بازارگردی

روایتی از تاریخ قومس در بازار سرپوشیده سمنان

فهرست مطالب

خریدکردن و بازارگردی، جزء جدانشدنی زندگی ماست. اگر قصد مسافرت به شهری را داشته باشید، حتما برای خریدن سوغات به بازارهای آن شهر سر می‌زنید. بعضی از شهرهای ایران بازار سرپوشیده دارند، مثل تهران و اراک و سمنان و تبریز. هرکدام از این بازارها زیبایی خاص خود را دارند و با بقیه متفاوت هستند. اگر شما هم اهل بازارگردی هستید و دوست دارید خریدی متفاوت را تجربه کنید، با من در این مطلب از نابرو همراه باشید تا شما را با بازار سرپوشیده سمنان از دیدنی های سمنان آشنا کنم.

بازار سرپوشیده سمنان

بازار سمنان فقط بازاری معمولی نیست؛ زمانی که به این بازار می‌روید، علاوه بر خرید می‌توانید مکان‌های تاریخی دیگری را هم ببینید، مثل مسجد جامع، مسجد امام (سلطانی)، موزه گرمابه پهنه و امامزاده یحیی (ع).

بازار سرپوشیده سمنان

در بازار هرآنچه احتیاج داشته باشید، وجود دارد. اگر هم در بازار چیزی را پیدا نکردید، می‌توانید در مغازه‌ها و پاساژهای اطراف سراغش را بگیرید.


این امامزاده در بخش جنوبی بازار سرپوشیده سمنان قرار دارد و یکی از مکان‌هایی است که در تمام ساعات شبانه‌روز شلوغ است. هنگام اذان، کسبه و مردم برای اقامه نماز به این امامزاده می‌روند و با خدای خود رازونیاز می‌کنند.

در بازار سر پوشیده سمنان هم مغازه‌های سنتی هست و هم مغازه‌های امروزی. بعضی از مغازه‌های بازار به‌علت قدیمی‌بودنشان حس‌وحال زندگی را به آدم منتقل می‌کنند و یادآوری می‌کنند که زندگی یعنی سادگی. دیدن مردم در بازار حس زندگی و تلاش را به شما منتقل می‌کند و اگر این حس‌وحال با صدای فروشنده‌ها و عطر خوش شیرمال همراه باشد، روزتان را تکمیل می‌کند و باعث می‌شود قیمت اجناس خیلی اذیتتان نکند.

یکی از مکان‌هایی که مردم برای خریدن سوغاتی به آن می‌روند، بازار است. سوغات اصلی شهر سمنان شیرمال است و هم در بازار سرپوشیده و هم بیرونش چندین مغازه شیرمال‌فروشی وجود دارد.

تاریخچه و معماری بازار سرپوشیده سمنان

تاریخچه بازار سمنان به دوران قاجار برمی‌گردد و حدود دو قرن قدمت دارد و از قدیمی‌ترین مکان‌های ساخته‌شده در شهر سمنان است.

بازار سرپوشیده سمنان

بعد از گذشت این همه سال، بازار سمنان هنوز هم آن حال‌وهوای قدیم را دارد و اگر به صدای خیالتان گوش دهید، صدای صحبت‌های کسبه بازار و مردم را می‌شنوید. منبع موثقی وجود ندارد که بازار سمنان را دقیقا چه کسی ساخته است، اما شواهد گویای این است که شیخ علاالدوله سمنانی بنای اولیه بازار را ساخته است؛ در حاضر نیز قسمتی از بازار به این نام شناخته می‌شود.

معماری بازار سمنان

معماری داخلی بازار سرپوشیده سمنان ساده است و سقف گنبدی‌شکلی با گچ‌بری ساده دارد که روی طاق‌های جناغی زیبایی بنا شده است. مساله‌ تامین روشنایی بازار، با تعبیه نورگیرهای شیشه‌ای بزرگ در بالای هر طاق حل شده است. بازار سرپوشیده قسمت‌هایی مختلف مانند کاروانسرا، حمام، مسجد، تیمچه و تکیه دارد اما به‌طور کلی از سه قسمت بازار شمالی و بازار جنوبی و بازار شیخ علاالدوله تشکیل شده است.

معماری بازارهای سرپوشیده به‌گونه‌ای است که بازار در تابستان‌ها خنک و در زمستان‌ها گرم باشد. اگر در تابستان به بازار بروید، خنکی را تجربه می‌کنید و اگر در زمستان به بازار بروید، سرمای زمستان را حس نمی‌کنید.

بازار سرپوشیده سمنان

دو بازار که در حال حاضر وجود دارند، در ابتدا به یکدیگر متصل بوده‌اند و بازار اصلی شهر را تشکیل می‌داده‌اند. در زمان رضاشاه برای خیابان‌کشی و شهرسازی، بازار بزرگ به‌وسیله خیابان امام خمینی به دو قسمت تقسیم شد.

این اثر تاریخی با شماره ۱۷۴۰ در سال ۱۳۷۵ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده است.

بازار شمالی

بازار شمالی بازار سرپوشیده سمنان حدود ۱.۵ کیلومتر طول دارد و از بالای شهر در تقاطع خیابان‌های نظامی و یغما (شهدا) آغاز می‌شود و تا خیابان امام خمینی ادامه پیدا می‌کند. این بازار با نام‌های قدیمی مثل «راسته بازار» و «بازار بالا» در میان اهالی سمنان معروف است و ۲۵۴ باب مغازه، سه حمام قدیمی، پنج مسجد و چهار کاروانسرای مخروبه دارد.

بازار سرپوشیده سمنان

اگر به سردر شمالی بازار توجه کنید، نمایی آجرکاری‌شده را می‌بینید که پایه‌های سنگی و نماهای کاشی‌کاری‌شده زیبایی دارد. کتیبه‌ای با کاشی‌های لاجوردی بر سردر شمالی قرار گرفته است که قسمتی از سوره «القرا» به‌خط ثلث بر آن نقش بسته و توجهتان را به خودش جلب می‌کند.

بازار جنوبی

بازار جنوبی بازار سرپوشیده سمنان حدود ۲۰۰ متر طول دارد و از خیابان امام خمینی آغاز می‌شود و تا تکیه‌ بزرگ «پهنه» در محله اسفنجان ادامه پیدا می‌کند. این بازار با نام‌های دیگری مثل «بازار پایین» و «بازار کوچک» معروف است و در امتداد بازار شمالی قرار گرفته است.

جالب است بدانید که به‌سبب نزدیکی این بازار به امامزاده یحیی بن موسی، به این بازار لقب «بازار حضرت» نیز داده‌اند؛ پس زمانی که به بازار جنوبی می‌روید، می‌توانید به امامزاده یحیی نیز بروید و از حس‌وحال و آرامش خوبی که به شما دست می‌دهد، نهایت لذت را ببرید.

بازار سرپوشیده سمنان

بازار شیخ علاالدوله

یکی از کهن‌ترین بازارهای سمنان که در دوران اولیه اسلامی بنا شده است، بازار شیخ علاالدوله سمنانی است که بیشتر به بازار مرده‌ها معروف است. به این بازار لقب بازار مرده‌ها را داده‌اند، زیرا در گذشته این بازار میان گورستان «علمدار» و مسجد شهر سمنان قرار داشته است و برای تشییع‌جنازه‌ اموات از این بازار عبور می‌کرده‌اند.

این بازار در دوره ایلخانی به‌همت شیخ علاالدوله، از عارفان قرن هفتم و هشتم هجری قمری، مرمت و بازسازی شده است و طاق‌های بلند و نمایی آجری دارد. سردر بازار کتیبه‌ای به‌خط ثلث روی کاشی لاجوردی می‌بینید که بخشی از سوره «نور» بر کاشی‌هایش جلوه‌نمایی می‌کند.

این بازار نیز مانند بازار بزرگ به‌وسیله خیابان امام به دو قسمت تقسیم شده است و از جنوب شرقی خیابان امام آغاز می‌شود و تا گورستان قدیمی علمدار در غرب میدان امام ادامه می‌یابد. قسمت‌های زیادی از این بازار به‌علت احداث خیابان امام خمینی از بین رفته است و در حال حاضر فقط قسمتی کوچک از این بازار از ابتدای بازار بزرگ تا ابتدای خیابان امامزاده یحیی باقی مانده است.

جاذبه‌های تاریخی داخل  مجموعه بازار سمنان

در هر نقطه از بازار سمنان مکانی تاریخی می‌بینید، اما گشت‌وگذار در سمنان را به بازار محدود نکنید و پس از دیدن بازار به مکان‌هایی بروید که در ادامه درباره‌شان توضیح داده‌ایم.

حوض قدیمی و زیبا

امامزاده یحیی (ع)

این امامزاده در بخش جنوبی بازار سرپوشیده سمنان قرار دارد و یکی از مکان‌هایی است که در تمام ساعات شبانه‌روز شلوغ است. هنگام اذان، کسبه و مردم برای اقامه نماز به این امامزاده می‌روند و با خدای خود رازونیاز می‌کنند. برای اقامه نماز علاوه بر امامزاده یحیی، می‌توانید به «مسجد جامع» و «مسجد امام» نیز بروید که هرکدام زیبایی و معماری خاص خودشان را دارند. اگر در بازار باشید و به صدای اذانی گوش دهید که در بازار می‌پیچد، حس‌وحالی خوب پیدا می‌کنید و روحتان تازه می‌شود. دقایقی دست از خرید بکشید و چند رکعت با خدای خودتان رازونیاز کنید.

مسجد جامع

مسجد جامع یکی از آثار اسلامی کهن ایران به شمار می‌آید؛ برای تعیین قدمت این مسجد، متون کتیبه‌های تاریخی بنای اولیه‌اش را بررسی کرده‌اند و به این نتیجه رسیده‌اند که بنا متعلق به قرن سوم هجری است. البته در دوره‌های بعدی، بنای مسجد گسترش یافته است. این مسجد چند شبستان، ایوان، گنبد مقصوره و مناره دارد. برای رفتن به این مسجد تاریخی می‌توانید از درب جنوبی که در بازار شیخ علاالدوله است و درب شرقی که در بازار جنوبی قرار دارد، استفاده کنید تا به این گوشه از تاریخ بروید و از شبستان و محیط داخلی مسجد نهایت لذت را ببرید.

جاذبه های بازار سرپوشیده سمنان

تکیه پهنه در بازار سرپوشیده سمنان

تکیه پهنه یا تکیه حضرت، یکی دیگر از قسمت‌هایی است که در مسیر خریدتان قرار دارد و شامل هفت قسمت است. این قسمت‌ها دسترسی به مسجد جامع، مسجد امام، امامزاده یحیی و حمام پهنه را آسان‌تر کرده‌اند؛ این بناها در انتهای راسته بازار حضرت از بازار سرپوشیده سمنان قرار گرفته‌اند و قدمتشان به دوران قاجار برمی‌گردد. تکیه پهنه دوطبقه ساخته شده است و از طبقه اول آن به‌عنوان مغازه و حجره و از طبقه دوم در ایام محرم و مراسم مذهبی مثل تعزیه استفاده می‌شده است.

تکیه ناسار

این تکیه نیز شبیه تکیه پهنه است و در بازار شمالی قرار دارد و در ماه محرم پذیرای عاشقان و دلدادگان حسینی است. تفاوتی که این تکیه با تکیه پهنه دارد، حوض بزرگی است که در چند سال گذشته در محوطه‌اش ساخته شده است.

دیدنی های سمنان

در این تکیه یک آب‌انبار وجود دارد که معروف به آب‌انبار ناسار است و از بهترین و بزرگ‌ترین آب‌انبارهای سمنان محسوب می‌شود.

گرمابه پهنه در بازار سرپوشیده سمنان

اگر اهل موزه‌گردی هستید و بازدید از موزه‌ها برایتان جالب است، پیشنهاد می‌کنم به گرمابه پهنه در بازار بروید. قدمت این حمام به دوره صفویه و قاجاریه برمی‌گردد و به‌نام‌های «حمام حضرت» و «حمام پهنه» معروف است. مساحت زیاد این حمام باعث این شده است که یکی از وسیع‌ترین حمام‌های سنتی ایران شناخته شود. گرمابه پهنه معماری زیبایی دارد و دیوارهایش به کاشی‌کاری بی‌نظیری مزین شده‌اند. این حمام در سال ۱۳۷۳ بعد از مرمت و بازسازی به موزه باستان‌شناسی و مردم‌شناسی تبدیل شد. یکی از دیدنی‌های فوق‌العاده جالب این موزه، اسکلت زنی باردار است که قدمتی ۴۰۰۰ساله دارد و در تپه حصار دامغان کشف شده است.

برای رفتن به گرمابه پهنه، به بازار شیخ علاالدوله و سپس به ضلع غربی تکیه پهنه بروید.

بازار سرپوشیده سمنان

مسجد امام سمنان در بازار سرپوشیده سمنان

یکی دیگر از مکان‌هایی که وقتی مردم در بازار سرپوشیده سمنان هستند، هنگام اذان می‌توانند از آن برای خواندن نماز استفاده کنند، مسجد امام یا مسجد سلطانی است. این مسجد زیبا بیشتر برای اقامه نماز جمعه استفاده می‌شود و تقریبا متعلق به دوره قاجار است. مسجد امام به شیوه اصفهانی ساخته شده است و در گروه مساجد چهارایوانی جای دارد.

برای واردشدن به این مسجد می‌توانید از چهار ورودی در جهت‌های شمال، جنوب، شرق و شمال غربی استفاده کنید. هر کدام از ورودی‌ها زیبایی‌های منحصربه‌فرد و معماری بی‌نظیر دارند. این ورودی‌ها با کاشی‌های هفت‌رنگ و طرح‌هایی الهام‌گرفته از طبیعت و مقرنس‌کاری،‌ بازدیدکنندگان را برای تماشای مسجد آماده می‌کنند. با رفتن به این مسجد اوج هنر ایرانیان را به‌وضوح خواهید دید و از تماشای فضای دل‌نشین و آرامش‌بخشش روزتان را می‌سازید، پس دیدنش خالی از لطف نیست.

راه‌های دسترسی به بازار سرپوشیده سمنان

برای رفتن به بازار سرپوشیده سمنان می‌توانید به خیابان امام خمینی و سپس به خیابان شهدا بروید. در این راه، بازار بزرگ سمنان کم‌کم خودش را به شما نشان می‌دهد. در راه رسیدن به بازار سرپوشیده، مغازه‌هایی در دو طرف خیابان هستند که نیازهای شما را برطرف می‌کنند؛ بیشتر این مغازه‌ها میوه‌فروشی هستند و اگر صبح به بازار بروید، می‌توانید میوه و سبزیجات تازه بخرید. پیشنهاد می‌کنم قبل از رفتن به بازار، به امامزاده علی ابن جعفر (ع) بروید و بعد از زیارت به بازار بروید، چون امامزاده علی ابن جعفر (ع) در اطراف بازار است.

جاذبه های سمنان

اگر در کوچه‌پس‌کوچه‌های خیابان امام قدم بزنید، بافت قدیمی شهر را می‌بینید که یادآور گذشته‌های شهر است و خاطراتش را زنده می‌کند. در این کوچه‌ها چندین خانه تاریخی وجود دارد که اداره میراث فرهنگی مشغول مرمت و بازسازی بعضی از آن‌هاست.‌

کلام آخر

گشت‌وگذار در شهرهای تاریخی به‌راحتی تمام نمی‌شود و هر نقطه از شهر قصه‌ای از نیاکانمان را بازگو می‌کند. بعد از دیدن مجموعه بازار تاریخی، می‌توانید از میدان ارگ، عمارت باغ‌موزه امیر، عمارت بادگیر، برج ققنوس و از همه مهم‌تر کوچه‌باغ‌های «نی کیژه» دیدن کنید که در هر فصلی زیباست. اگر شما هم به شهر سمنان سفر کردید و از این بازار تاریخی و بناهای تاریخی دیگر دیدن کردید و طعم شیرین شیرمال را تجربه کردید و برای عزیزانتان هم سوغات بردید، تجربه‌های خودتان را با ما در میان بگذارید.

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن