فرهنگ و هنر

موزه پست و ارتباطات تهران؛ جایی برای آشنایی با چاپارها و اسب‌های تندرو

فهرست مطالب

«پست و تلگراف رابط صمیمی و چابک‌دستی است که یخزارهای سپید نواحی قطبی را به جنگل‌های سرسبز مناطق استوایی وصل می‌کند و گوشه‌جویان تبت را با غوغاپسندان اروپا و آمریکا آشنا می‌سازد.» این جملات روی دیوارهای موزه‌ پست و ارتباطات واقع در میدان امام خمینی تهران به چشم می‌خورند. در عصر دیجیتالی امروز که پیامک‌ها به صندوق‌های الکترونیکی راه یافته و زنگ پستچی با آهنگ همراه ما هماهنگ شده، برگشتن به وقت‌هایی که نامه‌های مهروموم‌شده از دل خورجین‌های مملو از پاکت با دستان پینه‌بسته پستچی به مقصد می‌رسید، خالی از لطف نخواهد بود. احتمالا برای شما هم جالب است که بدانید چگونه انسان از کبوتر نامه‌رسان به پست رسید یا اصلا چگونه سروکله تلفن در زندگی‌ها پیدا شد. پس با من در نابرو همراه باشید تا به موزه پست و ارتباطات برویم، در تاریخ سفر کنیم و سری به دنیای ارتباطات از دیدنی های تهران بزنیم.

پیشینه و معرفی

پست در ایران پیشینه تاریخی دارد و قدمتش به چند صد سال می‌رسد. نخستین موزه پست ایران در سال 1311 در بخشی از ساختمان وزارتخانه پست و تلگراف برپا شد که در ضلع جنوبی میدان توپخانه پیشین و روبه‌روی عمارت شهرداری قرار داشت.

موزه پست و ارتباطات تهران

این موزه تا سال 1349 پذیرای علاقه‌مندان بود، اما بعد از تخریب بنای وزارتی، ابزارها و اشیای موزه به بال غربی عمارت اداره پست منطقه باغ ملی منتقل شد و موزه ارتباطات بعد از وقفه‌ای 20ساله در بهمن‌ماه 69 زندگی دوباره گرفت.


ساعات بازدید موزه شنبه تا چهارشنبه 8 تا ۱۶ است و موزه در تعطیلات رسمی و پنجشنبه و جمعه‌ها بسته است. هزینه ورودی هزار تومان و تلفن تماس جهت هماهنگی با موزه 02166709132 است.

این موزه در یکی از کهن‌ترین و زیباترین ساختمان‌های دولتی برپا شده که از دو طبقه بنای دربردارنده تالارها و اتاق‌های گوناگون ساخته شده‌‌‌ است. ساختمان این موزه با شیوه معماری ملی ساخته شده و ازجمله بناهای باشکوه دوران رضاشاه به شمار می‌رود. معمار این بنا نیکلای مارکف، معمار برجسته ایرانی‌گرجستانی بوده است که ساخت این ساختمان را آغاز کرد و مهندس مظلومیان به پایانش رساند.

نمای ورودی بنای موزه پست از سمت دروازه میدان مشق یا همان سردر باغ ملی به‌خوبی خودنمایی می‌کند و در برابر بناهای کم‌پهنای پیرامونی، حجم گسترده و موزونش را به نمایش می‌گذارد. در این مجموعه نمونه‌هایی از کهن‌ترین نوشت‌افزارها، تلفن‌های نخستین، تمبرها، و دیگر ابزار ارتباطات و مخابرات از کبوتر نامه‌بر تا ماهواره به نمایش گذاشته شده ‌است و در واقع روند پیش‌برنده ابزارهای ارتباطاتی را در بستر تاریخ نشان می‌دهد.

موزه پست و ارتباطات تهران

بخش‌های مختلف موزه

در موزه پست دو طبقه شامل هشت غرفه، یک زیرزمین، و حیاط مرکزی جای گرفته است و هرکدام به موضوعی متفاوت می‌پردازد.

حیاط مرکزی موزه برای برگزاری مراسم‌هایی مانند تمبر مشترک با سایر کشورها، نمایشگاه‌های موقت تمبر و… در نظر گرفته شده است. این بخش جذاب نخستین جایی است که در موزه پست به آن قدم می‌گذارید و در همان ابتدا درشکه‌ای در میان فضا توجهتان را جلب خواهد کرد. همچنین سه‌چرخه‌ای که روزگاری برای جابه‌جایی مرسولات به کار گرفته می‌شد، در گوشه سالن قرار دارد.

ماکت‌های هواپیماهایی که در زمان جنگ جهانی اول در میدان مشق محموله‌های پستی را به اداره می‌رساندند، وسایل دوران هخامنشیان و نامه‌برهای پهلوی، با دقت به تمام جزییات پوشششان و با توضیحات کافی قرار داده شده‌اند. همچنین مهر تایید تمبر، ماشین‌های تایپ و… همگی در این فضا قرار دارند.

موزه پست و ارتباطات تهران

مجسمه امیرکبیر

آنچه را امروزه در ایران به‌عنوان سیستم پستی می‌شناسیم، مدیون امیرکبیر هستیم. زمان ناصرالدین شاه، امیرکبیر به شاه پیشنهاد داد مردم عادی هم مثل مقامات بالای کشور بتوانند از خدمات پستی بهره‌مند شوند و در پی این پیشنهاد، چاپارها روی کار آمدند و چاپارخانه‌ها شکل گرفتند.

به‌پاس تلاش‌های امیرکبیر در موزه مجسمه‌ای از وی، که از ابزار الکترونیکی و سیم و اشیای مربوط به ارتباطات ساخته شده است، در گوشه‌ای از حیاط مرکزی خودنمایی می‌کند.

موزه پست و ارتباطات تهران

اداره پست قدیم

در بخشی دیگر سعی شده تا فضای سیستم قدیمی پستی را به بازدیدکنندگان نشان دهند. ماکت‌هایی بسیار طبیعی از ماموران پستی در این اداره‌ بازسازی‌شده گذاشته‌اند. در زمان‌های قدیم، بسیاری مردم بی‌سواد بودند و از مامور می‌خواستند تا پیام‌هایشان را بنویسد و به دیگری برساند.

طبقه اول

در راهروی طبقه اول، عکس‌هایی از کارکنان پست قدیم، پستچی‌های زمان قدیم و وسایل اهدایی اشخاص وجود دارند. غرفه وزرا و تشریفات در این طبقه دربردارنده تصاویر 72 وزیر از اولین وزیر تلگراف زمان نخست‌وزیری امیرکبیر تا وزیر وقت ارتباطات و فناوری است. به‌جز این غرفه، غرفه‌های اشیای پستی و سالن تمبرها نیز در این طبقه قرار دارند.

در سالن تمبرهای داخلی انواع تمبرهای ایران و سایر کشورها در ادوار گوناگون به نمایش گذاشته شده‌اند. همچنین ماکتی زیبا به‌عنوان نمادی از کوچه پست خواهید دید. در غرفه اشیای پستی، انواع مهرهای گرد و مستطیلی و غلتکی، دستگاه‌های نقش تمبر دستی و برقی قدیمی، نمونه مهرهای مصرفی دفاتر پست خارج از کشور، و دستگاه‌های تایپ قدیمی را خواهید دید.

موزه پست و ارتباطات تهران

طبقه دوم

غرفه صندوق‌های پستی کشورها که نمونه‌های جالبی از صندوق‌های پستی کشورهای برزیل، کانادا، آلمان، و سوید و… را به معرض نمایش گذاشته است، در این طبقه قرار دارد. غرفه دیگر این طبقه، غرفه مخابرات است که خود شامل دو سالن مجزا است: در سالن اول، وسایل ارتباطی از مورس تا تلگراف، فاکس و… وجود دارد.

الفبای مورس را سامویل مورس، فیزیکدان آمریکایی، با هدف سهولت ارسال پیام‌های مخابراتی و تلگراف اختراع کرد که امروزه از طریق دستگاه‌های تایپ مخصوص ارسال تلگراف این علایم به‌صورت مجموعه‌ای از خطوط و نقاط از دستگاه فرستنده ارسال و در دستگاه گیرنده به‌صورت تلگراف دریافت می‌شود. در غرفه دوم مخابرات، دستگاه‌های تلفن مغناطیسی 100شماره‌ای قدیمی، تلفن بی‌سیم و دستگاه‌هایی ازاین‌دست وجود دارد که سیر تکامل مخابرات را به‌خوبی به تصویر می‌کشند.

در سالن هدایای این طبقه، هدایایی از دیدارهای رسمی مقامات وزارت ارتباطات کشورمان و دیگر کشورها به معرض نمایش گذاشته شده است. در طبقه دوم هم بخش‌های اداری و سالن اجتماعات با ظرفیت 100 نفر درنظر گرفته شده است.

موزه پست و ارتباطات تهران

موزه پست و ارتباطات کجا قرار دارد؟

برای رسیدن به موزه پست و ارتباطات باید خود را به میدان مشق برسانید؛ جایی که سردر باغ ملی شما را از همهمه خیابان امام خمینی جدا می‌کند و به تهران قدیم می‌برد. همین‌که از سردر باغ ملی بگذرید، ورودی موزه را در سمت راست خود می‌بینید که در گوشه‌اش یک صندوق پست گذاشته شده است.

بهترین راه دسترسی به موزه ارتباطات، استفاده از وسایل نقلیه عمومی است. شما می‌توانید با پیاده‌شدن در ایستگاه متروی امام خمینی و کمی پیاده‌روی به موزه برسید. همچنین می‌توانید از تمامی خطوط اتوبوسرانی که مقصدشان میدان امام خمینی است استفاده کنید.

ساعات بازدید موزه شنبه تا چهارشنبه 8 تا ۱۶ است و موزه در تعطیلات رسمی و پنجشنبه و جمعه‌ها بسته است. هزینه ورودی هزار تومان و تلفن تماس جهت هماهنگی با موزه 02166709132 است.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن