طبیعت گردی

باغ ملی نیشابور؛ زیبایی در دل اصالت

فهرست مطالب

باغ ملی نیشابور باغی است که معماری ورودی‌اش بسیار خاص جلوه می‌کند و در خیابان اصلی شهر واقع ‌شده ‌است. این باغ زیبا در زمان حکومت پهلوی دوم ساخته شده و از همان ابتدا، فضایی سبز برای برگزاری مراسم جشن و استفاده‌ مردم بوده ‌است. بیایید باهم در باغ ملی نیشابور قدم بگذاریم. من را در نابرو همراهی کنیدتا با یکی از دیدنی‌های نیشابور آشنا شویم.

باغ ملی نیشابور؛ پرچم‌دار قرینه‌سازی در معماری

حضور دو ستون و دو تندیس شیر ابتدای ورودی باغ، بیانگر اهمیت قرینه‌سازی در ورودی باغ است. شیر، نماد ایران در زمان پهلوی دوم بوده‌ است. هرکدام از شیرهای ورودی، جسم گوی‌مانندی را زیر پنجه‌شان دارند که نماد شیر‌و‌خورشید و پرچم ایران در گذشته بوده ‌است.

بناهای ستون‌ مانند دوگانه و قرینه باغ که از شاهکارهای هنری ماندگار شهر نیشابورند، به‌‌شکل دو فانوس و به‌ارتفاع شش متر در فاصله ۱۰متری یکدیگر و روی قسمت سکو‌ مانندی قرار گرفته‌اند. هر ستون باغ ملی نیشابور نمایی آجری دارد و از آجر، سنگ، بتن، سیمان، آهن و گچ ساخته شده‌اند. این ستون‌ها شامل پایه‌‌ستون، شال‌ستون یا قسمت میانی و سرستون یا قسمت فوقانی می‌شوند.

ستون‌ها قاعده‌ای بیضی‌ شکل به‌قطر ۱۸۰ در ۲۲۰ سانتی‌متر دارند که در پایه و سر‌ستون، قطرشان بیشتر است. آجرتراش‌های بخش پایه‌‌ستون به دو صورت چارک و قاشقی‌اند. همچنین شکل‌های هندسی‌شان، نقطه‌چینی، هرمی و پخی‌اند که به‌صورت نواری‌شکل، دورتادور این بخش را در برگرفته‌اند.

باغ ملی نیشابور

بخش میانی آن‌ها، آجرچینی هره (کمربندی) به‌حالت عمودی دارد و در فاصله‌ بین هره آجری، نقش‌های مختلفی اجرا شده‌اند، مانند اشکال هندسی لوزی‌شکل، حصیری برجسته، دندان‌موشی، پخی، قاشقی، زیگزاگ، اشکی، لانه‌زنبوری، گندمی، قطار و شطرنجی و طیف‌های هندسی لوزی، خشتی اریب یا قناس.

قسمت سرستون، تنوع نقوش بیشتری نسبت به سایر قسمت‌های ستون دارد؛ این نقوش چنین‌اند: اشکالی چون نیلوفری (نیمه‌باز) و چندین ردیف آجرتراش که به‌صورت نواری هلالی‌شکل، دورتادور ستون را در بر گرفته‌اند. برآمدگی در این قسمت، شکل مقرنس‌مانندی را ایجاد کرده است. قسمت فوقانی ستون که توغ‌مانند است، با راس هرمی و با آجرتراش‌های چارک و کلوک زینت یافته است.


دو طرف فواره اصلی و بعد از شکسته‌شدن دو درخت در اثر باد شدید، دو طرح زیبای هنری ایجاد کرده‌اند و مزین شده‌اند به نقش‌های نمادین شهر نیشابور، مانند سمبل سیمرغ عطار نیشابوری.

این ستون‌ها را هنرمند آجرتراش نام‌آور نیشابوری، استاد ابوالقاسم اخویان، در دهه 50 طراحی کرده و ساخته‌ است. استاد اخویان از نسل آخر بازمانده هنر آجرتراشی در معماری ایران است که پس از پژوهش‌های باستان‌شناسی در نیشابور، برای اولین ‌بار طرح استفاده از طرح‌های آثار مکشوفه از نیشابور قدیم روی آجر را مطرح و اجرا کرد. تکنیک ویژه‌اش، فی‌البداهه کارکردن در هنرهای سنتی، بدون هیچ‌گونه پیش‌فرضی در ذهن است تا طرحی بدیع و هنری از آنچه در خیال دارد را به منصه ظهور برساند. از آثار ایشان می‌توان به ستون‌های آجرین آرامگاه خیام، آجرکاری هفت شهر عشق و سیمرغ اشاره کرد.

ساختار فضایی و راه های ارتباطی باغ ملی نیشابور

سمت جنوب باغ ‌ملی ‌نیشابور، اماکن مسکونی قرار دارند. در ضلع شرقش بیمارستان ۲۲ بهمن و در ضلع غربی و شمالی‌اش دو خیابان اصلی شهر جا دارند. در ضلع ‌شمالی‌، خیابان امام خمینی و در ضلع‌ غربی‌، خیابان دکتر شریعتی، این باغ اصیل را در ‌بر ‌گرفته‌‌اند.

پس از پشت‌سر‌گذاشتن ورودی باغ به قسمت راهرومانندی می‌رسیم که در مرکزش فواره‌های کوچکی در محیط مستطیل‌ شکل قرار‌ گرفته‌اند که گاهی ماهی‌های قرمز نیز در آن به چشم می‌آیند. انتهای این راهرو به‌وسیله فواره‌ای بزرگ و زیبا مزین شده ‌است.

در مجاورت این راهروی مستطیلی‌شکل، مهمان‌سرای کوچکی برای رفاه حال و اسکان مسافران به‌نام مهمان‌سرای‌ نیشابور ساخته شده است که در ضلع ‌غربی باغ قرار دارد و بخشی از محیط باغ را در ‌بر ‌می‌گیرد.

پس از فواره مرکزی باغ، بنایی که معماری‌اش جلب توجه می‌کند، ساختمان کنونی شورای‌ اسلامی شهر است که درون باغ قرار دارد و احداثش به زمان پهلوی برمی‌گردد. در این باغ جشن‌های ‌عروسی برگزار می‌شد. این بنا به‌صورت سرپوشیده طراحی شده است‌. اکنون شورای ‌اسلامی ‌شهر در این بنا مستقر است و وظیفه اجرا و هدایت پروژه‌های عمرانی و آبادانی نیشابور را بر عهده دارد. همچنین ورودی فضای ساختمان، بخش سکومانندی دارد که میزبانی جشن‌ها و مراسم فرهنگی شهر را برعهده دارد.

باغ ملی نیشابور

در حاشیه ضلع ‌غربی باغ ملی نیشابور آلاچیق‌های مخصوصی برای رفاه حال و اسکان مسافران یا اهالی بومی وجود دارند. این آلاچیق‌ها مانع رسیدن برف یا باران به افراد می‌شوند. در ضلع‌ شرقی باغ، امکانات ورزشی و وسایلی برای نرمش و تحرک قرار‌ گرفته‌‌اند که به‌خصوص در ساعات ابتدایی روز، بستر مناسبی برای استفاده ورزشکاران در هر سنی فراهم آورده‌‌اند.

می‌توان در سرتاسر باغ درختان کاج سربه‌فلک‌کشیده‌ای یافت که حتی در ساعات گرم روزهای سال، سایه امنی فراهم می‌کنند. همچنین تعدادی درخت توت و سرو نیز در محیط باغ قرار گرفته‌اند. چمن‌کاری باغ به‌گونه‌ای طراحی شده است که حدود ۷۰ درصد مساحت باغ را پوشش می‌دهد.

باغ ملی نیشابور

دو طرف فواره اصلی و بعد از شکسته‌شدن دو درخت در اثر باد شدید، دو طرح زیبای هنری ایجاد کرده‌اند و مزین شده‌اند به نقش‌های نمادین شهر نیشابور، مانند سمبل سیمرغ عطار نیشابوری.

امکانات جانبی و تفریحاتی باغ ملی نیشابور

ضلع جنوبی باغ، وسایل بازی کودکان به‌همراه چند میز تنیس و میز فوتبال‌دستی قرار دارند. همچنین سرتاسر باغ بلندگوهای اختصاصی رادیو کار گذاشته‌اند. باغ ملی نیشابور نمازخانه‌ای نیز دارد و همچنین در حاشیه‌هایش، دکه‌هایی کوچک برای رفاه حال مسافرین. اکنون فضای پشت ساختمان شورای ‌اسلامی، مکان مناسبی برای پارک‌کردن خودرو است و به‌نوعی پارکینگ عمومی باغ شناخته ‌می‌شود.

باغ ملی نیشابور

از نکات منحصر‌به‌فرد باغ ‌ملی ‌نیشابور، هوای دل‌انگیز و پاکی فضایش است. هرگز نباید از نقل‌قول معروف «ز خفتن بغداد و صبح نیشابور»، آن‌هم در باغی به‌وسعت تاریخ غافل شوید.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن