بازارگردی

با پیر هریشت اردکان، نیایشگاه زرتشتیان آشنا شوید

فهرست مطالب

نیایشگاه مکانی است که از دیرباز تاکنون در سرزمین ایران وجود داشته است و تا آنجا که می‌دانیم نخستین نیایشگاه‌ها مربوط به ستایش طبیعت و پدیده‌های نیک هستی بوده است. نیایشگاه‌هایی برای ایزد بانو آناهیتا کنار رودخانه‌ها، چشمه‌ها و دریا بنا شده تا نیایش‌کنندگان آب را گرامی داشته باشند. هنگامی که یکتاپرستی شکل گرفت، در کنار پاسداشت عناصر طبیعت یعنی آب، باد، خاک و آتش این مکان‌های مقدس توسط بهدینان نگهداری شد تا پیروان بهدین به پرستش خداوند یکتا نیز بپردازند. زرتشتیان استان یزد نمونه‌هایی از این پرستشگاه‌ها را هنوز حفظ و احیا نموده‌اند و در فصول مختلف سال و مناسبت‌های مختلف به زیارت آن‌ها می‌روند. در روستاهای زرتشتی‌نشین یزد از جمله در نزدیکی اردکان مکان‌هایی به نام پیر وجود دارند. پیر چک چک، پیر پارس‌بانو، پیر هریشت نام تعدای از آن‌ها است.

در واقع پیر آخرین گام در عرفان آیین مهر است و در همه‌ این مکان‌ها اثری از چشمه و آب می‌بینیم. گمان می‌رود که این نیایشگاه‌ها در ابتدا برای نیایش مهر و ناهید بوده است. قرارگیری به سوی شرق و سپیده‌دم بامدادی برای به‌جای آوردن نیایش خورشید توسط پیروان مهر بوده است. با من در نابرو همراه باشید تا با این نیایشگاه‌ها یکی از جاهای دیدنی اردکان آشنا شوید.

باورهایی در مورد پیر هریشت

در باور سنتی زرتشتیان، شش پیر در یزد مکان ناپدید شدن دختران یا نزدیکان یزدگرد آخرین پادشاه ساسانی بوده که با حمله‌ اعراب به دامنه‌ این کوه‌ها پناه برده و در این مکان‌ها از نظر ناپدید شده‌اند. پیر هریشت را محل ناپدید شدن مروارید یا گوهربانو یکی از کنیزان دختر یزدگرد ساسانی در حین نیایش می‌دانند. بعد از سال‌ها گوهربانو بر کودکی در خواب نمایان می‌شود و به کودک می‌گوید تا از پدرش بخواهد که پیر هریشت را بنیان گذارد.

با پیر هریشت اردکان نیایشگاه زرتشتیان

به هر روی اکنون زرتشتیان به باور سنتی خود همچنان در روزهایی ویژه از سال در چنین نیایشگاه‌هایی گرد هم می آیند تا یاد نیاکان خود را گرامی دارند. نیایش پروردگار داشته باشند، داد و دهش کنند، با هم دیداری تازه کنند، به شادی بپردازند و چند روزی را در کنار یکدیگر بمانند.

بعد از گذر از جاده‌ای حدود پنج کیلومتر خاکی از دور محوطه‌ای سرسبز و زیبا پیش چشم شما قرار می‌گیرد. شما به نزدیکی پیر هریشت رسیده‌اید.

در بخش پایینی نیایشگاه و در دامنه‌ کوه، ساختمان‌هایی به نام خیله توسط خیرین زرتشتی بنا شده تا زیارت‌کنندگان زرتشتی بتوانند برای زیارت در آن‌‌‌‌‌‌ها ساکن شوند. هرکدام از خیله‌ها در گذشته متعلق به اهالی محله یا شهر خاصی بوده و وسایل را در آنجا نگهداری می‌کردند.

با پیر هریشت اردکان نیایشگاه زرتشتیان

رنگ آبی درب‌ها، کاشی‌کاری‌ها و پنجره‌ها نشانه‌ ویژه‌ پیر هریشت است. همان‌گونه که برای پیر چک چک این نشانه، رنگ سبز است. سبزی درختان در کنار رنگ آبی محیط، کوه و صحرا، زیبایی و آرامش خاصی دارد. در محوطه‌ پایینی آب انباری نیز قرار دارد که مدتی پیش آب به آن بازگردانده شد و دوباره مورد استفاده است.

معماری و آداب حضور در پیر هریشت

زیارتگاه بالای کوه سیاه آهکی قرار گرفته و ساختمانی دارد که با گذر از پله‌ها به آن می‌رسید. زیارت‌کنندگان پیش از رسیدن به پیر دست و صورت خود را با آب پاکی که در راه پله وجود دارد می‌شویند و بعد به نیایشگاه وارد می‌شوند. از آداب زیارت شستن دست و صورت با آب و پوشیدن روسری و کلاه در بدو ورود است.

روبه‌روی درب ورودی بر بالای آن، روی کاشی آبی رنگی سه سخن اشوزرتشت یعنی هومت (اندیشه نیک)، هوخت (گفتارنیک) و هورشت (کردار نیک) را می‌توان دید. در جهانی که آفریده اهورامزدا، دانای کل هستی‌بخش است، بدی راهی نداشت.

جاذبه های پیر هریشت اردکان نیایشگاه زرتشتیان

تا آنجا که انسان به واسطه بهره‌ بردن از موهبت اختیار این امکان را می‌یابد که در کنار نیکی‌ها، خالق بدی باشد. آنجا است که یک بهدین (فرد زرتشتی) که بزرگ‌ترین آرمانش آفرینش نیکی‌ها است در اندیشه‌اش، گستراندن نیکی‌ها است با بیانش و در نهایت نهادینه کردن نیکی‌ها با کردارش، حضور می‌یابد تا آنجا که دیگر جایی برای بدی‌ها باقی نماند.

ورود به زیارتگاه پیرهریشت

داخل زیارتگاه اتاقی برای روشن کردن آتش است. اتاقی که زرتشتیان سنتی آن‌را محل غایب شدن گوهربانو می‌دانند و سکوهایی هم برای نشستن طراحی شده است. محیط مملو از نشانه‌های دین زرتشتی است.

زرتشتیان شریف‌آباد اردکان و یزد در 25 و 26 فروردین هر سال و به مدت پنج روز گرد هم می‌آیند. مقدمات جشن آتش افروزی هیرومبا در پیر هریشت برگزار می‌شود. مراسم روز 25 فروردین شامل جشن و پایکوبی، نیایش و ستایش پروردگار، اوستاخوانی و تدارک و تهیه خوراک برای زائران است. در این روز درود فرستاده می‌شود به روان درگذشتگان از قدیم تا جدید و در آخر شب آتشی نیز روشن می‌شود.

در مراسم روز بعد، ساعتی مانده به برآمدن آفتاب بانوان زرتشتی به تهیه سیروگ که نوعی نان محلی یزدی و زرتشتی است برای صبحانه می‌پردازند.

با پیر هریشت اردکان نیایشگاه زرتشتیان

مردانی که به مردان غیزلی معروف هستند، بعد از زیارت پای پیر و خوردن صبحانه که شامل سیروک، پشمک و چای است راهی دشت‌های اطراف پیر می‌شوند تا گیاه غیزل بچینند.

پس از نیایش پای پیر و صرف خوراک و تهنیت و شادباش گفتن به زوج‌های جوان، نوبت به مراسم چوب‌زنی می‌رسد. مراسم چوب‌زنی به این صورت است که زوج‌های جوانی که تازه نامزد شده‌اند یا به تازگی ازدواج نموده‌اند یا تازه صاحب فرزند شده‌اند یا جوانان زرتشتی که برای اولین بار در مراسم غیزل چینی شرکت کرده اند، بایستی در مراسم چوب زنی سهیم باشند. آن‌ها را به‌روی دست برده و با چوب به پشت آن‌ها می‌زنند.


زرتشتیان شریف‌آباد اردکان و یزد در 25 و 26 فروردین هر سال و به مدت پنج روز گرد هم می‌آیند. مقدمات جشن آتش افروزی هیرومبا در پیر هریشت برگزار می‌شود. مراسم روز 25 فروردین شامل جشن و پایکوبی، نیایش و ستایش پروردگار، اوستاخوانی و تدارک و تهیه خوراک برای زائران است.

پایان مراسم زیارت

در انتها روز اهالی به شریف‌آباد بازگشته، آتشی را در آتشکده با چوب‌های جمع‌آوری شده روشن می‌کنند. یکی از بزرگان به همراهی مردان به درب خانه‌ها رفته و خیرات و مبرات جمع‌آوری می‌کند و به روان درگذشتگان آن خانه تا پنج نسل شادباش می‌فرستد. واژه‌ هیرومبا تنها در شریف‌آباد اردکان استفاده می‌شود و به معنای افزونی باد، آمده است.

این جشن و مراسم به این شکل ادامه می‌یابد هر روز به هر خانه سر می‌زنند. آجیل، میوه و شیرینی دریافت می‌کنند و در هر خانه از کسانی که در آبادانی آن نقش داشته‌اند، یاد می‌نمایند.

با پیر هریشت اردکان نیایشگاه زرتشتیان

آنچه که در سفر به پیر هریشت باید بدانیم

به‌دلیل سرمای زمستانی و گرمای تابستانی، بهترین زمان برای سفر و گشت‌وگذار در اردکان و نواحی مرکزی ایران، بهار و پاییز است. البته دیدن شب‌های زیبای کویری در تمامی فصول و لذت خوابیدن در گرمای خانه‌های یزد و اردکان با تابستان‌نشین و زمستان‌نشین‌های بی‌نظیرشان بر کسی پوشیده نیست. هر فصلی تجربه‌ یگانه و منحصربه‌فردی را برای شما به ارمغان خواهد آورد.

جاذبه های پیر هریشت اردکان نیایشگاه زرتشتیان

جاده منتهی به پیر هریشت در حدود پنج کیلومتر خاکی بوده و هنوز آسفالت نیست. برای اطمینان از امکان بازدید از فضای درونی نیایشگاه، اطلاع از امکان شرکت در مناسبت‌ها و مراسم و امکان اقامت شب در اردکان می‌توانید با خانه‌ سلامت در محله‌ شریف آباد اردکان که خود یکی از خانه‌های تاریخی زیبا و به سبک سنتی است، هماهنگی لازم را به عمل آورید.

آدرس پیر هریشت، شهرستان اردکان، ۱۵ کیلومتری شرق اردکان، جاده چوپانان، زیارتگاه پیر هریشت اردکان است.

آدرس خانه‌ سلامت اردکان هم شریف آباد، جنب آب انبار و پارک سلامت و قنات و آتشکده زرتشتیان است.

شماره خانه سلامت: 03532229144

آدرس ایسنتاگرام: Salamathome2017

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن