فرهنگ و هنر

موزه عصر آهن تبریز؛ اولین موزه صحرایی ایران

فهرست مطالب

قطعا نام مسجد کبود را شنیده‌اید، تنها مسجد فیروزه‌ای که در تبریز واقع شده است. در قسمت شمال، شمال‌غربی و شمال‌شرقی این مسجد که درواقع محوطه پشتی مسجد کبود می‌شود، گورستانی تاریخی وجود دارد. امروزه این گورستان تاریخی را به سایت موزه عصر آهن تبدیل کرده‌اند. در این مطلب از نابرو با من همراه باشید تا گشتی در این سایت موزه و دیدنی تبریز بزنیم.

تاریخچه سایت عصر‌آهن

سایت عصر‌آهن در سال 1376 و توسط حفاری‌ شرکت‌های ساختمانی کشف شد. آثار به‌دست آمده از این سایت شامل گور‌های جمعی، ظروف سفالی و اشیای زینتی است. این آثار کنار گورها بوده و همگی مربوط به دوره قاجار، زندیه، صفویه، تیموری و ایلخانی می‌شوند.

سه سال بعد از کشف گورستان، یعنی در سال 1379 عملیات حفاری در این منطقه آغاز شد و کارشناسان همه آثار و گور‌ها را از دل خاک خارج کردند. همین‌طور از آن زمان این محدوده را دست نخورده به‌شکل سایت موزه درآوردند.

این محدوده را سایت موزه عصر‌آهن نامیدند؛ زیرا همه گورهای شناسایی شده به دوره عصر‌آهن تعلق دارند. در سال 1385 که همه آثار و اسکلت‌ها جمع‌آوری شدند، این سایت به‌عنوان اولین موزه صحرایی در ایران شروع به فعالیت کرد.

موزه عصر آهن تبریز

محوطه عصر‌آهن

برای ورود به سایت از دری کوچک وارد ساختمان می‌شوید؛ ساختمانی با راه‌پله‌های چوبی و دیواری ساده که شبیه به دیوار‌های کاهگلی است. پله‌ها را به‌سمت درب ورودی پایین بروید. در قسمت ورودی، باجه بلیت‌فروشی به‌چشم می‌خورد. با خرید بلیت وارد محوطه تاریخی سایت می‌شوید. محوطه را به‌سمت سایت طی کنید. کنار ورودی سایت تپه‌ای تاریخی می‌بینید. از چند پله بالا بروید و از در کوچکی وارد سایت شوید.


بازدید از سایت موزه عصر آهن همه روزه از ساعت 9 تا 14:45 بعدازظهر امکان پذیر است. با پرداخت 2500 تومان برای هرنفر می‌توان یک بلیت ورودی تهیه کرد.

به‌دلیل اینکه از ابتدای پیدایش این سایت هیچ تغییری در آن صورت نگرفته و به‌شکل یک غار باقی‌مانده، فقط استحکام‌بخشی در آن انجام شده است. به‌همین‌خاطر ظرفیت محدودی دارد؛ روی درب ورودی ظرفیت موزه عصر آهن را 15 نفر نوشته‌اند. با ورود به موزه متوجه می‌شوید این موزه هیچ شباهتی به موزه‌های دیگر ندارد.

یک ساختمان شبیه غار‌های زیرزمینی که دورتادور آن یک گورستان دست‌جمعی قرار گرفته است و کنار آن آثار و لوازمی دیده می‌شود که با اسکلت‌ها همراه بوده‌اند.

برای گذر و بازدید از گور‌ها و آثار به‌جا مانده، پل‌های چوبی باریکی را ساخته‌اند. هم ارتفاع این پل‌ها از گور‌ها بالاتر است و هم می‌توان به راحتی از کنار آنها عبور کرد تا آسیبی به آثار نرسد.

موزه عصر آهن تبریز

آثار سایت عصر‌آهن

با تماشای دقیق اسکلت‌ها می‌توان تشخیص داد که هریک از آن‌ها متعلق به چه سن و چه جنسیتی هستند. گور‌های نوزادان، ساده و کوچک، گورهای نوجوانان به‌شکل مربع و گور کودکان که با اسباب‌بازی‌هایشان دفن شده‌اند، از اولین چیزهایی هستند که می‌بینید.

هم‌چنین قبر زن‌ها با جواهرات و مرد‌ها با ابزار جنگی دفن شده، مشخص شده است. آثار سفالی بسیار زیاد و ظروف دیگر را هم کنار مقبره‌ها کشف کرده‌اند که آن‌ها نیز برای بازدید عموم در سایت قرار گرفته‌اند. برای اینکه تشخیص اسکلت‌ها به‌راحتی انجام گیرد، همه اطلاعات ازجمله سن تقریبی، جنسیت، سال کشف و اشیایی که کنار آن‌ها بودند، روی مقبره‌ها نوشته شده است.

البته برای این‌که آثار و اسکلت‌ها با گذر زمان از بین نروند، هرساله گروهی برای استحکام‌بخشی، آن‌ها را مرمت می‌کنند.

با بازدید از این گورستان و گذر از کنار آن‌ها، اندیشیدن به اینکه هریک از این آدم‌ها چطور سر از این مدفن درآورده‌اند و همگی با گذاشتن مشخصاتی کنار خود، این گورهای دست‌جمعی را تشکیل داده‌اند، بسیار جالب خواهد بود.

درباره گذشته این محل با عده‌ای هم‌صحبت شدیم. به‌گفته آن‌ها این محل قبل از اینکه به‌صورت گورستان درآید، محل زندگی انسان‌هایی بود که هم‌اکنون فقط اسکلت و آثاری از زندگی‌شان در موزه عصر آهن به‌جا مانده است.

موزه عصر آهن تبریز

بخش‌های موزه عصر آهن

این سایت از دو بخش تشکیل شده که با استفاده از پل‌ها به‌هم وصل شده‌اند. بخش اول اسکلت‌ها و گور‌های تکی را دربر می‌گیرد. بخش دوم آن (از دالانی عبور کردیم و به آن رسیدیم) آثار و اشیای تاریخی به‌جا مانده از آن‌ها را تشکیل می‌دهد. با عبور از دالان باریک و کوتاهی سمت راست خود دیواری را مشاهده می‌کنیم. بخشی از دیوار را داخل کادر انداخته‌اند و کنار هر سوراخ و فرورفتگی را شماره‌گذاری کرده‌اند. کنار آن هم یک تابلو نوشته شده از آثار با شماره‌گذاری وجود دارد.

من از مسئول سایت علت را پرسیدم، گفتند همه فرورفتگی‌ها محل پیدا شدن آثار و سفالینه‌هایی است که در تابلو با شماره مشخص شده‌اند. همه آثاری هم که از میان دیوارها کشف شده، در همان‌جا و داخل محفظه‌های شیشه‌ای نگه‌داری می‌شود. به‌دلیل اینکه این سایت پایین‌تر از سطح زمین و به‌شکل غاری بدون نور است، برای نورگیری بهتر با استفاده از انواع روشنایی‌های زمینی و دیواری، روشنایی قابل توجهی به آن داده‌اند.

موزه عصر آهن تبریز

ساعات بازدید از سایت موزه

بازدید از سایت موزه عصر آهن همه روزه از ساعت 9 تا 14:45 بعدازظهر امکان پذیر است.

با پرداخت 2500 تومان برای هرنفر می‌توان یک بلیت ورودی تهیه کرد.

موزه عصر آهن تبریز

چگونه به عصر‌آهن بروید؟

برای رفتن به سایت عصر‌آهن، مسیر اتوبوس، ماشین و مترو در دسترس شما خواهد بود.

مسیر اول: از میدان ساعت وارد خیابان امام خمینی می‌شویم. خیابان را که به‌سمت مسجد کبود برویم، کنار آن بازار کبود را مشاهده می‌کنیم. با ورود به محوطه زیرزمین بازار از در پشتی به خیابان روشنایی می‌رسیم که چند قدم بالاتر از موزه قرار دارد.

مسیر دوم: به خیابان خاقانی می‌رویم. سمت چپ وارد خیابان روشنایی می‌شویم. بالاتر از مسجد ملارضا و بازار کبود موزه را مشاهده می‌کنیم.

اگر تجربه موزه‌گردی در سایت عصر آهن را دارید، نظراتتان را با نابرو به‌اشتراک بگذارید.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن