تاریخ و تمدن

معبد آناهیتا؛ رد تاریخ بر سنگ‌های غول‌پیکر

معبدهای تاریخی یکی از مهم‌ترین آثار و بناها هستند که در هر شهری ردی از آن را می‌توان یافت. معبد آناهیتا نامی آشنا در میان این معابد است. با من در این مطلب از نابرو همراه شوید تا سری به این معبد تاریخی بزنیم.

معبد آناهیتا کجاست؟

اگر معماری خوانده‌اید یا به تاریخ و تمدن این مرزو‌بوم علاقه دارید، حتما تا کنون نام «معبد آناهیتا» به گوشتان خورده‌است. این معبد قدمت بسیاری دارد. عده‌ای از کارشناسان معبد آناهیتا را به سده سوم قبل از میلاد و عده‌ای دیگر آن را به سده دوم قبل از میلاد مربوط می‌دانند. اگر‌چه در حال حاضر بقایای زیادی از این معبد زیبا باقی نمانده‌، اما آشنایی با بخش‌های مختلف آن خالی از لطف نیست. قطعا پس از آشنایی با بخش‌های مختلف این معبد بیش از گذشته به فرهنگ و دانش ایرانیان پی می‌برید.

آشنایی بیشتر با معبد آناهیتا

اگر از مسیر همدان به سمت کرمانشاه در حرکت هستید، حتما میانه راه خود سری به معید آناهیتا بزنید. این معبد در «شهر کنگاور» و روی یک تپه بنا شده‌ و به الهه پاکی و آب یعنی «آناهیتا» تعلق دارد. همان‌طور که می‌دانید، آب یکی از عناصر مهم نزد ایرانیان باستان بوده ‌است. ازاین‌رو در سال‌های دور، معبد آناهیتا یکی از ارزشمندترین و مقدس‌ترین معابد کشور به شمار می‌رفت. آناهیتا از بناهای چهار ضلعی است که طول آن به 244 متر و عرضش به 209 متر است. بنابر بررسی‌های کارشناسان، وسعت این بنا حدود شش و نیم هکتار برآورد شده ‌است. این بنا که از بزرگ‌ترین بناهای سنگی ایران به شمار می‌رود و به شیوه سکوسازی ساخته شده‌است.

نکته‌ای که بیش از هرچیز در معبد آناهیتا خودنمایی می‌کند و به زیبایی و اصالت معبد افزوده‌، به ستون‌های قد برافراشته سرتاسر بنا مربوط است. اگر چه در حال حاضر چیز زیادی از این ستون‌ها باقی نمانده‌، اما برای اینکه تجمل و شکوه بی‌پایان این معبد را بهتر درک کنید، بهتر است نگاهی به تصاویر قدیمی مربوط به آن بیندازید. کارشناسان ارتفاع این ستون‌های سنگی را 54.2 متر تعیین کرده‌اند.

معبد آناهیتا کنگاور

چه بر سر معبد آمده است؟

اگر به خاطر شنیدن وصف خوبی‌های این معبد برای دیدنش مشتاق شده‌اید و راهی شهر کنگاور هستید، باید پیش از بازدید از این معبد، خودتان را برای مواجه شدن با یک مخروبه آماده کنید! متاسفانه در حال حاضر شکل قابل توجهی از این بنای سنگی باقی نمانده‌ است. برای ورود به معبد نیاز به تهیه بلیت دارید، اما وقتی سرتاسر این بنای مخروبه را مشاهده می‌کنید، از خودتان می‌پرسید که دقیقا این مبلغ برای چه چیزی پرداخت شده ‌است؟ زیرا هیچ‌گونه محافظتی از بقایای این بنا انجام نمی‌شود. گفته می‌شود که بخش عظیمی از بقایای معبد آناهیتا، توسط افراد منفعت‌طلب به غارت رفته‌ و به این ترتیب این معبد به حال و روز امروزش دچار شده ‌است.

معبد آناهیتا تاکنون سوانح و اتفاقات زیادی را به خود دیده ‌است. بسیاری از کارشناسان بر این باورند که اتفاقات زیادی مانند سیل و زلزله تاثیر بسیاری در ویرانی این بنا داشته‌اند. علاوه‌بر این سوانح طبیعی، تخریب‌های انسانی هم بی‌تاثیر نبوده ‌است. برخی از این تخریب‌ها به عمد و برخی دیگر ناخواسته انجام شده ‌است. متاسفانه هنگام دیدن یادگاری‌هایی که با اسپری‌های رنگی بر روی این سنگ‌های قدیمی حک شده ‌است، تحمل اتفاقاتی که بر این معبد گذشته‌ سخت‌تر می‌شود. از دست رفتن یک اثر تاریخی که از لحاظ معماری و قدمت ارزش بالایی دارد، بسیار دردناک و دور از تصور است.

اگر چه از معبد بقایای زیادی باقی نمانده‌، اما همین خرابه‌های اندک هم یکی از مهم‌ترین جاذبه‌های کرمانشاه است. هنگامی‌که از پله‌های قدیمی و کوچکی که شما را از دامنه تپه به بلندترین قسمت آن می‌رساند، در حرکت هستید، به درک بهتری از معماری این بنا می‌رسید.

معماری آناهیتای مقدس

پس از گذر از ورودی و تهیه بلیط، فضای گسترده‌ای را در پیش‌روی خود می‌بینید. تپه درست رو‌به‌روی شما قرار دارد. به‌راحتی می‌توان حدس زد که قرار گرفتن یک بنای سنگی جذاب روی تپه‌ای نسبتا مرتفع چه شکوه و عظمتی داشته‌است. کناره‌ها و دامنه این تپه، سنگ‌های ریز و درشتی به چشم می‌خورد که قدمت آن‌ها به سال‌های بسیار دور باز می‌گردد. این سنگ‌ها بدون هیچ ملاتی روی یکدیگر سوار شده‌اند و دیواره‌های معبد را ساخته‌اند. ممکن است نبود ملات، باعث از بین رفتن دیواره‌های معبد شده باشد. برخی از سنگ‌های باقی‌مانده متعلق به ستون‌های بلندقامتی بوده‌اند که به مرور زمان فرسوده شده و در نهایت از بین رفته‌اند. متاسفانه نمی‌توان با نگاه کلی، اطلاعات زیادی از محیط به دست آورد.

شما می‌توانید با استفاده از پلکان‌های نسبتا طولانی که دو سمت شرق و غرب بنا قرار گرفته‌اند، به مرتفع‌ترین محل تپه برسید. اگر از سمت شرق حرکت کنید، باید از 26 پله عبور کنید و اگر پلکان‌های غربی را انتخاب کنید، باید از 21 پله بگذرید. این معبد برای تقسیم آب و به جریان انداختن آن در محیط طراحی شده ‌است. نکته جالب اینکه هنوز هم کارشناسان از مهندسی بی‌نظیر جوی‌های سنگی در این معبد در شگفتی هستند. بنابر گفته کارشناسان، چهار جهت اصلی معبد، دالان‌هایی قرار داشت که در نهایت آب را میانه معبد جمع‌آوری می‌کرد.

حال زار معبد!

متاسفانه هیچ راهنما و کارشناسی برای ارائه اطلاعات در محیط معبد وجود ندارد. به‌همین‌ دلیل ممکن است پس از رویارویی با خرابه‌های معبد آناهیتا، گیج و سر درگم شوید و از خودتان بپرسید که دقیقا چه بلایی سر این بنای عظیم و شکوهمند سنگی آمده‌است؟ به جرات می‌توان گفت معبد آناهیتا یکی از بناهای تاریخی کشور است که به کلی از چشم سازمان میراث فرهنگی دور مانده ‌است!

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن