خیابان گردی

گشتی در محله عودلاجان تهران و تماشای درخت 800ساله

فهرست مطالب

محله پامنار در منطقه شهرداری منطقه ۱۲ تهران قرار گرفته و بخشی از محله تاریخی عودلاجان به ‌شمار می‌آید. در قسمتی از این محله امام‌زاده یحیی واقع است که جد ایشان به امام سجاد می‌رسد و یکی از امام‌زاده‌های محبوب و پراحترام در بازار تهران به شمار می‌آید. اماکن تاریخی بسیار زیادی در اطراف این محله که یکی از دیدنی های تهرامانند بازارچه نواب و سقاخانه کوچه افشار و بیدل سر پیچ کوچه میرزامحمود وجود دارد. در نابرو همراه ما باشید تا شما را با یکی از قدیمی‌ترین محله‌های تهران آشنا کنم. محله عودلاجان یکی از مکان های دیدنی تهران است.

محله عودلاجان

محله عودلاجان یکی از پنج محله اصلی تهران قدیم، خیابان جلیل‌آباد (خیام)، کاخ گلستان تا ناصریه (ناصرخسرو)، حدود مسجد شاه، شمال بوذرجمهری شرقی و پامنار و جنوب خیابان چراغ برق (امیرکبیر) و میدان توپخانه را که محله کلیمیان و و زرتشتیان مقیم تهران بوده‌است، شامل می‌شود.

محله عودلاجان؛ درخت 800 ساله چنار

اما اگر بخواهم از قسمت جنوبی این محله که روبه‌روی محله عودلاجان از سمت بازار بزرگ 15خرداد است سخن بگوییم، به بازارچه آهنگران می‌رسم.

بازارچه آهنگران در محله عودلاجان

بازارچه آهنگران یکی از مجموعه بازارچه‌های 15 خرداد است که قدمت دیرینه‌ای دارد. تاریخچه ساخت این بازار به دوره صفوی می‌رسد که محدوده آن از سه‌راهی بازار چهل‌تن شروع می‌شود و از سمت شمال به بازار عودلاجان و در انتها به محله کلیمی‌ها می‌رسد.


انتهای این کوچه تنه درخت چنار که 800 سال عمر دارد دیده می‌شود. زمانی که خوارزمشاهیان بر ایران مسلط بودند و در زمان زیست شاعرانی چون مولانا و سعدی و… در محله عودلاجان تهران درخت چناری کاشته شد.

در گذشته قسمتی از این بازار چند مغازه آجیل‌فروشی بود و بیشتر مغازه‌هایی مثل آهنگری و ریخته‌گری و… در این بازار قرار داشت اما به‌مرور زمان این بازار به مرکز فروش و آماده‌سازی انواع آجیل و خشکبار تبدیل شده است و ما بیشتر مغازه‌های آجیل‌فروشی و خشکبار را به چشم می‌بینیم.

محله عودلاجان

کوچه غریبان محله عودلاجان

انتهای این بازارچه از محله عودلاجان کوچه‌ای به نام غریبان به چشم می‌خورد، کوچه‌ای که خانه‌های تاریخی بسیار در آن وجود دارد که البته به‌دلیل متروکه بودن خانه‌ها که قدمت آن‌ها به دوره قاجار و قبل آن می‌رسد، امکان عکسبرداری نبود. وقتی از اهالی آن کوچه درباره شهرت کوچه پرسیدم، یکی از دلایل آن را وجود تکیه در محله در ایام خاص مانند ایام فاطمیه و مراسم ماه محرم را ذکر کردند.

جالب است بدانید که علی پروین، یکی از اسطوره‌های فوتبال ایران در روز سوم مهر ۱۳۲۵ در تهران، محله بازار، کوچه غریبان به دنیا آمده ‌است و اهالی کوچه غریبان به داشتن هم‌محله‌ای چون علی پروین افتخار می‌کنند.

انتهای این کوچه تنه درخت چنار که 800 سال عمر دارد دیده می‌شود. زمانی که خوارزمشاهیان بر ایران مسلط بودند و در زمان زیست شاعرانی چون مولانا و سعدی و… در منطقه‌ای از تهران درخت چناری کاشته شده است، درختی که سال‌های بسیاری از سر گذرانده و شاهان و حکومت‌های زیادی به چشم دیده که آمدند و رفتند، خون‌هایی که ریخته شدند، خنده‌ها و گریه‌ها، مرگ‌ها و تولدها، عروسی‌ها و جنگ‌های بسیار که این درخت به چشم دیده است. درختی که روزبه‌روز ریشه‌اش قوی‌تر و تنه‌اش تنومند‌تر شد تا بتواند تاریخ معاصر ایران و بازار تهران را هم به چشم ببیند.

محله عودلاجان

خاطرات همسایگان درباره این چنار کهنسال

از همسایگان محله عودلاجان که پرس‌وجو کردم، گفتند این چنار تا چند سال پیش زنده بود و پیرمردی کفاش از این درخت به‌جای مغازه استفاده می‌کرد. پیرمرد کفاش نیمکت و میز کار کفاشی‌اش را در آن جا داده بود. اهالی این کوچه و بازارچه آهنگران سرسبزی این چنار را به خاطر دارند. آن‌ها می‌گویند با اینکه تنه پوک شده بود، باز برگ‌ها و شاخه‌های سبز چنار روی کوچه باریک سایه می‌انداخت.

پیرمرد کفاش از شکاف روی تنه درخت به‌عنوان در استفاده می‌کرد و ابزار کفاشی را از جداره داخلی تنه درخت آویزان می‌کرد. حال چند سالی می‌گذرد از روزی که پیرمرد درگذشته و از آن به بعد تنه درخت هم خالی ماند.

اهالی بازار می‌گفتند چهار سال پیش در پی طوفان شدیدی خیلی از شاخه‌های درخت شکست که موجب بسته شدن راه شده بود و برای باز کردن راه مجبور به قطع تنه درخت از شاخه‌ها شدند. برای همین چند سالی است این چنار سرسبزی خود را از دست داده است.

طبق گفته اهالی بازار با اینکه درخت خشک شده، باز در بهار چند شاخه آن برگ می‌دهند. همین موضوع نشان‌دهنده این است که درخت خشک‌شده چنار هنوز زنده است. مسئله تأسف‌باری که زیر پای درخت دیده می‌شد، زباله میوه و آجیل بود که به چشم می‌خورد و منظره بدی به این درخت پر خاطره می‌داد.

دو سال پیش برای راحتی رفت‌وآمد خودروهای آتش‌نشانی به بخش‌های مختلف محله عودلاجان بخش‌هایی از تنه درخت که نبش کوچه قرار داشت، بریده شد. اکنون چنار 800ساله و کفاشی پیرمرد به خاطره‌ای برای اهالی بازارچه آهنگران و کوچه غریبان تبدیل شده که هر رهگذر و تازه‌واردی که از آن سو می‌گذرد، با دیدن آن درخت شگفت‌زده می‌شود.

به امید آنکه به این درخت رسیدگی شود و دیگر زباله‌ای کنار درخت دیده نشود تا باز در فصل‌های بهار شاهد برگ‌های سبز و امید به زندگی آن باشیم.

کمی آن‌طرف‌تر کوچه غریبان، کوچه غریبان دوم واقع است که گرمابه مهدیخانی و زورخانه هنر در آنجا واقع است. زورخانه‌ای که هنوز درِ آن باز است و گرمابه‌ سنتی که از آن استقبال می‌شود و به‌کار است.

نشانی درخت چنار 800ساله در تهران: بازار بزرگ تهران، روبه‌روی عودلاجان، انتهای بازارچه آهنگران کوچه غریبان.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن