تاریخ و تمدن

بر بلندای تاریخ در قلعه سیزان کاشان

فهرست مطالب

وجود قلعه‌های تاریخی بی‌شمار با ویژگی‌های منحصربه‌فرد در جای‌جای اصفهان، گواه روشنی بر تمدن این استان شگفت‌انگیز است. با من در این مطلب از نابرو همراه باشید، تا با یکی از جاهای دیدنی کاشان که شاید کمتر اسم آن را شنیده باشید، یعنی قلعه سیزان نوش‌آباد آشنا شوید.

قدمت

هر چند اطلاعات درستی از قدمت قلعه خشتی سیزان در دست نیست، اما برخی آن را از آثار دوره‌ سلجوقی می‌دانند. همچنین گنجینه‌ای از سکه‌های ضربی دوره‌ صفوی، در آن پیدا شده است. این قلعه در دوره‌ قاجار محل سکونت یکی از خاندان‌های اصیل نوش‌آباد، به‌نام فرزین بوده ‌است.

 قلعه سیزان کاشان

معماری

این اثر تاریخی در تاریخ هفت مهر ماه 1381، با شماره ثبت ۶۱۴۵ در فهرست آثار ملی کشور به‌ثبت رسید. با این‌ حال متاسفانه به‌دلیل عدم رسیدگی مسئولین، بخش عمده‌ای از قلعه سیزان در حال تخریب است. همچنین در اثر سیلاب‌های مکرر شهر نوش‌آباد در گذشته، بخش‌هایی از قلعه تخریب شده است.


اهالی قدیمی شهر نوش‌آباد بر این باورند که زیر قلعه سیزان دیگ‌هایی حاوی گنج قرار دارد. اژدهایی روی آن خوابیده و کسی نمی‌تواند از طلسم عبور کند و به گنج، دست یابد.

در اصطلاح باستان‌شناسی این قلعه از نوع قلعه‌های جلگه‌ای است؛ به این معنا که به‌شکل مستطیل بوده و گوشه‌های آن، برج‌های مدور بنا‌ شده است. قلعه سیزان یا قلعه خشتی نوش‌آباد با وجود این‌که از خشت و گل ساخته شده‌، به‌علت ضخامت زیاد دیوارهای بین برج‌ها (حدودا چهار الی پنج متر قطر دارند)، از استحکام بسیار بالایی برخوردار است.

همچنین با وجود تخریب انسان‌ها و سیلاب‌های مکرر، همچون کوهی استوار باقی ‌مانده است. این ضخامت در شکاف حاصل از تخریب دیوارها، به‌وضوح مشخص است. مساحت این قلعه، بیش از یک هکتار است و ۹ برج دیده‌بانی دارد. قلعه خشتی سیزان، دو ورودی از شمال شرقی و شمال غربی دارد. اما ورودی اصلی شمال غربی بوده و ورودی شمال شرقی، این اواخر ساخته شده است.

معماری و قدمت قلعه

فضای داخلی قلعه سیزان

داخل قلعه قدم بگذارید، تا سفری به دل تاریخ را تجربه کنید. وقتی وسط محوطه قلعه بروید و چرخشی 360 درجه انجام دهید، در برابر عظمت قلعه احساس حقارت خواهید کرد. داخل اتاق نگهبانی کنار دروازه بروید و چشمانتان را ببندید. صدای دشمنان از بیرون قلعه آمده و ترسی تمام وجودتان را فرا خواهد گرفت.

از مقرتان بیرون بیایید و با بالارفتن از پله‌های برج، به سربازان خبر دهید و به دفاع از اهالی قلعه بپردازید. در برجک‌ دفاعی از محل درز شروع به تیراندازی کنید و از سوراخ‌های دیدبانی، مهارت تیراندازیتان را امتحان کنید. انگار دشمن از شما موفق‌تر بوده، هردنجس (سازه‌هایی چوبی) و سربازان بالای برج آسیب دیده‌اند. سرباز را با خود به‌ اتاق آذوقه و مواد دارویی ببرید، شاید جانش را نجات دهید. تسلیم نشوید.

 قلعه سیزان کاشان

کاربرد قلعه خشتی سیزان

قلعه‌ها مهم‌ترین تجلی اندیشه دفاعی بشر، به‌شمار می‌روند. قلعه خشتی سیزان نیز، مانند بقیه قلعه‌ها به‌منظور تامین امنیت و دفاع در برابر حمله دشمنان، در دورافتاده‌ترین و مرتفع‌ترین نقطه شهر بنا شده است.

درست است که قلعه خشتی نوش‌آباد با هدف دفاع ساخته شده، ولی به‌مرور زمان، کاربری مسکونی پیدا کرد و حین حملات طولانی مدت دشمن، خانواده و مال و منال خویش را برداشته و به درون قلعه پناه ‌می‌بردند.

ساختار زیبای قلعه

بنابراین در معماری قلعه، به تعبیه قسمت‌هایی برای نگهداری طولانی مدت آذوقه و دام توجه شده ‌است. ناگفته نماند که شهر نوش‌آباد به‌دلیل همجواری با دشت کویر، دوری از رشته‌کوهای البرز و زاگرس، آب و هوای گرم و خشک دارد؛ برای همین جنگل یا کوهستان برای استتار و دفاع نداشته. بنابراین بهترین گزینه دفاعی مردم شهر نوش‌آباد، ساخت مکانی زیر زمین و پنهان شدن در آن بوده است.

شهر زیرزمینی اویی، به‌همین منظور ساخته شده است. اویی محلی سری به دور از چشم دشمن، برای پنهان شدن و حتی زندگی موقت بود. از شهر زیرزمینی اویی در دوره ساسانیان تا صفویان استفاده می‌شده و خاصیت دفاعی آن، بیشتر از قلعه‌ها بوده.

 قلعه سیزان کاشان

افسانه‌ دیگ اژدها

اهالی قدیمی شهر نوش‌آباد بر این باورند که زیر قلعه سیزان دیگ‌هایی حاوی گنج قرار دارد. اژدهایی روی آن خوابیده و کسی نمی‌تواند از طلسم عبور کند و به گنج، دست یابد.

نحوه دسترسی به قلعه سیزان

با توجه به این‌که اکثر گردشگرانی که برای بازدید از  قلعه خشتی نوش‌آباد، از شهر کاشان به نوش‌آباد می‌آیند، مسیر دسترسی از کاشان را توضیح می‌دهیم. بعد از طی مسیر حدود 15 دقیقه (هشت کیلومتر) در جاده کاشان نوش‌آباد به میدان ورودی نوش‌آباد، به‌نام بسیج می‌رسید.

از سمت راست میدان وارد خیابان فرعی دانشجو شده و بعد از مسیر کوتاهی، وارد بلوار جلال‌زادگان شوید. به میدان که رسیدید، وارد بلوار آزادگان در سمت چپ شوید. بعد از حدود 200 متر، قلعه سیزان را سمت چپ خود خواهید دید. 200 متر جلوتر دوربرگردان را دور زده، خودروی خود را در پارکینگ روبروی قلعه پارک کنید.

اگر هم خودروی شخصی ندارید، می‌توانید از تاکسی‌های اینترنتی، یا تاکسی و اتوبوس‌های بین شهری واقع در میدان ولیعصر کاشان استفاده کنید. حوالی قلعه سیزان، ایستگاه اتوبوس وجود دارد.

قلعه تاریخی

بهترین زمان سفر و قیمت ورودی

بازدید از قلعه سیزان کاملا رایگان است و محدود به‌زمان خاصی نیست. نکته‌ای که باید به آن توجه کرد، این است که بازدید از این قلعه را بهتر است به عنوان مقصد فرعی گردش خود و حین بازدید از شهر زیرزمینی و مسجد جامع نوش‌آباد انتخاب کنید. رفتن به نوش‌آباد صرفا برای بازدید از این قلعه، شاید برای افراد عادی ارزش نداشته باشد.

البته این مکان محلی بسیار جالب، برای علاقه‌مندان به باستان‌شناسی است. ضمن این‌که می‌توانند علاوه‌براین قلعه از قلعه‌های موجود در جاده نوش‌آباد-فیض آباد به نام‌ قلعه‌‌های فخرآباد، کیش، خیرآباد، تقی‌آباد، شمس‌آباد و شاه‌نشین تازه کشف شده فیض‌آباد که بسیار جالب توجه است، دیدن کنند. گفتنی است قلعه‌های فیض‌آباد به‌دلیل واقع بودن در دل کویر، از زیبایی دو چندان بهره‌مند هستند.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن