محله شریف آباد اردکان

محله شریف آباد اردکان؛ محله‌ زرتشتی نشین در دل یزد

فهرست مطالب

از شهرهای مرکزی ایران است، با یزد یک ساعت فاصله دارد، زمینش کویری است و هوایش گرم و شهرش خشتی؛ اردکان را می‌گوییم. کویر سیاه‌کوه از جاذبه‌های طبیعی این شهرستان است و کنار آن آثاری تاریخی همچون بافت قدیمی، خانه‎های قدیمی، مسجد جامع، مسجد زردک، آتشکده پیر سبز چک‌چک، زیارتگاه پیر هریشت و دخمه قرار دارد. محله شریف آباد اردکان نیز یکی از دیدنی‌ترین جاذبه‌های یزد است. در این مطلب از نابرو با من در سفر به این شهر کویری همراه شوید.

هم‌زیستی مسلمانان و زرتشتیان

وجود نیایشگاه و آتشکده‎ها در این شهر تاریخی، نشان از وجود زرتشتیان در این منطقه دارد. زرتشتیانی که قرن‌ها با مسالمت و مدارا کنار مسلمانان زیسته‌اند. شریف آباد، ترک‌آباد و احمدآباد از روستاهای زرتشتی‌نشین اردکان بودند. دراین‌ بین دو روستا یعنی ترک آباد و احمدآباد، به‌علت مهاجرت زرتشتیان خالی شد و تنها محله شریف آباد اردکان مرکزیت خود را حفظ کرد. حالا با بزرگ‌ترشدن اردکان، شریف‌آباد یکی از محله‌های قدیمی اردکان محسوب می‌شود که هنوز بعد از قرن‌ها زرتشتی و مسلمان کنار هم در آن زندگی می‌کنند.

این محله منحصربه‌فرد است: دو زبان مختلف، دو گویش متفاوت، دو لباس، دو فرهنگ و دو دین کنار هم و با هم روزگار می‌گذرانند. کنار مسجد، آتشکده قرار دارد، کنار زیارتگاه زرتشتیان، امام‌زاده‌ای واقع است، بافت تاریخی و یک ساباط قدیمی دارد که هنوز نفس می‌کشد، دخمه دارد، آتشکده و موبد دارد، بادگیرهای یک‌طرف اردکانی دارد و همین‌ها آن را از سایر محله‌ها جدا کرده است. بافت تاریخی‌اش زیبایی و شکوه خاصی را به نمایش می‌گذارد و دیوارهایش هنوز کاهگلی‌اند و ساباط، سایه‌سار رهگذران و مسافران است.

محله شریف آباد اردکان

خنکای قنات در محله شریف آباد اردکان

در حال قدم‌زدن در این بافت به قنات می‌رسید. ساختمانی با پله‌های قطور شما را به پایاب قنات می‌رساند. قناتی پرآب که با صدای قدم‌های مسافران، ماهیان کوچک داخل آن به جنب‌وجوش می‌افتند. آب این قنات برای شرب مناسب نیست و تنها برای کشاورزی استفاده می‌شود. کمی آن‌طرف‌تر از قنات، آب‌انبار با سقفی قوسی‌شکل و بلند به‌همراه سه بادگیر که برای تهویه و مطبوع نگه‌داشتن فضای داخل آب‌انبار است، قرار دارند. این بخش یک ورودی و پله‎هایی بلند و سنگی دارد که به پاشیر می‌رسد. در قدیم آب قنات وارد این آب‌انبار می‌شد، مردم از پله‌ها پایین می‌رفتند تا از آب آن برای شرب و شست‌وشو استفاده کنند.

از آتشدان هزاران‌ساله تا مسجد جامع

در همین بافت قدیمی، آتشکده‌ای با ساختمانی آجری و دری نسبتا قدیمی وجود دارد. از در که وارد می‌شوید، اتاقی بزرگ که دورتادورش را صندلی گرفته خودنمایی می‌کند. آتشدانی با آتشی چندهزارساله وسط اتاق قرار دارد و موبدی با لباس سفید هر چند دقیقه یک بار دور آتش می‌چرخد و آن را زیرورو می‌کند تا شعله‌اش فروزان باشد. این آتشکده محلی برای عبادت و نیایش زرتشتیان محل است.

دور از روستا روی تپه‌ای دخمه‌ها قرار دارند. این دخمه‌ها روزگاری قبرستان زرتشتیان محسوب می‌شدند. آن‌ها اعتقاد داشتند که خاک نباید آلوده شود و ازاین‌رو مرده‌های خود را در خاک دفن نمی‌کردند. آن‌ها را روی این دخمه‌ها در هوای باز می‌گذاشتند تا طعمه لاشخوران شوند. سپس استخوان‎ها را در استودان‎های تعبیه‌شده در دخمه نگهداری می‌کردند. هر چند وقت یک بار هم این استودان‎ها را پاکیزه می‌کردند. اما از زمان پهلوی اول برای رعایت مسائل بهداشتی، آنان از این کار منع شدند و مرده‌ها را در خاک دفن کردند. این دخمه‌ها دیگر کاربری قبلی را ندارند؛ تنها سازه‌هایی تاریخی برای بازدید گردشگران هستند تا تاریخ گذشتگانمان را فراموش نکنیم. محله شریف آباد اردکان یک مسجد جامع دارد و مکانی برای دورهمی و عبادت و نیایش مسلمانان است.

خانه تاریخی سلامت

قدم‌زدن در محله زرتشتی نشین شریف آباد اردکان حسی خوب برای شما به ارمغان می‌آورد. محیط آرام و ساکت و مردم خون‌گرم و مهربانش تداعی‌گر آرامش و سلامت روح‌اند. همین آرامش و سلامت روح است که در جای‌جای این محل باعنوان «سلامت» ثبت شده است: پارک سلامت، آب‌انبار سلامت، کوچه سلامت و خانه تاریخی سلامت. به‌قول صاحب این خانه، آقای برخورداری: «وقتی هفت سال پیش این خانه نیمه‌مخروبه را خریدم، حس خوبی داشتم. احساس می‌کردم سلامت روح و جسمم در گرو این خانه است. برای همین این خانه را بازسازی و به اقامتگاه بوم‌گردی تبدیل کردم. برای دمی آسایش روح و جسم مسافران و رهگذرانی که منت می‌گذارند و از این محله دیدن می‌کنند.»

محله شریف آباد اردکان

بعد از گشتن و دیدن و ثبت‌کردن همه زیبایی‌های محله، در آخر می‌توانید خود را مهمان چای و سوروک‌های خوشمزه خانه تاریخی سلامت کنید. حتی می‌توانید اقامت شبانه هم داشته باشید. اقامتگاه بوم‌گردی سلامت با هشتی، اندرونی، بیرونی و چیدمان سنتی، با تنور قدیمی و نان‌های تازه و اتاق نمکی، با لباس‌های زرتشتی‌ که گوشه‌گوشه خانه به نمایش گذاشته شده و صد البته با مهمان‌نوازی و روی خوش آقای برخورداری، می‌تواند روزی خوب و پرخاطره در محله شریف آباد اردکان برای شما رقم بزند.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *