تاریخ و تمدن

آتشکده هارپاک ابیانه؛ کهن‌ترین اثر تاریخی در دل روستا

فهرست مطالب

اگر تابه‌حال به روستای زیبای ابیانه رفته‌ و این مکان تاریخی و جذاب را از نزدیک دیده باشید، می‌دانید ابیانه روستای تاریخی با قدمت بالایی است. در روستای ابیانه آثار ثبت‌شده و ملی زیادی وجود دارد که یکی از کهن‌ترین اثر تاریخی آن آتشکده هارپاک در دل روستای ابیانه است. در این مطلب سری به آتشکده هارپاک از دیدنی های روستای ابیانه می‌زنیم. با من در نابرو همراه باشید.

قدیمی‌ترین روستای تاریخ؛ ابیانه

ابیانه یکی از قدیمی‌ترین روستاهای تاریخی است که قدمتی 2500ساله دارد. ابیانه موزه‌ای است که زندگی در آن جریان دارد و با رفتن به روستای ابیانه با مردمان محلی و اهالی روستا بیشتر آشنا می‌شوید و تجربه زندگی در روستا را درک می‌کنید. ابیانه روستایی است از توابع شهرستان نطنز و در حاشیه کویر، که در فاصله 30کیلومتری بزرگراه کاشان، اصفهان، یزد قرار دارد.

آتشکده هارپاک ابیانه

روستایی کهن با چهره‌ای گلگون، ساختمان‌های گلی چندطبقه اخرایی‌رنگ، کوچه‌های تودرتوی بی‌انتها، لباس‌های محلی زنان و مردان، بناهای تاریخی گوناگون، در‌های منبت‌کاری‌شده، و پنجره‌هایی با اشکال هندسی و هلالی‌شکل زیبا همه را مجذوب خود کرده است.


برای بازدید از روستا و آثار ملی ثبت‌شده آن سعی کنید ظهر به‌بعد بروید، چون می‌توانید آثار را با دقت بیشتری ببینید و در روستا قدم بزنید.

کوچه‌پس‌کوچه‌های ابیانه بی‌انتها است و بن‌بست نیست. حتما سعی کنید اگر به روستای ابیانه می‌روید گروهی بروید که مسیر را پیدا کنید. ابیانه، موزه سرخ ایران، دهکده‌ای کوچک با جمعیت اندک و آوازه‌ای جهانی است. هرچه آب و باران بیشتری به آجرهای روستا بخورد، رنگ سرخ روستا بیشتر می‌شود و زیبایی آن را دوچندان می‌کند. روستای ابیانه یکپارچگی و سنت خود را حفظ کرده است و درعین‌حال زیبایی معماری و فرم لباس زنان و مردان هم به‌نوبه خود خیلی جذاب و زیبا هستند و به روستا جذابیت خاصی داده‌اند.

با قدم‌زدن در روستای ابیانه و دیدن مردمان روستایی، گویی به بهشت رفته‌اید و هرقدر آداب‌ورسوم مردمان روستا را تماشا می‌کنید، دوست ندارید که از روستا بیرون بروید. در روستا، زنان روستایی میوه‌های خشک محلی و آلوچه و رب انار درست می‌کنند که خیلی ترش‌مزه‌اند.

آتشکده هارپاک ابیانه

وجود ساختمان‌های چندطبقه، که با درهم‌آمیختن خشت و کاه‌گل ساخته شده‌اند، جذابیت خاصی به کل روستا داده‌اند. این ساختمان‌ها از دور نمای جذابی دارد و پلکانی‌بودن ساختمان‌ها نیز از دور خیلی زیبا است.

بافت قدیمی روستا در سال 1354 در فهرست آثار ملی ایران، و همچنین مراسم نخل‌گردانی، جغجغه‌زنی و گویش ابیانه در سال 1392 در فهرست آثار معنوی ایران ثبت شده است. آثار و بناهای تاریخی که در روستا وجود دارد مربوط به دوره‌های ساسانی، سلجوقی، صفوی، و قاجار است. یکی از آثار ثبت‌شده «آتشکده هارپاک» است که کهن‌ترین و قدیمی‌ترین اثر تاریخی در دل روستا است. در ادامه به توضیحات بیشتر آتشکده هارپاک می‌پردازیم.

آتشکده هارپاک ابیانه

آتشکده هارپاک در روستای ابیانه

با حدود نیم ساعت پیاده‌روی بعد از روستا به آتشکده هارپاک می‌رسید که تقریبا در سراشیبی روستا، بعد از امام‌زاده یحیی روستا قرار گرفته است. آتشکده هارپاک اوج هنر در بافت تاریخی است. این بنا مانند دیگر بناها روی شیبی پست و بلند قرار گرفته است. این آتشکده به‌شکل چهار طاقی در راسته اصلی روستا قرار گرفته است.

آتشکده هارپاک ابیانه

قدمت تاریخی آتشکده هارپاک

کهن‌ترین اثر تاریخی ابیانه آتشکده هارپاک است که در سراشیبی روستا قرار گرفته است. آتشکده ابیانه را نمونه‌ای از آثار زرتشتی نامیده‌اند. آتشکده هارپاک در زمان هخامنشیان ساخته شد، در زمان ساسانیان به اوج خود رسید، و در زمان صفویه هم مجددا بازسازی شد. یکی از جذاب‌ترین قسمت‌های ابیانه آتشکده هارپاک است.

آتشکده هارپاک ابیانه

شکل و معماری آتشکده هارپاک

این بنا دارای سه طبقه و چهار طاقی است و مصالح به‌کاررفته در آن سنگ و لاشه و گچ است. این بنا از هر جهت روستا قابل‌رویت است. در مسیر کوچه اصلی ابیانه از دروازه بالا تا پایین امتداد دارد. چهار تا از گذرگاه‌های سرپوشیده که سبات (سابات) نامیده می‌شوند و اولین آن‌ها سباتی است که آتشکده در آن قرار دارد.

در گویش ابیانه، «هر» به‌معنی «زیر»، و «پک» به‌معنی «پله» است. این آتشکده دارای طبقه مخصوص آداب مذهبی است و از سه جز گنبدوار تشکیل شده است. این بنا از لحاظ معماری با سایر بناها متفاوت است و در آن از سنگ و ساروج استفاده شده. سقف آن نیز از سنگ است، درحالی‌که دیگر بناها دارای دیوارهای خشتی و سقف چوبی‌اند.

آتشکده هارپاک ابیانه

 داستانی تاریخی در مورد آتشکده هارپاک

هوخشتره (پادشاه مادها) پس از نابودی آشور در سال 612 و ایجاد امپراتوری ماد، ثروت بزرگی برای فرزندش به میراث گذاشت. اما فرزند او به‌جای محافظت‌کردن از این ارزش‌ها به عیاشی پرداخت. شبی خواب دید که از شکم دخترش (ماندانا) چشمه‌ای جوشید که سراسر آسیا را دربرگرفت.

تعبیر خواب او چنین بود که دختر او ماندانا پسری به دنیا خواهد آورد که سلطنت را از وی خواهد گرفت. ماندانا کوروش را به دنیا آورد. دوباره خواب پادشاه به‌گونه‌ای دیگر تکرار شد. این بار شاه کوروش را به هارپاک، وزیر خود، سپرد تا کوروش را نابود کند. پس از این ماجرا، هارپاک از کشتن طفل صرف‌نظر کرد و او را به مهرداد (چوبان دربار) سپرد و این طفل در قصر پدرش بزرگ شد.

سرانجام روزی شاه ماد فرزند ماندانا را شناخت و درصدد انتقام‌گرفتن از هارپاک برآمد. تا آنجا که دستور داد پسر وی را به قتل برسانند و در یک مهمانی گوشت بدن پسر را به خورد پدر بدهند. کوروش به‌پاس بزرگواری هارپاک دستور داد تا در جای‌جای ایران، آتشکده‌هایی را به‌نام هارپاک بنا کنند که یکی از آن‌ها احتمالا آتشکده ابیانه است.

آتشکده هارپاک ابیانه

چه زمانی به آتشکده هارپاک و روستای ابیانه بروید؟

برای بازدید از روستا و آثار ملی ثبت‌شده آن سعی کنید ظهر به‌بعد بروید، چون می‌توانید آثار را با دقت بیشتری ببینید و در روستا قدم بزنید. هوا نیز گرم و اذیت‌کننده نیست. اگر گروهی هم به روستا می‌روید، پیشنهاد می‌شود حتما با لباس‌های محلی روستا عکس بیندازید تا خاطره‌ای خوش را برای خود ثبت کرده باشید.

نوشته های مشابه

‫5 نظرها

  1. واقعا چه قدر قشنگ بود من داستان آتشکده هارپاک رو نمیدونستم. حتما سعی میکنم یه سر به ابیانه برم.

  2. متاسفانه مردمان ابیانه خوش اخلاق نیستند، همش با گردشگران دعوا دارند. برای عکس کلی آدم رو اذیت می‌کنند و باید برای هر یه دونه عکسی که میگیری نیم کیلو ازشون میوه خشک بخری مه اکثر اپقات هم کرمویی است. کاش با این همه زیبایی و جاذبه، کمی با توریستها مهربان باشند چرا که اقتصادشون از همین راه تامین میشه. هیچ گردشگری دست خالی از این روستا نمیره، هزینه شب مانی و عکاسی با لباس محلی و کلی خوراکی و دست ساخته‌ اونجا پرداخت میکنه. من به شخصه هر بار رفتم با رفتارشون تو ذوقم خورد.

    1. با سلام واحترام. من بار اول بود که میرفتم وقتی ازشون اجازه گرفتم برای عکس میزاشتن و مشکلی نبود چون ازشون اجازه میگرفتم. حرف شما رو قبول دارم درست و منطقی میگید ولی از نظر من یک سری ها باعث این شدند که این گونه با توریست ها رفتار کنند. چون فرهنگ سازی اول از همه از خود ما شروع میشه و این ما هستیم که باید مسئولیت پذیر باشیم.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن