم طلوع ‌خوانی

این لباس سنتی مراسم طلوع ‌خوانی برای مردان شلوارهای گشادی از پارچه سیاه است که به نام «دوید» شناخته می‌شود و برای خانم‌ها پیراهن بلندی از پارچه‌های یه رنگ های زرد و سبز و بنفش و چارقدهای سفیدرنگی با گل‌های درشت صورتی و قرمز است. کنار حفظ سنت‌ها دیدن تعداد زیادی خانم با چارقدهایی به این زیبایی کنار هم، تصویر لطیف، زیبا و شگفت‌انگیزی است.

مراسم طلوع ‌خوانی

رسم و رسوم ابیانه در تاسوعا و عاشورا

مراسم تاسوعا و عاشورا در ابیانه آداب خاصی دارد . این رسوم هر کدام اسمی متناسب با آدابی که در طی آن انجام می‌شود، دارد. مثل طلوع خوانی و جغجغه‌زنی، شده‌برداری، پرسه‌زنی، نخل‌گردانی، ذاکری‌خوانی و چاوش‌خوانی و… .


دسته‌های مراسم طلوع خوانی که از محله‌های مختلف در کل ابیانه حرکت کرده بودند، هر کدام از مسیرهای خاصی دور می‌زنند، به‌طوری که برای نماز صبح و طلوع آفتاب همه دسته‌ها در امامزاده باشند.

آشنایی با مراسم طلوع خوانی ابیانه

یکی از مراسم اصلی محرم در روستای ابیانه، طلوع خوانی است. منظور از طلوع در واقع طلوع صبح روز عاشورا است، که این مراسم را پیش از طلوع خورشید این روز برگزار می‌کنند. پس از اینکه مراسم عزارادی روز تاسوعا به پایان رسید، مردم به خانه‌های خود بازمی‌گردند، اما نه برای استراحت، بلکه به منظور آمادگی برای مراسم بعدی. عده‌ای با همکاری هم به آماده‌سازی نذرهای چندین ساله روز عاشورا مشغول می‌شوند و مابقی برای طلوع خوانی خود را آماده می‌کنند.

مراسم طلوع ‌خوانی

حدود ساعت سه تا چهار صبح و پیش از طلوع خورشید از دو یا سه محله در روستا، فردی سالخورده از اهالی روستا، با در دست گرفتن یک فانوس از منزل خود شروع به حرکت در کوچه‌های روستا می‌کند و با صدای بلند با خواندن مرثیه اهالی روستا را با خبر می‌کند تا به او بپیوندند.

به این حرکت کردن و گذر در کوچه‌های روستا «پرسه» می‌گویند. علمی که جلوی این جمعیت به حرکت در می‌آید به «پارسا» معروف است. به همین دلیل به این مراسم پرسه یا پرسا می‌گویند.

مداحی و راهپیمایی

با عبور کردن از مسیرها و کوچه‌های روستا، مردم و اهالی کم‌کم به نفر اول اضافه می‌شوند و در خواندن مرثیه و طی مسیر در مراسم طلوع ‌خوانی با او همراه می‌شوند و همه با هم این جمله را تکرار می‌کنند:

«طلوع صبح محرم دمید واویلا، عزای آل محمد رسید واویلا

چو کعبه جامه مشکین به برکنید امروز، که سروگلشن زهرا خمید واویلا

لباس سبز به بر همچو غنچه چاک کنید، که گشت سبط نبی ناامید واویلا

مهی زجانب یثرب طلوع کرده به صبح، به کربلای مصلا رسید واویلا

زجور ابن زیاد و زکوفیان دُعا، چه ظلم‌ها که بدید آن شهید واویلا

ز روی کینه ببستند آب بررویش، از این معامله کردن خمید واویلا

ز تشنگی شه دین خاتم رسولان خدا، زقحط آب همی می مکید واویلا»

مراسم طلوع ‌خوانی

مسیر حرکت اهالی در مراسم طلوع خوانی

مراسم طلوع خوانی یک مراسم بسیار حزن انگیز است. در مرثیه‌هایی که خوانده می‌شود، حزن و اندوه صبح کربلا با غم از دست دادن اقوام و آشنایان ابیانه به هم گره می‌خورد. پس از آنکه مردم هر محله به دسته طلوع خوانی ملحق شدند، در مسیرهای آن محل به سراغ خانه‌هایی می‌روند که طی سال گذشته کسی را از دست داده‌اند.

مراسم طلوع ‌خوانی

این خانه‌ها برای زنده کردن یاد عزیز از دست رفته‌شان، قبل حرکت دسته در مراسم طلوع خوانی جلوی در خانه خود منقلی قرار داده‌اند و در آن آتشی روشن کرده‌اند و با رسیدن دسته طلوع‌خوانان به مقابل منزلشان، نذری‌های کوچکی را بین افراد حاضر در دسته‌ها پخش می‌کنند.

مداحی و راهپیمایی

اهالی ابیانه در مراسم طلوع ‌خوانی با رسیدن به مسجد کمی توقف می‌کنند و یکی از بزرگان از روی فهرستی از قبل تهیه شده، نام تمامی درگذشتگان سال گذشته را بلند می‌خواند و همه با ذکر صلوات و فاتحه یاد او را گرامی می‌دارند و دوباره به مسیر ادامه می‌دهند.

دسته‌های مراسم طلوع خوانی که از محله‌های مختلف در کل ابیانه حرکت کرده بودند، هر کدام از مسیرهای خاصی دور می‌زنند، به‌طوری که برای نماز صبح و طلوع آفتاب همه دسته‌ها در امامزاده باشند.

مداحی و راهپیمایی

برنامه اهالی بعد مراسم طلوع خوانی

در امامزاده پس از خواندن نماز صبح، نذرهای آش شله قلم کار و حلیم که با همکاری اهالی برای عزادارن تهیه شده بین آن‌ها تقسیم می‌شود و اهالی به منازل خود می‌روند تا بعد از کمی استراحت آماده مراسم ظهر عاشورا شوند. مراسم طلوع خوانی از بین بقیه مراسم این دو روز، شاید بتوان گفت به نوعی خصوصی‌تر است. چون شبیه به مراسم یادبودی برای عزیزان از دست رفته محسوب می‌شود.

مراسم طلوع ‌خوانی

اگر به عنوان گردشگر در مراسم طلوع ‌خوانی حضور پیدا کردید، بهتر است همراه با بقیه اهالی آداب را به جا بیاورید و  میزان عکس گرفتن حین انجام آداب را به حداقل برسانید تا هم فضای مراسم را درک کنید و هم برای این مردم اصیل و آداب‌شان احترام لازم را به جا آورده باشید.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن