تاریخ و تمدن

گشتی در یخچال صادقیه تبریز؛ یخچالی به قدمت صفویه

فهرست مطالب

در گذشته ‌که خانه‌ها و مغازه‌ها یخچال و سردخانه‌ای برای نگهداری موادغذایی و نوشیدنی نداشتند، با استفاده از هنر معماران قدیم، سردابه‌ها و یخچال‌هایی را برای نگهداری موادغذایی و نوشیدنی می‌ساختند. سردابه‌ها و آب‌انبارها بیشتر در منازل بودند و یخچال‌ها در گوشه‌وکنار هر منطقه از شهر ساخته می‌شدند تا بازاری‌ها و مردم از آن استفاده کنند. یکی از یخچال‌ها که در زمان صفویه و به دستور دولت صفوی برای مصرف دولت ساخته شد، یخچال صادقیه است که در محدوده‌ بازار تبریز است. با من در نابرو همراه باشید تا سری به این یخچال طبیعی از جاهای دیدنی تبریز بزنیم.

تاریخچه یخچال صادقیه

یخچال صادقیه تبریز یکی از چند یخچال ساخته‌شده در تبریز است که درحال‌حاضر شهرداری منطقه ۸ از آن به‌عنوان سالن برگزاری مراسم‌ها استفاده می‌کند. در محدوده بازار تبریز چند یخچال وجود دارد که تنها یخچال صادقیه امکان بازدید دارد و بازدید آن برای عموم آزاد است.

گشتی در یخچال صادقیه تبریز

قدمت این یخچال به زمان صفویه بازمی‌گردد. دولت صفوی برای استفاده محدود این یخچال را بنا کرد و بعداز آن، دولت قاجار استفاده از این یخچال را برای بازاریان و مردم آزاد کرد. اداره این یخچال که از زمان قاجار تا اوخر حکومت پهلوی یعنی حدود۶۰ سال پیش فعال بود، به‌دست شخصی به نام آقای صادقیه بود و به همین دلیل نام این یخچال را یخچال صادقیه گذاشته‌اند.


درِ ورود به یخچال از داخل موزه مشاغل است و برای رفتن به یخچال باید به زیرزمین اول بروید و از دری که به سمت بالکن است، وارد شوید.

زمان قاجار که این یخچال برای استفاده عموم آزاد شد و مردم و بازاریان می‌توانستند از آن استفاده کنند، مواد غذایی و لبنیاتی را که فاسدشدنی بود، به یخچال می‌آوردند و داخل دیوارهای یخچال نگهداری می‌کردند.

همچنین حوضچه‌هایی در این یخچال برای درست شدن یخ وجود داشت که مردم در آن زمان می‌توانستند یخ‌های موردنیاز خود را از آنجا خریداری کنند.

جاذبه های گشتی در یخچال صادقیه تبریز

معماری یخچال صادقیه

یخچال صادقیه تبریز را ۲۵۰ سال قبل حکومت صفوی ساخت. معماری یخچال از زمان ساخت تا به الآن دچار تحولاتی شده است. ارتفاع یخچال در ابتدا تا بالکن حدود۲۰ متر و تا سقف حدود ۲۵ ـ ۲۶ متر بوده و چند حوضچه برای تولید یخ در یخچال ساخته بودند. میان دیوارهای آجری آن خانه‌هایی به‌منظور گذاشتن مواد غذایی در یخچال تعبیه شده بود.

به‌دلیل نزدیکی این یخچال به «مهرانه‌رود» تبریز، برای تولید یخ از سمت مهرانه‌رود به یخچال آب‌راهی درست کرده بودند تا مقداری از آبی که به مهرانه‌رود می‌ریخت، از طریق این آب‌راه به سمت حوضچه‌های یخچال آورده شده و از آن در تولید یخ استفاده کنند. اما بعدها به‌دلیل ورود جانورانی مثل مار و موش داخل یخچال و بسته بودن آن، این آب‌راه را گرفتند و دیوارکشی کردند.

مصالحی که برای ساخت یخچال از آن استفاده شده، سنگ و آجر است و برای نگهداری سنگ و آجرها روی هم و چسبندگی بیشتر، از سفیده تخم‌مرغ در لابه‌لای دیوارها استفاده شده است.

گشتی در یخچال صادقیه تبریز

بوی زُخمی هم در فضای یخچال وجود دارد که دلیل آن همان سفیده تخم‌مرغ است. به این دلیل از ورود جانورانی مثل مار و موش جلوگیری شود بهترین گزینه بود.

هم‌چنین درحال‌حاضر در سقف یخچال هواکش‌های کوچکی تعبیه شده که هوای یخچال را در زمستان با استفاده از فن‌های تعبیه‌شده گرم و در تابستان سرد می‌کند. قبلا این هواکش‌ها نبود و تنها یک سوراخ بزرگ در سقف وجود داشت که آن هم برای ورود هوا و خنک کردن یخچال بود.

ویژگی های گشتی در یخچال صادقیه تبریز

گشتی در یخچال

یخچال‌های زیادی در تبریز قرار دارد که متأسفانه بسیاری از آن‌ها بسته شده است و تنها از دو یخچال صادقیه در محدوده بازار و یک یخچال هم در محله ششگلان تبریز امکان بازدید وجود دارد.

برای رفتن به یخچال صادقیه باید از خیابان راسته‌کوچه عبور کنید و از داخل کوچه گوگانی به‌سمت بازار صادقیه و موزه مشاغل بروید.

درِ ورود به یخچال از داخل موزه مشاغل است و برای رفتن به یخچال باید به زیرزمین اول بروید و از دری که به سمت بالکن است، وارد شوید.

یخچال بالکنی طویل دارد که با کف‌پوش چوبی پوشیده شده است. از بالکن می‌توانید تمام یخچال را نظاره‌گر باشید. برای رفتن به طبقه اول یخچال به زیرزمین دوم موزه بروید و وارد یخچال شوید. از چند پله که پایین بروید، داخل یک بنای سنگی بسیار بزرگ، با سقفی بسیار بلند و باعظمت خواهید شد.

گشتی در یخچال صادقیه تبریز

در این یخچال به‌دلیل بلندی سقف و بزرگی بنا صدا می‌پیچد. به‌دلیل همین موقعیت یخچال در این بنا مراسم‌های مختلفی برگزار می‌شود.

در یخچال صادقیه چند حوضچه قرار دارد که بعداز اینکه از کاربری افتاد، حوضچه‌ها را که حدود ۲۰ متر از کف فعلی عمق بیشتری داشت، پر کرده‌اند.

به‌دلیل روشن بودن فن‌های کوچکی که در سقف تعبیه کرده‌اند، فضای یخچال گرم است. اگر از پله‌های سنگی بلند آن سوی یخچال، که به درِ اصلی یخچال راه دارد، بالا بروید، به تمام یخچال اشراف دارید.

در قدیم برای جلوگیری از گرما، روشنایی و چراغی در یخچال وجود نداشت و بعدها لوسترهایی برای روشنایی یخچال درست کردند.

گشتی در یخچال صادقیه تبریز

از سه لوستر بزرگ به سبک قدیمی برای روشن کردن یخچال استفاده شده است. لوسترها با زنجیرهایی از دو طرف از سقف آویزان شده‌اند. لوسترها میله‌هایی از جنس آهن و مستطیل‌شکل است که دورتادور آن‌ها را با استفاده از چراغ‌های شیشه‌ای شبیه لاله پر کرده‌اند و بسیار زیبا هستند.

آدرس و ساعات بازدید از یخچال

یخچال صادقیه، در میدان نماز، انتهای خیابان راسته‌کوچه، انتهای کوچه گوگانی و در کنار درِ ورودی بازار صادقیه تبریز قرار دارد.

برای بازدید از این یخچال می‌توانید از بازار تبریز به سرای صادقیه بروید و از درِ صادقیه خارج شوید و در سمت راست خود سقف یخچال را مشاهده کنید. کمی جلوتر هم موزه مشاغل است که برای داخل شدن به یخچال درِ اصلی بسته است و باید از داخل موزه مشاغل وارد شوید.

ساعات بازدید از این یخچال از ساعت ۹ صبح تا ۵ بعدازظهر است.

بازدید از یخچال صادقیه رایگان است.

گشتی در یخچال صادقیه تبریز

حرف آخر

دیدن جاهای تاریخی و اینکه گذشتگان ما در آن زمان چطور زندگی می‌کرده‌اند، بسیار جالب و لذت‌بخش است.

یخچال صادقیه نمونه‌ای زیبا و جالب است که می‌تواند شما را با دنیای گذشته بیشتر آشنا کند.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن