تاریخ و تمدن

 در آغوش تاریخ با کاروانسرای رباط زین‌آباد بجستان

فهرست مطالب

هنگام گذر از شهرهای کویری همیشه بناهایی قدیمی در کویر توجه رهگذران را به خود جلب می‌کند. این بناها اکثرا بقایای کاروانسراهایی هستند که روزی روزگاری یکی از مهمترین کانون‌های استراتژیک برای مسافران بین‌راهی بوده‌اند. مکان‌هایی که علاوه‌بر استراحت و تجدید قوا، مکانی برای تعامل اندیشه‌ها، تبادل و تقابل آداب‌ورسوم اقوام و ملل مختلف بوده‌ است. یکی از این شهرهای کویری که کاروانسراهای زیادی را در دل خود جای داده‌، شهرستان بجستان است. در این قسمت از نابرو قرار است کاروانسرای تاریخی روستای زین‌آباد را به شما معرفی کنیم. مثل همیشه در نابرو میزبان شما هستیم تا شما را به تجربه‌های ناب میهمان کنیم. پس برای آشنایی با کاروانسرای رباط همراه ما باشید.

معرفی کاروانسرای رباط روستای زین‌آباد بجستان

کاروانسرای رباط زین‌آباد در مرکز روستای زین‌آباد در 60 کیلومتری غرب گناباد و 15 کیلومتری جنوب‌شرقی بجستان واقع شده‌است. قدمت این بنا به دوره صفویه و قاجاریه می‌رسد. این کاروانسرا از کاروانسراهای معروف به رباط شاه‌عباسی است که به علت قرارگیری در روستای زین‌آباد به این نام مشهور شده ‌است. کاروانسرای زین‌آباد به خاطر اینکه در مسیر کویری واقع شده ‌است، در گذشته برای استراحت کاروانیان و معامله، خرید و فروش کالا از بهترین گزینه‌ها محسوب می‌شد.

کاروانسرای رباط

خصوصیات معماری کاروانسرا

بنای کاروانسرای رباط با وسعتی به ابعاد 50×50 متر دارای چهار برج به قطر 3.5 متر است که در چهار گوشه کاروانسرا واقع شده‌اند. در گذشته از این برج‌ها برای نگهبانی و دیده‌بانی استفاده می‌شد. صحن مرکزی کاروانسرا با ابعاد 27×27 متر به شکل یک فضای مربعی و روباز ساخته شده است. در دو ضلع شمالی و جنوبی این فضا در هر طرف پنج حجره یا غرفه به عرض 3 متر قرار دارد. بعد از حجره، در ادامه اتاقک‌هایی به ابعاد 3×4 متر تعبیه شده ‌است.

کاروانسرای رباط

در ضلع غربی صحن مرکزی، ایوان کاروانسرا یا قسمت شاه‌نشین قرار گرفته‌است که ابعاد آن 5×5 متر است. این قسمت دارای سه ورودی از جلو و سه خروجی از آخر به صورت طاق‌نمای جناقی شکل است که از هر طرف دو راهرو برای ورود به قسمت پشت فضای شاه‌نشین دارد.

دو طرف ورودی کاروانسرای رباط هم پلکان‌هایی برای ورود به پشت‌بام تعبیه شده‌است. مصالح استفاده شده در بنا آجر، سنگ، گچ و ساروج هستند که با محیط کویری و خشک منطقه کاملا سازگاری دارند.

جاهای دیدنی خراسان

از جاذبه‌های حوالی این کاروانسرا می‌توان به آرامگاه سازنده آن حوالی بنا اشاره کرد. این مقبره در ضلع شمال‌شرقی کاروانسرا در فاصله 100 متری، قرار گرفته است. همچنین کنار آن کتیبه‌ای وجود دارد که در اثر گذر زمان کاملا ناخوانا شده است.

حال این روزهای کاروانسرای رباط

در حال حاضر از این کاروانسرا برای برگزاری بعضی از مراسم مثل نوروزگاه و… استفاده می‌شود. متاسفانه با رشد تکنولوژی و استفاده از وسایل نقلیه، بسیاری از کاروانسراها در اثر خالی و متروکه ماندن به ویرانه‌ای تبدیل شده‌اند و شماری دیگر نیز تغییر کاربری داده‌‌ و به عنوان پاساژ، پارکینگ، انبار و…  مورد استفاده قرار می‌گیرند.

جاهای دیدنی خراسان رضوی

کاروانسرای رباط روستای زین‌آباد نیز علاوه‌بر اینکه مثل سایر کاروانسراها نادیده گرفته شده‌، در پی بارندگی‌های فصل بهار آسیب زیادی دیده ‌است.


ییلاقاتی مثل بوستان طبیعی نوبهار، دره آهنگ، باغ سلیمه مزار و همچنین مناطق حفاظت شده هلالی و افتخار با طبیعت بکر از زیبایی‌های این منطقه هستند که برای طبیعت‌گردها گزینه‌های گردشگری بی‌نظیری خواهد بود.

سایر دیدنی‌های حوالی کاروانسرای رباط

اگر روزی برای دیدن رباط زین‌آباد به بجستان سفر کردید، می‌توانید از سایر جاذبه‌های گردشگری شهر بجستان نیز دیدن کنید. از جمله جاذبه‌های تاریخی این منطقه می‌توان به مسجد جامع بجستان، رباط فخرآباد، پل یونسی، مسجد مزار و کاروانسرای قاسم‌آباد اشاره کرد.

کاروانسرای رباط

بجستان از یک طرف به کویر و از طرف دیگر به کوه‌های سیاهکوه منتهی می‌شود. به همین دلیل می‌توانید جاذبه‌های کویری، ییلاقی و کوهستانی این منطقه را همزمان تجربه کنید.

علاوه‌بر کاروانسرای رباط در این منطقه ییلاقاتی مثل بوستان طبیعی نوبهار، دره آهنگ، باغ سلیمه مزار و همچنین مناطق حفاظت شده هلالی و افتخار با طبیعت بکر از زیبایی‌های این منطقه هستند که برای طبیعت‌گردها گزینه‌های گردشگری بی‌نظیری خواهد بود.

کاروانسرای رباط

اقامت در بجستان

برای اقامت در بجستان نیز می‌توانید علاوه‌بر هتل‌ها و مهمانسراها در اقامتگاه‌های بومگردی  این منطقه از جمله اقامتگاه بوم گردی آصف در روستای مزار، اقامتگاه بوم گردی امیری در روستای فخرآباد، اقامتگاه ملاعلی در روستای احمدآباد و اقامتگاه بوم گردی کیمیایی در روستای جزین اقامت کنید.

کاروانسرای رباط

از جمله مهم‌ترین سوغات بجستان نیز می‌توان به انار بجستان، کلوچه و حلوای سنتی بجستان، حنا، زعفران و پسته اشاره کرد.

با توجه به اینکه بسیاری از شهرهای خراسان رضوی در مسیر جاده‌ ابریشم قرار داشتند و این مسیر به لحاظ بازرگانی و تجارت بسیار حائز اهمیت بوده‌، کاروانسراهای بسیاری مانند همین کاروانسرای رباط در این مسیرها بنا شده‌ که هر کدامشان در تاریخ خطه خراسان رضوی میزبان مسافران و کاروان‌هایی بوده‌اند. بنابراین در این منطقه با کاروانسرای متعددی مواجه خواهید بود.

اگر اهل تاریخ و بازدید از مکان‌های تاریخی هستید، تماشای این کاروانسراها خالی از لطف نخواهد بود.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن