تاریخ و تمدن

داستان قدیمی برج ساعت کارخانه نساجی پارس سمنان

فهرست مطالب

تعدادی از کارخانه‌های صنعت نساجی ایران که روزی در زمره بهترین‌ کارخانه‌های جهان بودند، اکنون تغییر کاربری داده‌اند وشاید همین که بدنه کلی آن‌ها باقی مانده، اتفاق خوبی باشد. کارخانه نساجی پارس سمنان از همین دست کارخانه‌هاست که در دهه نخست قرن حاضر توسط تاجری خرده‌پا به نام حاج علینقی کاشانی و شرکای وی تاسیس شد. در این مطلب از نابرو می‌خواهم شما را به بازدید از این کارخانه از جاذبه های گردشگری سمنان که حالا غیرفعال شده، دعوت کنم.

کارخانه نساجی پارس از گذشته تاکنون

این کارخانه که در محوطه‌ای وسیع بعد از میدان مشاهیر، ما بین خیابان‌های قدس و فردوسی قرار دارد، برجی قدیمی را در دل خود جای داده است. قدمت این کارخانه به دوران پهلوی و سال 1310 شمسی باز می‌گردد. ساختمان این کارخانه با طرح و نقشه آلمانی ساخته شد و برای افتتاح آن در شهریور 1310 رضاشاه از راه فیروزکوه-هفدر با اتومبیل وارد سمنان شد.

پس از تأسیس کارخانه مهندسین آلمانی برای مجهز کردن کارخانه به سیستم‌های صنعتی و نصب دستگاه‌ها به سمنان می‌آیند و سال‌ها در آنجا زندگی می‌کنند.

برج ساعت کارخانه نساجی پارس سمنان

فرزند یکی از کارگران قدیمی کارخانه روایت می‌کند «ایستگاه راه‌آهن سمنان در جنوبی‌ترین نقطه شهر قرار داشته و کارخانه نساجی پارس در شمالی‌ترین نقطه شهر. برای اینکه بتوانند دستگاه‌های چند تُنی را از آنجا به کارخانه برسانند، دستگاه‌ها را از ایستگاه راه‌آهن خیابانی تا محل کارخانه که امروزه به خیابان منوچهری معروف است، کشیدند. بعد الوارهایی تهیه کردند تا این دستگاه‌ها را روی آن‌ها بغلتانند و به‌جای اصلی‌ منتقل کنند.»


کارخانه نساجی پارس سابق درحال‌حاضر به عنوان ساختمان اداری شورای اسلامی شهر سمنان مورد استفاده قرار می‌گیرد.

کارگران زحمت‌کش بسیاری در آن زمان در کارخانه نساجی پارس و بخش ریسمان‌ریسی به فعالیت مشغول بودند. گفتنی است در ابتدای تأسیس، فعالیت این کارخانه به ریسمان‌ریسی محدود می‌شد؛ اما رفته‌رفته بخش‌های دیگری به کارخانه اضافه و کارخانه به یکی از کارخانه‌های ریسندگی و بافندگی بزرگ کشور تبدیل شد.

محل این کارخانه زمان تأسیس، آخرین نقطه شمال‌شرقی سمنان بوده و به باغ امیر که متعلق به یکی از خاندان‌های متمول شهر سمنان است، شهرت داشته است.

نمای زیبا و شکوه قدیمی کارخانه

نمای کارخانه با پوششی از آجر به قدری زیباست که با گذر از کنار آن بی‌اختیار می‌ایستید و به تماشای مجموعه می‌پردازید. در حیاط کارخانه نساجی پارس سمنان حوضی به یادگار مانده است.

برج ساعت کارخانه نساجی پارس سمنان

سوت تاریخی کارخانه نساجی پارس

در میانه یکی از دیوارهای حیاط مجموعه، برجی بلند چون درختان سرو سر برافراشته است. اهالی آن را به نام برج کارخانه نساجی پارس می‌شناسند. در گذشته بیشتر مردم شهر سمنان ساعت‌های خود را با سوت این کارخانه تنظیم می‌کردند.

این کارخانه یکی از مهم‌ترین مراکز اشتغال سمنانی‌ها و شهرهای همجوار بوده است. در زمان فعالیت این کارخانه، روزانه در ساعت‌های 6 ، 14 و 22 سوت کارخانه نواخته و ساعت تغییر و پایان نوبت‌های کاری از این طریق به کارگران اعلام می‌شد. هم‌اکنون سوت برج کارخانه نساجی پارس سمنان در باغ موزه امیر سمنان نصب شده است  تمام بدنه برج کارخانه نساجی سمنان در سال 1391 و بخشی از برج در اردیبهشت سال 94 مرمت و سوت برج نیز دوباره راه‌اندازی شد تا در مناسبت‌های مختلف قابل استفاده باشد .

برج ساعت کارخانه نساجی پارس سمنان

شاید برایتان جالب باشد که بدانید سوت کارخانه ریسمان‌بافی سمنان در دوره‌ای به سرقت رفته و پس از دو سال، با تلاش ماموران پلیس آگاهی سمنان پیدا می‌شود  این سوت مربوط به دوران پهلوی اول بوده و همزمان با راه‌اندازی کارخانه ریسمان‌ریسی و نساجی پارس ساخته شده است. علاوه‌براین سوت کارخانه نساجی پارس سمنان ارزش معنوی ویژه‌ای برای مردم منطقه دارد.

در گذشته به دلیل کوچک بودن شهر و حجم کمتر آلودگی‌های صوتی، صدای این سوت تا روستاهای پایین شهر نیز می‌رسید. کارخانه نساجی سمنان در دوره‌ای عمده‌ترین اشتغال‌زایی بخش صنعت سمنان را داشته است.

متأسفانه براثر بی‌توجهی، کارخانه اواسط دهه‌ ۷۰ به مرز ورشکستگی می‌رسد و هیچ اقدام مثبتی برای جلوگیری از این اتفاق انجام نمی‌شود. بلافاصله بعد از ورشکستگی کارخانه، تخریب ساختمان‌های آن شروع ‌شده و زمین‌های آن با کاربری تازه‌ای به متقاضیان فروخته می‌شود.

کارخانه نساجی پارس سابق درحال‌حاضر به عنوان ساختمان اداری شورای اسلامی شهر سمنان مورد استفاده قرار می‌گیرد.

همچنین کمی پایین‌تر از ساختمان اداری شورای اسلامی سمنان یک رستوران دنج به نام رستوران دارچین قرار دارد که پس از بازدید از برج می‌توانید در این رستوران غذا بخورید.

اگر شما هم از این برج قدیمی و ساختمان کارخانه نساجی دیدن کرده‌اید، نظرتان را درباره آن با ما در نابرو به اشتراک بگذارید.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن