تاریخ و تمدن

عمارت شترگلو کرمان؛ زیبای زخمی تاریخ

فهرست مطالب

استان کرمان تفاوت محسوسی از شمال تا جنوبش را به رخ می‌کشد، چه در طبیعت بکرش و چه در بناهای تاریخی. میان شهرهای مختلف کرمان، هنگامی که به ماهان برسید، می‌توانید هم‌زمان طبیعت و تاریخ این منطقه را حس کنید. تلفیق طبیعت و تاریخ را می‌توانید در باغ شاهزاده ماهان ببینید. در فاصله کمتر از 10کیلومتری شهر ماهان و در جوار مجموعه آرامگاه «شاه نعمت الله ولی»، به عمارتی می‌رسید که سرشار از زیبایی و اعجاب است؛ عمارتی متروکه که درهای آن را با آجر و ملات مسدود کرده‌اند و ورود به آن از راه‌های مرسوم امکان‌پذیر نیست. ازاین‌رو باید کمی به زحمت بیفتید تا وارد عمارت شوید؛ ولی بعد از این که چشمانتان به داخل عمارت بیفتد، تمامی سختی‌هایی را که برای ورود کشیده‌اید فراموش خواهید کرد. این عمارت شترگلو نام دارد. با من در نابرو همراه باشید تا به این عمارت زیبا از دیدنی های کرمان سری بزنیم.

شترگلو چیست؟

در قدیم به‌خاطر نبودن سیستم لوله‌کشی آب، به‌اجبار آب به‌صورت کانال‌کشی از محل قنات‌ها و چشمه‌ها وارد خانه‌ها و باغات می‌شده است. ازاین‌رو در ورودی و خروجی محل آب به‌خاطر جلوگیری از ورود حیوانات از سازه‌هایی استفاده می‌شده است که شکل آن‌ها شبیه به گردن و گلوی شتر بوده‌اند. به همین علت به «شتر گلو» معروف شده‌اند. این سازه‌ها را معماران خوش‌ذوق در خانه‌های اعیان و اشراف و همچنین صاحب‌منسبان، به زیباترین وجه می‌ساخته و می‌آراسته‌اند.

عمارت شترگلو کرمان

ورود به عمارت شترگلو

در ابتدا روی بام عمارت قدم می‌زنیم. چینش منظم آجر‌های سفالی روی آن و همچنین شیب‌بندی‌های اصولی‌اش، نشانگر تفکر حساب‌شده سازندگان آن است که راه ورود باران را به داخل عمارت مسدود می‌کنند. دیدن دو بادگیر قرینه که در بینشان گنبدی به‌شکل کلاه‌فرنگی ساخته شده، باعث شده است تا شاهد بامی جذاب روی این عمارت باشیم. همچنان که روی بام قدم می‌زنید، می‌توانیم حیاط‌های متعدد عمارت را ببینید که در بعضی از آن‌ها هنوز تعدادی درخت زندگی می‌کنند. از بالا که نگاه ‌کنید، ورودی‌های زیبای عمارت را می‌بینید که به‌شیوه‌های اصیل معماری ایرانی ساخته شده‌اند.

عمارت شترگلو کرمان

فضای داخلی عمارت شترگلو

راهی به پایین پیدا کنید و وارد حیاط عمارت و از آنجا هم وارد فضای داخلی عمارت می‌شوید. گچ‌بری‌ها و مقرنس‌کاری‌ها اولین اجزایی از عمارت‌اند که به چشم می‌آیند. آن‌ها در کمال زیبایی و به‌صورت استادانه در جای‌جای سقف و سرستون‌ها به کار رفته‌اند.


عمارت شترگلو در حال حاضر اوضاع خوبی ندارد و با وجود تلاش‌های بسیاری که برای مرمت آن انجام شده، هنوز به نتیجه‌ای درخور نرسیده است. این عمارت در تاریخ 18 مهر سال 1356 به شماره 1565 به‌عنوان اثر ملی فاخر ثبت شده است.

پس از پشت‌سرگذاشتن ارسی زیبای ورودی، وارد اتاقی مستطیلی می‌شوید؛ اتاقی که درگاه‌هایش با گچ‌بری‌های زیبا و خیره‌کننده تزیین شده‌اند. دورتادور سقف اتاق، با گچ‌بری‌ها و مقرنس‌های زیبا به ظرافت تمام پوشانده شده است و به چشم‌نوازشدن اتاق کمک بسیاری می‌کند. با گذشتن از اتاق وارد حوض‌خانه می‌شوید. وسط حوض فواره‌ای وجود دارد که اسم عمارت از آن گرفته شده است، یعنی شتر گلو.هنگامی‌ که وارد حوض‌خانه می‌شوید، به‌وضوح خنکای هوا را با وجود نبودن آب در حوض احساس می‌کنید. این خنکا راهنمایی‌تان می‌کند تا سر را به‌سمت سقف بچرخانید. گنبد و دو بادگیری را که در ابتدای ورودتان روی بام دیده بودید، حال می‌توانید از پایین با رنگ و شکلی متفاوت ببینید.

عمارت شترگلو کرمان

گچ‌بری فوق‌العاده زیبای زیر گنبد و همچنین مجرای ورود هوا از بادگیرها، زیبایی حوض‌خانه را دوچندان کرده‌اند. در تابستان، با هدایت باد از بادگیرها به‌سمت حوض، آبی را که از طریق کانال‌ها به حوض می‌رسیده و در آن جریان داشته خنک می‌کرده است.

در فصل تابستان، این خنکا در سالن و اتاق‌های مجاور باعث آرامش اهالی خانه در هوای گرم ماهان می‌شده است. بعد از پشت‌سرگذاشتن حوض‌خانه به اتاق بزرگی در انتهای عمارت می‌رسید که در آنجا نیز گچ‌بری‌ها و مقرنس‌ها به زیبایی هرچه تمام‌تر خودنمایی می‌کنند.

عمارت شترگلو کرمان

سخن آخر

عمارت زیبا و رویایی شترگلو، که در ساخت آن از تمامی اصول معماری اصیل ایرانی، به‌جز آینه‌کاری، به نحو احسن استفاده شده‌، عمارتی است مربوط به دوره قاجار. صاحبان آن خاندان «رضوی نعمت اللهی» بوده‌اند. ازآنجاکه این خاندان از مریدان شاه نعمت الله ولی و از فرقه نعمت اللهی‌ بوده‌اند و این مکان مدت‌ها محل تجمع این فرقه بوده است، بعد از ممنوعیت فعالیت، به‌ مرور زمان دچار فرسودگی شده است.

عمارت شترگلو در حال حاضر اوضاع خوبی ندارد و با وجود تلاش‌های بسیاری که برای مرمت آن انجام شده، هنوز به نتیجه‌ای درخور نرسیده است. این عمارت در تاریخ 18 مهر سال 1356 به شماره 1565 به‌عنوان اثر ملی فاخر ثبت شده است.

عمارت شترگلو کرمان

دسترسی به عمارت شترگلو

اگر از شمال استان کرمان وارد این استان شوید، بعد از شهر کرمان وارد شهر ماهان خواهید شد. اگر از جنوب وارد استان کرمان شوید، بعد از شهر بم وارد ماهان خواهید شد.

عمارت شترگلو کرمان

در میدان آستانه و با فاصله‌ای‌ حدود 500متری روبه‌روی آرامگاه شاه نعمت الله ولی، می‌توانید عمارت شترگلو را ببینید و از زیبایی‌های وصف‌ناپذیر آن لذت ببرید. امیدوارم با توجه و نگاه مهربان مسوولان به این آثار تاریخی و محافظت و احیا آن‌ها، این امانات به دست آیندگان نیز برسند و همگان امکان استفاده از این اماکن را داشته باشند.

نوشته های مشابه

یک نظر

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن