طبیعت گردی

روستای تیس چابهار؛ روستایی از دوران هخامنشیان

فهرست مطالب

روستای کوه‌پایه‌ای، کوچک و سرسبز تیس تنها روستای منطقه آزاد چابهار است که قدمتش به دوران هخامنشیان می‌رسد. برای رسیدن به این روستا کافی است با گذشتن از میدان امام خمینی منطقه آزاد، به‌سمت گیت شمالی آن ادامه مسیر دهید. پیش‌از رسیدن به پلاژ ساحلی تیس به میدانی می‌رسید که سمت راست آن روستای تاریخی تیس و سمت چپ آن قلعه پرتغالی‌ها و اسکله صیادی تیس قرار دارد. برای آشنایی بیشتر با روستای تیس از دیدنی های چابهار در نابرو همراه ما باشید.

روستای تیس چابهار

قدمت روستای تیس

نیایشگاه‌های کنده‌شده در دل کوه، چاه و گورستان باستانی این روستا نشانه‌های حیاتش از دوره پیش‌از اسلام هستند. در اهمیت این بندر کوچک همین بس که بدانیم نامش در کتاب‌هایی که از فتوحات اسکندر مقدونی نوشته شده، به‌شکل «تیز» و «طیس» ضبط شده است.

مورخان زیادی از این بندر نام برده‌اند، چون یکی از مهم‌ترین بندرهای ایران در دریای مکران بوده و آن‌گونه که از این یادداشت‌های ایشان برمی‌آید به‌جز «تیز» اینجا را «بندر تزیا» و حتی «تسی» نیز می‌گفته‌اند.

روستای تیس چابهار

روستای تیس حلقه ارتباطی مؤثری در منطقه به حساب می‌آمده و زمانی دارالتجاره شکر ایالت مکران و گندم سیستان بوده است. بازرگانانی که می‌خواسته‌اند کالاهای خود را از هند و آسیای شرقی به مناطق مختلف خاورمیانه، آسیای میانه یا قفقاز ببرند، در تیس لنگر می‌انداخته‌اند؛ یعنی تیس دیروز همان نقشی را بازی می‌کرده که امروز بندر چابهار ایفا می‌کند. در سال‌های اخیر سامان‌دهی روستا و اصلاح بافت و سیمای آن در دستور کار قرار گرفته تا جایی که به یکی از قطب‌های کارآفرینی و مشاغل خانگی در سواحل مکران بدل شده است.

روستای تیس چابهار

برخی از مهم‌ترین دیدنی‌های روستای تیس غارهای بان مسیتی، مسجد طوبی و باغ گیاه‌شناسی است که به‌ترتیب و مجزا به معرفی هریک از آن‌ها می‌پردازیم:

غارهای بان مسیتی

ابتدا که وارد روستای تیس می‌شوید، دو راه جلوی شما قرار می‌گیرد. سمت راست به مرکز روستا و به‌سمت مسجد تاریخی تیس می‌رود و سمت چپ جاده‌ای است که از کمربندی روستا عبور می‌کند و یک سمت آن خانه‌های روستا و سمت دیگرش ارتفاعات شهبازبند قرار دارد که عظمت و زیبایی‌شان را در کمتر جایی دیده‌اید. درمیانه این کمربندی به عقب‌نشینی کوچکی می‌رسید که در آن تابلوی ورودی راهنمای غارهایی نصب شده است که نشان‌دهنده پیشینه تمدنی منطقه است.


در قلب روستا و حدود 100 متر جلوتر از مسجد طوبی تیس باغ گیاه‌شناسی تیس قرار دارد. وجود یک باغ شش هکتاری در منطقه‌ای که ازنظر آب‌وهوایی گرم و خشک شناخته می‌شود، به خودی خود جذاب است و در آن گونه‌های گیاهی منحصربه‌فرد و در معرض انقراض وجود دارد که بر جذابیتش می‌افزاید.

در ارتفاع 25متری دامنه کوه شهبازبند سه غار وجود دارد که دوتایشان طبیعی و دیگری به‌دست انسان ساخته شده است. این سه‌گانه را بومیان بلوچستان غارهای بان مسیتی می‌گویند که ترکیبی است از «بان» به‌معنای مرد صالح و «مسیتی» به‌معنای پرستشگاه.

روستای تیس چابهار

در درون غار طبیعی کوچک یک آرامگاه گچی مکعب‌شکل با گنبد کوچک به چشم می‌خورد. روی دیواره‌های گنبد خط‌ها و علامت‌هایی نامفهوم دیده می‌شود، اما برخی می‌گویند این نقش‌ها نوشته‌هایی است به خط «گجراتی». غار دوم به فاصله هفت قدم در سمت راست این غار با سکویی از گچ و سنگ ساخته شده است.

بر بدنه این غار در روستای تیس آثار تراش با ابزار به‌خوبی پیداست. غار سوم نیز به فاصله 50 متر در سمت چپ غار اصلی قرار دارد که طول قوس دهانه آن 20 متر است و درون آن حفره‌ای قرار دارد که گویا به جایی در دل کوه راه دارد. به نظر می‌آید این غارها یک مجموعه به‌هم‌پیوسته عبادتگاهی بوده است. نشانه‌هایی از یک سکو برای انجام اعمال مذهبی یا تشریفات دیگر در محوطه جلوی غارهای و بقایای پلکانی در اطراف غارها به چشم می‌خورد. نشانه‌ها حاکی از آن است که اینجا یک معبد بوده است.

جاذبه های روستای تیس چابهار

مسجد طوبی در روستای تیس

مسجد جامع روستای تیس که با یک مناره سفید شناخته می‌شود، به مسجد طوبی هم شهرت دارد. این بنا از قدیمی‌ترین مساجد ایران است و ساختمان اولیه‌ آن به دوران صدر اسلام برمی‌گردد که به آن مسجد تک‌منار هم می‌گویند. مسجد طوبی یکی از نشانه‌های پیوندهای فرهنگی و مذهبی اهالی این منطقه از ایران با اقوام و همسایه است.

مسجد جامع روستای تیس از صدر اسلام و در زمان خلیفه دوم با ورود گروهی از مسلمانان به این منطقه برای نماز و عبادت جانمایی شد. بنای اصلی ساختمان و مناره این مسجد زیبا در سال 1316 با معماری ایرانی‌اسلامی ایجاد شد و کاربرد مناره مسجد برای اذان و خبررسانی قبل‌از ورود بلندگو بوده و بلندی آن 31 متر است. سطوح این مناره با کاشی‌کاری با تم رنگ‌های متنوع، آرام‌بخش و متعادل تزیین شده و در سال‌های اخیر ظرفیت این مسجد را به دوهزار نفر رسانده‌اند. نکته مهم این است که این افزایش ظرفیت با حفظ معماری قبلی انجام شده است.

جاذبه های روستای تیس چابهار

معماری مسجد روستای تیس به معماری مساجد شبه‌قاره هند شباهت دارد؛ این شباهت هم در فرم، هم در تزئینات داخلی و هم در رنگ‌های به‌کاررفته در منا به چشم می‌خورد. درحقیقت مسجد تیس یادگارهایی از زندگی و معماری سراسر رنگی آن مناطق در خود دارد.

در نگاه اول رنگ‌ها خودنمایی می‌کند و بعد شکل گنبد و مناره، گنبد قوسی متفاوت دارد با شیارهایی که در معماری مساجد ایران متداول نیست. مناره هم چندضلعی است و ایوان‌دار. داخل این مکان مقدس که بایستید، اعجاز آن پیوندهای دور و دراز را درک می‌کنید، رنگ‌ها و تزئینات و نور، در عین سادگی سرشار از سرزندگی است تا عبادت با زندگی پیوند بخورد. چشم که بگردانید، مردمان این دیار با لباس‌های سنتی‌شان در صحن مسجد و این پس‌زمینه رنگی حاضرند. اینجا یکی از زیباترین مساجد ایران است.

معماری زیبا و خوش نقش و نگار

باغ گیاه‌شناسی تیس

در قلب روستا و حدود 100 متر جلوتر از مسجد طوبی تیس باغ گیاه‌شناسی تیس قرار دارد. وجود یک باغ شش هکتاری در منطقه‌ای که ازنظر آب‌وهوایی گرم و خشک شناخته می‌شود، به خودی خود جذاب است و در آن گونه‌های گیاهی منحصربه‌فرد و در معرض انقراض وجود دارد که بر جذابیتش می‌افزاید.

باغ تیس حدود نیم قرن عمر دارد و در دهه 1350 کنار باغ‌های گیاه‌شناسی دیگر که برای پرورش گیاهان در حال انقراض و اصلاح‌ نژاد برخی گیاهان تأسیس شده‌اند، بنا شد. در این باغ می‌توانید مجموعه متنوعی از گیاهان بومی و غیربومی را در دو فضای باز و گلخانه‌ای تماشا کنید.روستای تیس چابهار

قلعه تیس (قلعه پرتغالی‌ها)

پرتغالی‌هایی که برای اشغال ایران از خلیج‌فارس وارد ایران شده بودند، نقاط مهم و استراتژیک را شناسایی می‌کردند و در آن قلعه می‌ساختند. یکی از این قلعه‌ها قلعه تیس در روستای تیس است. این قلعه را بالای یک بلندی در حدفاصل ارتفاعات کوه‌های «پیل‌بند» و «شهبازبند» و در انتهای دماغه‌ای واقع در شمال‌غربی ساحل چابهار بنا کرده‌اند. البته خیلی قبل‌تر از حضور پرتغالی‌ها مرزداران ایران از این تپه برای دیده‌بانی استفاده می‌کرده‌اند. سازندگان این دژ سنگ و آجر را با ملات ساروج به هم پیوند داده‌اند و اتاق‌ها را با طاق ضربی پوشانده‌اند.

قلعه یک حیاط مرکزی دارد و اتاق‌ها و حجره‌ها به‌جای چهار ضلع، در سه ضلع حیاط چیده شده است. ضلع سمت دریای عمان دو برج دارد و بخش میانی این ضلع دوطبقه است که مقدار زیادی از طبقه دومش از بین رفته است.

امکانات روستای تیس چابهار

اینجا بهترین قسمت دژ روستای تیس برای دیدبانی است و بنابراین مناری روی یکی از برج‌ها بنا کرده بودند. گویا ارتفاع این منار 15 متر بوده که حالا کمتر از 6 متر باقی مانده است. از بالای این منار دریا به‌خوبی پیداست. به همین دلیل این مناره نقش راهنما نیز داشته و مثل فانوس‌های دریایی از آن استفاده می‌کرده‌اند.

ستون‌های قطور تابستان‌نشین و بهارنشین، ایوان‌ها و اتاق‌ها نشان می‌دهد که بنا متعلق به دوران صفویه است و شباهت‌هایی با کاروان‌سرای شاه‌عباسی بیستون دارد. سهم دوره قاجار هم مرمت قسمت‌هایی از بنا مانند منار و ایوان روبه دریا بوده است.

بازار ماهی فروش ها

این قلعه دیدنی روبه‌روی روستای تیس و درکنار جاده اصلی چابهار به تیس واقع شده است و نکته مثبت این است که برای رسیدن به آن نیاز به پیاده‌روی زیادی نیست. همچنین باجه اطلاعات گردشگری پایین تپه‌ای که قلعه برآن بنا شده است، قرار دارد که اطلاعات لازم درباره قلعه و روستای تاریخی تیس را در اختیار شما قرار می‌دهد.

شما این امکان را نیز دارید که پس‌از بازدید هیجان‌انگیزتان از قلعه تیس، انواع ماهی‌های تازه‌صیدشده ماهیگیران محلی از ساحل تیس را خریداری کنید و لذت سفرتان را با طعم دلنشین ماهی‌های این منطقه دوچندان کنید. بهترین فصل برای سفر به این منطقه پاییز و زمستان است که هوایی معتدل و خنک دارد.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن