تاریخ و تمدن

خانه طباطبایی های کاشان؛ شاعرانه‌ترین کاشانه‌های ایرانی

فهرست مطالب

شهر کاشان، مهد خانه‌های تاریخی با معماری مجلل و در عین حال صمیمی است. معماران آن با ظرافت هرچه تمام‌تر، اثری ماندگار و هنری خلق کرده‌اند. یکی از بناهای معروف و چشم‌نواز در بافت قدیمی کاشان، خانه طباطبایی ها است. این خانه از منظر زیبایی، به عروس خانه‌های ایران شهرت یافته است. قصد داریم که سری به این خانه‌ با شکوه در خیابان علوی بزنیم و هوش معماری ایرانی و هنر ظریفی که در تزئینات زیبای این خانه به‌کار رفته است را از نزدیک نظاره‌گر باشیم. با ما در نابرو همسفر شوید تا ماجراجویی در خانه طباطبایی ها که یکی از جاهای دیدنی کاشان است را شروع کنیم.

. ویدئو از مهین ناظری

موقعیت جغرافیایی خانه طباطبایی ها

در استان اصفهان و در دل شهر کاشان، یکی از جذاب‌ترین بناهای تاریخی ایران جا خوش کرده. خانه طباطبایی های کاشان در بافت قدیمی این شهر بنا شده و دیگر سازه‌های تاریخی هم‌چون خانه عباسیان، حمام سلطان امیراحمد و خانه بروجردی‌ها در نزدیکی آن واقع شده‌اند. برای رفتن به این خانه، باید به محله سلطان امیراحمد کاشان و خیابان علوی بروید. این قسمت از شهر پر از جاذبه‌های تاریخی چشم‌‌نواز است که هنر و هوش ایرانیان را در گذشته به رخ می‌کشد.

اگر از تهران به به سمت کاشان راه بیفتید، حدود 3 ساعت زمان می‌برد تا به این شهر و محله‌ی تاریخی سلطان امیراحمد برسید. در واقع نزدیک به 250 کیلومتر باید برانید تا به خیابان علوی برسید و سراغ خانه طباطبایی ها بروید. ابتدا باید در بزرگ‌راه تهران‌ به قم برانید و در نهایت وارد آزادراه امیرکبیر شوید تا در نهایت به شهر کاشان و محله سلطان امیراحمد برسید.

. ویدئو از مهین ناظری

 

خانه طباطبایی ها

دانستنی‌های خانه طباطبایی های کاشان

وسعت خانه طباطبایی های کاشان در حدود 4700 متر مربع است و به هر گوشه‌ آن که نگاهی بی‌اندازید، از ذوق و هوش معماران این عمارت تاریخی به‌وجد خواهید آمد. در معماری این خانه چند نکته‌ مهم از جمله زیبایی، آسایش و شرایط اقلیمی و فرهنگی رعایت شده است. تزئینات این خانه‌ قدیمی، هوش از سرتان می‌برد و می‌توانید، تمام المان‌های معماری سنتی ایران از جمله ارسی، شیشه‌های رنگی، گچ‌بری، مقرنس‌کاری و… را در گوشه‌گوشه‌ آن تماشا کنید.

این خانه مجلل کاشانی، متعلق به یکی از تجار معروف فرش به‌نام «حاج سید جعفر طباطبایی نطنزی» بوده و در همسایگی امام‌زاده سلطان امیراحمد(ع) بنا شده است. معمار شناخته شده‌ زمان قاجار، یعنی شخصی به‌نام «علی مریم» طراح و سازنده‌ این خانه بوده. خانه طباطبایی ها نیز همچون دیگر کاشانه‌‌های قدیمی ایران، از حرفه‌ صاحب خانه حرفی برای گفتن دارد و به‌همین دلیل گچ‌بری‌ها و تزئینات آن، طرحی از نقوش فرش است. این تزئینات ظریف و زیبا با نظارت «میرزا ابولحسن صنیع‌الملک غفاری کاشانی»، نقاش‌باشی دربار ناصرالدین‌شاه و توسط شاگردان برجسته‌ او انجام شده است. اتمام این پروژه‌ تاریخی و ایرانی، به مدت 10 سال طول کشیده و در نهایت به یکی از پرافتخارترین بناهای سنتی ایران و از مشهورترین خانه‌های تاریخی کاشان تبدیل شده است. این خانه در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده و هم‌اکنون به‌عنوان یکی از مکان‌های گردشگری شهر برای بازدید عموم فعالیت می‌کند.

خانه طباطبایی

ماجراجویی را از هشتی خانه شروع کنید

پس از وارد شدن از در اصلی و گذر از دالان، به فضای هشتی خانه می‌رسیم. این قسمت از خانه به‌همراه دالان متصل به آن، بنا به اصول خاص معماری ایرانی مرحله‌ای برای گذر از خیابان به درون خانه است. تا امنیت و آسایش ساکنان خانه در مقابل افراد غریبه تامین شود.

بعد از گذر از هشتی، وارد حیاط بزرگ و دل‌بازی در قسمت بیرونی خانه می‌شوید که نگاه‌تان را معطوف به‌خود می‌کند. وجود حوض بزرگ و مستطیلی به‌همراه 6 باغچه‌ چندضلعی اطراف آن، نمایی فوق‌العاده به‌وجود آورده و از همان ابتدا حس ورود به یک خانه‌ باصفای ایرانی را در وجودتان زنده خواهد کرد.

اتاق شاه‌نشین، لوکس‌ترین قسمت خانه

در انتهای این حیاط وسیع قسمت شاه‌نشین خانه خودنمایی می‌کند.این بنا در زمره‌ بناهای بخش بیرونی خانه قرار می‌گیرد. همان‌طور که از نام این قسمت برمی‌آید، جایی برای پذیرایی و برگزاری مراسم‌های مهم اهالی خانه بوده. زیبایی این قسمت در کل خانه طباطبایی ها به‌شکل باشکوهی جلوه‌گر است. سقف بلند، پنجره‌های مشبک گچی و هفت در چوبی با شیشه‌های رنگارنگ، فضای اتاق شاه‌نشین را پدید آورده‌اند. گچ‌بری‌ها و مقرنس‌کاری‌های ظریف و هنرمندانه‌ای، اتاق شاه‌نشین را آراسته‌اند و آینه‌کاری‌های زیبایی در دل گچ‌بری‌های آن به‌کار برده شده است. به‌همین دلیل این قسمت خانه را تالار آینه نیز می‌نامند.

در دو طرف این تالار، دو اتاق گوشواره نیز وجود دارد و حیاط‌هایی نیز در قسمت پشتی گوشواره‌ها به شکلی قرینه ساخت شده‌اند. وجود حیاط خلوت در اطراف اتاق شاه‌نشین، تاثیر به‌سزایی در پخش نور در طول روز، داخل این تالار و اتاق‌های گوشواره‌ها داشته است. یک ایوان فوق‌العاده با گچ‌بری‌ها و آینه‌کاری‌های مدهوش‌کننده، زیبایی اتاق شاه‌‍‌نشین را کامل می‌کند. در سقف این ایوان، نقش یک فرش، گچ‌بری شده که قطعات کوچک آینه آن را آراسته‌اند و با انعکاس نور، به ستارگان آسمان شبیه شده‌اند.

خانه طباطبایی ها

اتاق‌های زمستانه و تابستانه

از ویژگی‌های کاربردی معماری سنتی خانه طباطبایی های کاشان، وجود اتاق‌های زمستانه و تابستانه در سراسر خانه است.این عمل طراحی هوشمندانه‌ای، بنا به شرایط اقلیمی فصول گرم و سرد بوده است. شومینه در تمام اتاق‌های زمستانه وجود دارد و این اتاق‌ها در جهت تابش خورشید واقع شده‌اند. آن‌ها به دلیل سقف کوتاهی که دارند، به‌خوبی گرمای روز را برای شب حفظ می‌کنند. از جذابیت‌های پرسپکتیو اتاق‌های زمستانه، نمایی است که درهای گشوده‌ آن در چشم بازدید کنندگان به‌نمایش می‌گذراند. وقتی که درهای موازی این اتاق‌های متوالی، گشوده می‌شوند، کافی است که در مقابل یکی از آن‌ها بایستید؛ تا نظم صف این درهای چوبی، انعکاس آینه‌های روبه‌روی هم را به شما یادآوری کنند. به همین دلیل، اتاق آینه نام دیگر این اتاق‎‌های زمستانی است.

اما علاوه بر مهندسی هوشمندانه اتاق‌های زمستانه، طراحی اتاق‌های تابستانه نیز قابل توجه است. اولین ویژگی این اتاق‌ها، قرارگیری آن‌ها درمحلی از خانه است که نور آفتاب دسترسی خوبی به آن ندارد و گرمای طاقت‌فرسای تابستانی، کمتر به این اتاق‌ها سرایت می‌کند. بدون تردید خبری از شومینه در آن‌ها نیست و این اتاق‌ها، انتخاب اهالی خانه برای سپری کردن روزهای گرم کاشان بوده است.

خانه طباطبایی ها

زیبایی اتاق پنج دری در اندرونی خانه

حالا وقتش رسیده است که به قسمت اندرونی خانه برویم و سری به محل اصلی سکونت اهالی خانه بزنیم. از زیباترین بخش‌های اندرونی این خانه، اتاق پنج دری است. در این قسمت پنجره‌ها و درهای چوبی با شیشه‌های رنگی خود، نمایی جذاب به سراسر اتاق بخشیده‌اند. این انعکاس نورانی رنگ‌های آبی‌، زرد و قرمز از دیدنی‌ترین قسمت‌های ماجراجویی این عمارت باشکوه است. این اتاق به حیاط اندرونی و بیرونی خانه دید خوبی دارد و نقطه اتصال این دو بخش محسوب می‌شود. ایوان زیبای آن در حیاط بیرونی واقع شده و ایوان دیگری در حیاط سمت چپ اتاق وجود دارد. در حیاط سمت چپ، اتاق‌های سه‌دری، حوض و باغچه نیز دیده می‌شود. در حیاط سمت راست این اتاق پنج دری یا به‌عبارتی اتاق مرکزی نیز، حوض و باغچه که المانی از معماری سنتی ایرانی محسوب می‌شود، تعبیه شده است.

سرداب، خنک‌ترین بخش خانه طباطبایی ها

اختلاف دمای سرداب با سایر بخش‌های خانه، به‌وضوح حس می‌شود و این قسمت طراحی هوشمندانه‌ای برای روزهای گرم تابستان کاشان بوده است. بادگیرها، هوا را به داخل این سرداب‌ها هدایت می‌کرده‌اند. در نهایت با کمک حوضی که در این قسمت قرار گرفته، طراحی خاص سرداب و مصالح به‌کار رفته در ساخت آن، جریانی خنک حاصل می‌شده. این هوای خنک راه چاره‌ای برای فرار از گرمای تابستانی در اقلیم کویری کاشان بوده است.

زیبایی و سادگی بخش خدمه

به بخش خدمه که برسید، زیبایی ساده‌ای را به چشم خواهید دید. حیاطی که بناهای آن بدون تزئینات اضافی، به نیروی کار و خدمت‌رسانی خانه تعلق داشته و روزگاری در مطبخ‌های آن عطر غذا می‌پیچیده است. سردابی که در این حیاط واقع شده، نقش یخچال خانه را برای نگهداری مواد فاسدشدنی ایفا می‌کرده است.


این خانه مجلل کاشانی، متعلق به یکی از تجار معروف فرش به‌نام «حاج سید جعفر طباطبایی نطنزی» بوده و در همسایگی امام‌زاده سلطان امیراحمد(ع) بنا شده است.

در آخر

فاصله‌ کاشان تا شهر تهران، چندان زیاد نیست و این شهر تاریخی، مقصد جذابی برای سفرهای یک‌روزه‌ پایتخت‌نشین‌ها محسوب می‌شود. بنابراین اگر در تهران یا شهرهای اطراف کاشان ساکن هستید، همین امروز به سمت این مقصد دیدنی راه بیفتید و تماشای آن را ازدست ندهید. اما اگر قصد اقامت در این خاک اصیل و خوش‌ساخت را دارید، می‌توانید در هتل‌های سنتی آن همچون خانه عامری‌ها ساکن شوید و از زندگی چند روزه در خانه‌ای تاریخی لذت ببرید. برای آشنایی بیشتر با دیگر مکان‌های دیدنی کاشان، با تیم نابرو همراه شوید.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن