فرهنگ و هنر

آشنایی با موزه باستان شناسی شهرکرد یا حمام پرهیزگار

فهرست مطالب

شَهرکُرد که در قدیم دِهْکُرد نام داشت، یکی از شهرهای غربی ایران است. با توجه به اکتشافات باستان ‌شناسی برای آشنایی و لمس تاریخ این شهر می‌توان سری زد به موزه باستان شناسی شهرکرد که در روزگاری کاربرد گرمابه را داشته و هم اکنون از لحاظ محتوا یک موزه تاریخی محسوب می‌شود  که بیش از 300 شی در آن نگهداری می‌شود. با من در نابرو همراه شوید تا بیشتر با جاذبه های گردشگری شهرکرد آشنا شویم.

ساختمان موزه باستان شناسی شهرکرد

در سال 1326 در زمینی که به حاج حسین پرهیزگار تعلق داشت با کمک‌های مالی خیرین همچون خانم سلطان‌زاده و حاج ابولقاسم آزاده چالشتری ساختمانی با هدف احداث حمام بنا شد. این گرمابه بعد از هشت سال یعنی در سال 1334 با نام گرمابه پرهیزگار وقف و به حمام عمومی تبدیل شد.

موزه باستان شناسی شهرکرد

ساختار معماری اغلب حمام‌های اسلامی در ویژگی‌هایی با هم اشتراک دارند و آن استفاده از شکل‌های هندسی است. مهم‌ترین علت آن‌ را می‌توان به تنظیم دما، رطوبت، مسیر دسترسی، قرارگیری داخل یک بافت شهری، آب‌های روان و ایجاد راه‌های خروجی برای فاضلاب دانست.


کاسه زیبای زرین‌فام مربوط قرن هفتم و آثار دیگری همچون اشیای سفالی، مهر، سکه، قالیچه و درب‌های چوبی از دیدنی‌ترین اشیای موزه باستان شناسی شهرکرد هستند.

به این ترتیب هر فضا با راهرو و هشتی از فضای دیگر جدا می‌شد تا دما و رطوبت نسبت به فضای مجاور تنظیم شود. به طورخلاصه، ترتیب قرار گیری فضاها را می‌شود اینگونه نوشت که ابتدا رختکن قرار داشت که به آن بینه می‌گفتند و عموما هشت ضلعی ساخته می‌شد. سپس میان‌در برای ارتباط بین رختکن و حمام قرار می‌گرفت که معمولا راهروهای پرپیچ‌وخم با هشتی‌های کوچک بود. در آخر فضای اصلی حمام که به آن گرم‌خانه می‌گفتند، دارای خزینه آب گرم و سرد بود.

دیدنی های موزه باستان شناسی شهرکرد

همچنین دیوارهای موزه باستان شناسی شهرکرد ضخیم و سقف آن گنبدی و مرتفع ساخته می‌شد و از طاق شیشه‌ای آن روشنایی به فضای داخلی می‌آمد.

گرمابه پرهیزگار نیز با مساحت 620 مترمربع و دارا بودن تمام آن ویژگی‌ها هم یکی از بناهای آن عصر بود. گرمابه پرهیزگار شامل حمامی بزرگ تشکل شده از هشتی، سربینه، میان در،  راهرو، گرمخانه، خزینه و شاه‌نشین است که همگی سمت جنوب قرار داشتند. در ادامه آن هم حمامی کوچک وجود داشت.

دیدنی های موزه باستان شناسی شهرکرد

این بخش موزه باستان شناسی شهرکرد هم دارای سربینه، راهرو، گرمخانه و خزینه در موقعت شمالی بود. هردوی این مکان‌ها هم یک حوض چندضلعی درست وسط فضای اصلی داشتند که همراه کاشی‌کاری سفید و فیروزه‌ای از عناصر زیبای معماری حمام هستند. ساخت چنین حمامی با این ویژگی‌های معماری درواقع یکی از آخرین بناهای عصر فعلی است.

جاذبه های موزه باستان شناسی شهرکرد

تغییر کاربری حمام به موزه

نقشه تبدیل کاربری حمام پرهیزگار به موزه­ باستان­‌ شناسی شهرکرد عملیات بازسازی و اضافه کردن زیر بنا، و پیوستگی آن به سبک و معماری سنتی در سال 1376 شروع و در سال 1382 تمام شد.

در اردیبهشت آن سال نیز موزه در یک طبقه با دسته‌بندی اشیاء پیش از تاریخ، دوران تاریخی و دوران اسلامی که در محل‌های سربینه، میان‌در، گرمخانه، خزینه و شاه­نشینِ حمام بزرگ قرار داشت به دست رئیس سازمان میراث فرهنگی وقت کشور افتتاح شد.موزه باستان شناسی شهرکرد

بازدید از موزه باستان شناسی شهرکرد

همانگونه که عنوان شد برای تفهیم هر چه بهتر بازدیدکنندگان از آثار تاریخی موزه آنها را در سه دسته در قسمت‌های مختلف حمام قرار داده‌اند.

اشیاء پیش از تاریخ

در قسمت سربینه بیشتر آثار دوران ماقبل تاریخ قرار دارد. آثاری همچون ابزار سنگی که بیشترشان از تولیدات دوران نوسنگی یعنی هشت هزار سال قبل میلاد در مناطق لردگان و گندمان هستند.

موزه باستان شناسی شهرکرد

همچنین تیغه‌‌های سنگی با لبه صاف یا اره‌ای با رنگ و جنس‌های متفاوت هم در این بخش وجود دارد. از دیگر اشیای موجود در این بخش می‌توان به ظروف و کاسه‌های سفالی، پیکرک‌های گلی یافت شده از گورگای تپه شهرک با قدمت  9 هزار ساله یا قطعات سنگی دیگر مانند دسته هاون اشاره کرد. همه این وسایل طبق آزمایش‌های باستان‌شناسی مربوط به پیش از تاریخ بوده و به فرهنگ و آیین مذهبی مردمان عصر سنگی مربوط است.

موزه باستان شناسی شهرکرد

اشیاء دوران تاریخی

هنگام ورود به محل شاه‌نشین حمام یا موزه فعلی آثار دوره تاریخی را خواهید دید که شامل ظروف سفالی و فلزی هستند. ظروفی که نسبت به دوره تولید از لحاظ شکل، ابعاد، جنس، نقوش و تزیینات بسیار پیشرفته و متنوع‌ به نظر می‌آیند. آثاری همچون پیه‌سوز، کاسه، تنگ، ظروف لوله‌دار و بشقاب‌های مفرغی از دوران مادها یا آجر نوشته‌هایی به خط میخی دوران ایلام میانه، کتیبه‌ای به خط میخی متعلق به دوران پادشاهی هخامنشیان و… در این بخش به نمایش در آمده است.موزه باستان شناسی شهرکرد

اشیاء  دوران اسلامی

برای دیدن اشیاء دوران اسلامی نیز باید به ضلع غربی یعنی سمت گرمخانه و میان‌در مراجعه کنید. کاسه زیبای زرین‌فام مربوط قرن هفتم و آثار دیگری همچون اشیای سفالی، مهر، سکه، قالیچه و درب‌های چوبی از دیدنی‌ترین اشیای موزه باستان شناسی شهرکرد هستند.

اگر تمایل به بازدید از موزه باستان شناسی شهرکرد را دارید، می‌توانید همه روزه در بازه زمانی 8 تا 15 به آدرس شهرکرد، خیابان ولیعصر شمالی، موزه شهرکرد مراجعه کنید. همچنین بهای بلیط  این موزه پنج هزار تومان است.

 

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن