طبیعت گردی

هم سیاحت، هم زیارت در روستای نیاک آمل

فهرست مطالب

شهرستان آمل، از توابع بخش لاریجان، واقع در قسمت جنوبی استان مازندران است که ۷۰ روستا دارد. یکی از این روستاها، روستای نیاک است. در این مطلب از نابرو می‌خواهم شما را با روستای نیاک یکی از دیدنی های مازندران آشنا کنم. با من همراه باشید.

معرفی روستای نیاک

روستای نیاک در ۸۰ کیلومتری آمل و در نزدیکی روستاهای گیلاس، اسک، کنارانجام و نوا واقع شده است. روستای نیاک در ّّمیان کوه‌های زرنجک، سرخ‌کمر و گلسی – از رشته‌کوه البرز- گسترده شده و به سمت دره امتداد یافته است. رودخانه‌ای از این روستا می‌گذرد که سرچشمه آن، دشت آزو است و در آخر به رودخانه هراز سرازیر می‌شود.

سنگ‌های بزرگی که از کوه جدا شده و به میان رودخانه افتاده، نمای زیبایی به آن داده است. در اطراف رودخانه، گیاهان خودرویی مشاهده می‌شود که چهره رودخانه را زیباتر کرده است. برخی از آن‌ها دارای گل‌های رنگارنگ و برخی دیگر، دارای میوه‌های ریز جنگلی هستند که بیشتر خوراک پرندگان و حیوانات دیگر می‌شوند، چراکه در مناطقی خطرناک و خارج از دسترس قرار گرفته‌اند و کسی به سراغشان نمی‌رود؛ وگرنه به گمانم، باید مزه خوبی داشته باشند.

 روستای نیاک آمل

این رودخانه، درگذشته، از شعب رودخانه هراز به حساب می‌آمده است؛ ولی چندسالی است که به دلیل خشکسالی، فقط در فصول بهار و زمستان پرآب است و در فصول دیگر، نرسیده به رودخانه هراز، خشک می‌شود.

بهترین زمان سفر

بهترین زمان برای سفر به روستای نیاک، فصل تابستان است. دسترسی به این روستا آسان است، بنابراین سفر بی‌دردسری را برای شما مهیا می‌کند. فاصله روستای نیاک تا تهران ۹۵ کیلومتر است که حدود یک ساعت و نیم زمان طول می‌کشد تا این مسیر را طی کنید. از روستای معروف اسک که بگذرید، به این روستای دیدنی خواهید رسید.

آب و هوای روستای نیاک

آب‌وهوای روستای نیاک، کوهستانی است و جزو مناطق پرباران محسوب می‌شود. چون قسمتی از روستا در ارتفاعات قرار دارد، اهالی روستا در زمستان با یخبندان مواجه می‌شوند که البته اهالی قسمت کوهپایه‌ای روستا، کمتر با این مشکل مواجه هستند. اما هوای روستای نیاک نیز در تابستان خنک و روح‌نواز است.

جمعیت روستا

جمعیت روستای نیاک درحال حاضر بسیار اندک است. طبق آمار سال ۱۳۸۲ جمعیت این روستا، ۲۵۵ نفر بوده است. جمعیت کم روستا، به دلیل مهاجرت روستاییان به شهرها است. اهالی روستای نیاک به دلایل مختلف از جمله بیکاری و پایین بودن سطح درآمدشان در روستا به شهرها مهاجرت کرده‌اند.

طبیعت ناب روستای نیاک آمل

البته برخی از خانواده‌ها که خوش‌نشین نامیده می‌شوند، در تابستان به روستا می‌آیند و باقی ایام سال را در شهر سپری می‌کنند. به همین دلیل جمعیت روستا در تابستان‌ها، به بیش از هزار نفر می‌رسد.

محصولات روستا

با وجود این‌که زمین‌های روستای نیاک حاصلخیز بود و مردم به کشاورزی و دامپروری مشغول بودند، اما خشکسالی آنها را وادار به فروش زمین‌ها و یا تغییر زمین‌های زراعی به باغ‌های میوه کرد. درختان شاه‌توت که در حیاط بیشتر خانه‌های روستا به چشم می‌خورد، در فصل تابستان چهره جذابی به روستا می‌دهد.

آلوجنگلی‌های خوشمزه‌ای که بیشتر اطراف رودخانه مشاهده می‌شود، طعم کم‌نظیری دارد. انواع درختان آلبالو، گلابی، سیب، گردو، شاه‌توت، آلو و… در این زمین‌ها رشد می‌کنند و مایحتاج اهل روستا را مهیا می‌کنند و مقادیری از آن نیز در بازارها به فروش می‌رسد.

در ضمن، روستا دارای یک نانوایی است که متاسفانه مدتی است نان محلی در آن پخت نمی‌شود و همان نان‌هایی که در شهرها معمول است، در این‌جا نیز پخت می‌شود.

پیوند روستای نیاک با جنگ تحمیلی

جنگ تحمیلی زندگی همه مردم ایران را تحت‌تاثیر قرار داد. روستای نیاک نیز از این قاعده مستثنی نبوده است. اهالی روستای نیاک در طول هشت سال دفاع مقدس، ۵۳ شهید داده‌اند. از این تعداد، فقط پیکر دو تن از شهدا در آستانه متبرکه سید حسن‌ولی دفن شده و پیکر باقی شهدا در آمل به خاک سپرده شده‌اند؛ زیرا خانواده‌های آن‌ها شهرنشین شده‌اند و طبیعتا خواستار نزدیک بودن مزار شهیدانشان به محل زندگی خود بوده‌اند.

رودخانه پرآب روستای نیاک آمل

هر ساله، در مرداد ماه، مراسم یادبود شهدای نیاک در این روستا برگزار می‌شود که جمعیت زیادی در آن شرکت کرده و یاد و خاطره جوانان غیوری را که جان خود را فدای حفظ سرزمین‌شان کرده‌اند، گرامی می‌دارند.

آستانه متبرکه درویش تاج الدین سیدحسن‌ولی

در قسمت کوهستانی روستا، پیکر درویشی مدفون است به نام سید حسن‌ولی. در کناره مقبره او، برادرش سیدعالی و شخصی به نام درویش سهراب نیز به خاک سپرده شده‌اند. اهالی روستا که تعداد زیادی از آن‌ها سادات هستند، همه خود را از نسل سیدعالی، برادر سید حسن‌ولی می‌دانند. این دو برادر که از ورامین به لاریجان آمده بودند، با شانزده واسطه، نسل‌شان به امام حسن مجتبی (ع) می‌رسد.

در حاشیه این آستانه مبارکه، اتاق‌های ساده‌ای برای مهمان‌ها مهیا شده که با پرداخت مبلغ کمی، می‌توان شب را در آن‌جا سپری کرد. اهالی روستای نیاک، مردمانی خونگرم و مهربانند. با روی باز پذیرای مهمانان هستند و وسایل آسایش آن‌ها را مهیا می‌کنند.

وجه تسمیه نیاک

ظاهرا علت نامگذاری روستا به همین دو برادر سید برمی‌گردد. نیاک به معنای (جد ما) است. گویا سید حسن‌ولی ازدواج نکرده و نسلی نداشته است. اما برادرش سیدعالی با دختری از روستای اسک ازدواج کرد و دارای سه پسر به نام‌های حسن، محمد و علی شد که به حسن بزا، محمد بزا و علی بزا معروف بودند. اهالی این روستا از نسل ایشان هستند.

امامزاده روستا

سید حسن‌ولی سه چهارم اموالش را به فرزندان برادرش داد و باقی آن را به سادات نیاک بخشید تا خرج نیازمندان و آبادانی روستا کنند. سید حسن‌ولی در تاریخ ۸۶۵ ه. ق. درگذشته است.

مردم روستا داستان‌هایی از ایشان نقل می‌کنند که مصداق بزرگواری و کرامات بسیار این عارف درویش مسلک است. هیچ اثر کتبی از این درویش والامقام یافت نشده است. اما ایشان چنان رفتار نیکویی داشته و چنان حامی مستمندان بوده است که در یادها مانده و اکنون که ۵۷۶ سال از مرگ ایشان می‌گذرد، روایت‌هایی از خیرخواهی‌ها و مددرسانی‌هایش سینه‌به‌سینه نقل شده و به ما رسیده است.

در ضمن داستان‌هایی از بیماران لاعلاجی نقل می‌شود که با وقوف در آستانه متبرکه سید حسن‌ولی به شفای کامل دست یافته و با سلامتی آن مکان را ترک کرده‌اند.


در حاشیه این آستانه مبارکه، اتاق‌های ساده‌ای برای مهمان‌ها مهیا شده که با پرداخت مبلغ کمی، می‌توان شب را در آن‌جا سپری کرد. اهالی روستای نیاک، مردمانی خونگرم و مهربانند. با روی باز پذیرای مهمانان هستند و وسایل آسایش آن‌ها را مهیا می‌کنند.

درویش سهراب

درویش سهراب از هندوستان آمده بود و در آمل سکونت داشت. پیرو آیین زرتشتی بود. پس از هفت سال که با شاهنامه‌خوانی و خواندن اشعار مولانا روزگار گذرانیده بود، آوازه سید حسن‌ولی به گوشش رسید و راهی این دیار شد. آن دو به محض دیدار، شیدای یکدیگر شدند. درویش سهراب مسلمان شد و وصیت کرد که کارهای کفن و دفنش به عهده سید حسن‌ولی باشد. سید حسن‌ولی نیز وصیت کرد او را زیر پای درویش سهراب دفن کنند.

درویش سهراب عصایی سبزرنگ داشت که هنوز در آستانه از آن نگهداری می‌شود. پس از آزمایش‌هایی که دانشگاهیان بر جنس چوب آن انجام دادند، معلوم شد که جنس این چوب به گونه‌ایست که در هیچ کجا یافت نمی‌شود. حتی در هندوستان هم درختی با این جنس چوب نیافته‌اند.

مکان‌های دیدنی نیاک

از آن‌جا که ما ایرانیان مردمانی معتقد و مذهبی هستیم، همیشه مساجد و حسینیه‌ها جزو آثار ماندگار شهرها و روستاهایمان محسوب می‌شود. روستای نیاک هم از این مقوله مستثنی نمانده و پیشینه ساخت مسجد جامع و حسینیه و سایر مساجد این روستا که همه با کمک‌های خالصانه مردم روستا بنا شده، در تاریخ ثبت شده است.

مسجد روستای نیاک آمل

در حسینیه نیاک، هر ساله، در دهه اول محرم تعزیه برگزار می‌شود و اهالی روستا کنار هم جمع می‌شوند و به عزاداری بر اباعبدالله و خاندانش می‌پردازند. تعزیه‌ای که به همت بزرگان روستا برپا می‌شود. مراسمی که جمع کثیری از اهالی روستاهای اطراف را برای تماشا به خود جذب می‌کند.

چناری جلوی مسجد جامع وجود دارد که قدیمی‌ترین چنار این محل است و قدمت آن به ۲۲۲ سال پیش می‌رسد.

کافرکلی

«کافرکلی» یا «غار کافر» به اتاق‌هایی گفته می‌شود که توسط انسان‌ها در پرتگاه‌ها و میان‌بندها در دل کوه تراشیده می‌شده و رفتن به این غارها نیز کار آسانی نبوده است. تعدادی از آن‌ها در دره‌های نیاک به چشم می‌خورد. اهالی روستا می‌گویند این مناطق دخمه اموات بوده و زرتشتیان اموات خود را در آن‌ها می‌گذاشتند و پرندگان از آن‌ها تغذیه می‌کردند.

مطلب دیگری که از زبان اهالی در مورد کافرکلی نقل شده، این است که حدود ۴۰ سال پیش دو نفر به کمک میله آهنی و طناب به این غارها رفته‌اند. در آن‌جا یک گرز سنگی و یک سپر سنگی یافته‌اند که بر آن‌ها نقش مار حک شده بوده است. آن دو، این وسایل را برداشته و از روستا خارج کرده‌اند و تا به امروز اثری از این اشیای تاریخی به دست نیامده است.

پل نیاک

«تخته پل»، پلی آهنی است که امروزه راه اصلی ورود به روستا است. در گذشته راه ورودی به این روستا و روستاهای دیگر «پل مون» بوده است. در طی سالیان گذشته، چندین پل ساخته شده است، ولی آب آن‌ها را ویران کرده است. تخته پل، پلی است که در سال ۱۳۶۲ ساخته شده است و تاکنون از آن استفاده می‌شود.

پس از گذر از این پل، مسیر جذابی را پیش رو خواهید داشت تا به انتهای روستا برسید. این مسیر یک جاده باریک، سرسبز و رو به بالا است که البته تعدادی سگ ولگرد بی‌آزار هم در آن به چشم می‌خورند.

پل و آبشار روستا

قلادوش

از تخته پل که عبور می‌کنید، در سمت راست خود، آثار باقیمانده از یک قلعه قدیمی را خواهید دید. در لاریجان، باقیمانده قلعه‌های باستانی را «قلا» می‌نامیدند. این قلاها به شکلی ساخته می‌شده است که نور آتش آن در شب، قابل تشخیص باشد. شخصی که در قلعه بوده، اگر حرکت دشمن را می‌دیده، آتشی در قلعه روشن می‌کرده تا باقی قلعه‌ها هم مطلع شوند و به هم اطلاع دهند. این کار شبیه عملکرد مخابرات امروز است که زرتشت در زمان‌های گذشته آن را به ارتش آموخته بود.

حدود ۲۰۰ سال پیش، از سنگ‌های قلادوش که سنگ‌هایی سبک بوده است، برای ساخت حمام عمومی و خانه‌های مسکونی استفاده می‌کرده‌اند. به همین دلیل این مکان کاملا تخریب شده و تقریبا چیزی از آن باقی نمانده است.

آقاورس

آقاورس به آقادار نیز معروف است. ورس نام درختی است که در بالای روستای نیاک قرار دارد. در گذشته مردم معتقد بوده‌اند که امامزاده‌ای در اینجا مدفون شده است. از این رو، اشیای قدیمی خود را در آن درخت می‌گذاشتند و اطمینان داشتند که این آقا از اموال آنها نگهداری می‌کند. قدمت این درخت را یک شخص آلمانی بیش از ۲۰۰۰ سال تخمین زده است.

البته یک عده به طمع یافتن گنج در زیر درخت ریشه‌های آن را خشکاندند و امروز آثار کمی از آن به جا مانده است. اما هم‌چنان هستند کسانی که در داخل درخت فانوس روشن می‌کنند و به همان آقادار اعتقاد دارند.

پیشنهاداتی برای سفر به روستای نیاک

روستای نیاک، روستای بسیار زیبایی است. بنابراین پیشنهاد می‌کنم که سفر به این روستای دیدنی را از دست ندهید. در ضمن خانم فاطمه قاسمی، در وصف روستای نیاک، کتابی منتشر کرده است به نام «داستان‌های مولا سید حسن‌ولی و دیدنی‌های روستای نیاک» که مطالعه آن خالی از لطف نیست.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن