تاریخ و تمدن

دروازه ارگ سمنان؛ جاذبه‌ای تاریخی در قلب سمنان

فهرست مطالب

استان سمنان درست جنوب رشته‌کوه البرز و شمال کویر لوت قرار گرفته است؛ شهری که باتوجه ‌به اسناد تاریخی به‌جرات می‌توان گفت در دوران امپراتوری هخامنشیان شهری مهم، باشکوه و بزرگ بود. آغاز دوران باشکوه‌‌تر شهر سمنان پس از روی کار آمدن امپراتوری اشکانیان بود. احتمالا از زیبایی‌های سمنان کم دیده یا شنیده باشید، پس با من در نابرو همراه باشید، چون امروز قرار است باهم سری به دروازه ارگ سمنان که یکی از بهترین جاهای دیدنی سمنان است، سر بزنیم.

دروازه ارگ سمنان

همان‌طورکه می‌‌دانید در قدیم دروازه‌‌های شهر محلی بودند برای ورود و خروج مردم و کاروان‌‌های تجاری. یکی از بناهای قدیمی شهر سمنان هم دروازه این شهر است به‌اسم دروازه ارگ که قدمت آن به دوره قاجار برمی‌گردد.

بنای اصلی ارگ سمنان در زمان حکومت حاجی بهمن میرزا بها الدوله، فرزند فتحعلی شاه قاجار، در سال ۱۲۶۰ قمری احداث گردیده است. علت نام‌‌‌گذاری این دروازه به‌نام ارگ را به‌دلیل هم‌جواری‌‌اش با ساختمان‌‌های دولتی وقت (که مجموعه‌ای بزرگ از ابنیه و اماکن موردنیاز اداره شهر بوده است) می‌دانند.

یکی از شاهکار‌های این بنای تاریخی سردر جالب‌توجهی است که در آن تصویر تاریخی نبرد رستم و دیو سپید به‌طرز خیره‌‌کننده‌ای روی کاشی‌های هفت‌رنگ منقوش شده است. علاوه‌براین در بالای مدخل ورودی و کناره‌‌های دروازه، نقش سربازان قاجاری و تسلیحات آن‌ها کاشی‌‌کاری شده است. عناصر تشکیل‌دهنده ارگ قدیمی اماکنی چون تلگراف‌خانه، قراول‌خانه، آب‌انبار، حمام، حسینیه و… بوده‌اند.

دروازه ارگ سمنان

داستان ساخت دروازه شمالی

ازآنجاکه سمنان یکی از شهرهایی است که در مسیر شهر مشهد قرار دارد، زمانی که ناصرالدین شاه به‌قصد زیارت حرم امام رضا (ع) در مشهد مقدس از کومش (سمنان) گذر می‌کند، سه روز در ساختمان این ارگ اقامت می‌گزیند.


دروازه ارگ سمنان اکنون به یکی از میدان‌های اصلی شهر سمنان تبدیل شده و در تقاطع خیابان طالقانی و شیخ فضل‌‌الله نوری قرار دارد. شما به‌صورت رایگان و هر ساعتی از روز که دوست داشته باشید، می‌توانید از این بنا دیدن کنید.

گفته شده که در این زمان اگرچه این بنا از ۱۲ برج با بناهای مختلف متشکل بوده، ولی هنوز دروازه شمالی ارگ ساخته نشده بود و گویا در همین سفر شاه دستور ساخت دروازه شمالی این بنا را به حاکم وقت داده است.

کار ساخت دروازه شمالی در زمان حکومت انوشیروان میرزا ضیا الدوله نوه عباس میرزا که طی سال‌هایی حاکم ایالت قومس بوده است به اتمام می‌‌رسد.

دروازه شمالی ارگ سمنان تنها باقی‌مانده درالحکومه قدیمی شهر است که در زمان پهلوی اول به‌هنگام احداث و عریض‌کردن خیابان‌ها باقی مانده است. دروازه شمالی دارای دو نمای شمالی و جنوبی است.

دروازه ارگ سمنان

نمای جنوبی دروازه شمالی

نمای جنوبی شامل دو اتاق در دو طرف به قرینه هم، دو راهروی کوچک، ایوان‌هایی در جلوی اتاق‌ها، و در ورودی اصلی (محل عبور و مرور) می‌شود. نماکاری قسمت جنوبی از آجر است. از عناصر جذاب و گیرای نمای جنوبی کتیبه‌‌هایی است که به‌شکل نیم‌دایره در بالای ورودی اصلی با خط نستعلیق بر روی کاشی‌هایی با ابعاد ۱۵ در ۱۵ که در ۱۱ ردیف افقی چیده شده‌اند نوشته شده است. متن کتیبه به این شرح است:

  • سلطان ابن السلطان سلطان صاحب قران ناصرالدین شاه قاجار ۱۳۰۲٫

نمای شمالی دروازه شمالی

نمای شمالی ارگ، از نظر تزیین، برخلاف نمای جنوبی آن، با کاشی‌های هفت‌رنگ و مناره‌های تزیینی مزین شده است. به‌قرینه کتیبه نیم‌دایره‌ای نمای جنوب، کتیبه‌‌ای نیم‌دایره‌‌ای‌شکل درس بالای نمای شمالی کاشی‌کاری شده که در آن نبرد رستم و دیو سپید به تصویر کشیده شده است. همچنین درست بالای ورودی، نقش سربازان قاجاری و تسلیحات آن‌ها کاشی‌کاری شده است.

دروازه ارگ سمنان

از دیگر تزیینات کاشی‌کاری نمای شمالی نقوش افسران قاجاری و شیر و خورشید است. بر بالای دیوار دروازه کتیبه‌هایی به‌خط نستعلیق سفید با زمینه لاجوردی وجود دارد که در لا‌به‌لای سطرهای آن، طرح گل و برگ اسلیمی به چشم می‌خورد.

سخن آخر

دروازه ارگ سمنان اکنون به یکی از میدان‌های اصلی شهر سمنان تبدیل شده و در تقاطع خیابان طالقانی و شیخ فضل‌‌الله نوری قرار دارد. شما به‌صورت رایگان و هر ساعتی از روز که دوست داشته باشید، می‌توانید از این بنا دیدن کنید.

هریک از آثار تاریخی این شهرستان زیبا به‌عنوان شاهکارهای پس از اسلام در ایران شناخته شده‌اند. آنچه دیدید و خواندید تنها بخشی از این شاهکارها بود. مردم سمنان منتظر شما هستند تا خودشان بقیه این زیبایی‌‌ها را به شما معرفی کنند. اگر از این دروازه دیدن کرده‌اید، نظرتان درباره زیبایی این بنا را با نابرویی‌ها درمیان بگذارید.

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن