فرهنگ و هنر

موزه هنرهای ملی تهران؛ تلفیق هنر و معماری

فهرست مطالب

موزه هنرهای ملی با معماری چشم‌گیر و منحصربه‌فردش، در دوران فتحلی‌شاه قاجار، جنوبی‌ترین قسمت باغ بسیار بزرگ و زیبای نگارستان بود که از آن به‌عنوان حوض‌خانه استفاده می‌شد. این موزه به‌ همت و کوشش مرحوم حسین طاهرزاده‌ بهزاد تاسیس شد و درحال‌حاضر دربرگیرنده‌ ۲۷۱ اثر ارزشمند از بهترین هنرهای ملی ایران، در رشته‌های گوناگون است.

همچنین اولین موزه‌ تخصصی کشور و مکانی است برای حفظ و احیای ارزش اصیل هنرهای ملی و سنتی ایران. این موزه چه از حیث بنای ساختمان و چه از حیث آثار به‌نمایش‌گذاشته‌شده، شاهکاری است بی‌بدیل که نشانگر فرهنگ غنی ایران است و به‌دست استادانی زبده و نامدار خلق گشته‌ است. در این مطلب از نابرو با ما همراه باشید تا با این محیط زیبا و فرهنگی که یکی از مکان های دیدنی تهران است، بیشتر آشنا شویم.

موزه هنرهای ملی تهران

حوض‌خانه‌ دیروز و موزه‌ امروز

در سال‌هایی بین ۱۱۷۹ تا ۱۱۸۹ هجری شمسی، در زمان فتحعلی‌شاه‌قاجار، دو تن از معماران زبردست اصفهانی، به‌نام‌های عبدالله‌خان و استاد آقاجانی، مجموعه‌ قصرکاخ و باغ نگارستان را احداث کردند. این باغ باشکوه و بزرگ از شمال به خیابان شریعت‌مدار و از جنوب، میدان بهارستان امروزی را در بر می‌گرفت.

موزه هنرهای ملی تهران

در جنوبی‌ترین قسمت باغ، حوض‌خانه‌ای با گچ‌بری‌های حیرت‌انگیز به‌صورت صلیب به‌همراه چهار شاه‌نشین دیده می‌شد که به باغ منتهی می‌شد. گنبدی نیز در مرکز حوض‌خانه قرار داشت که روی چهار ستون استوار بود. در وسط این بنا، حوض دایره‌ای‌شکلی بزرگی از جنس سنگ مرمر، میان ستون‌ها قرار داشت که آب جاری در باغ از دل ستون‌ها به داخل حوض جاری می‌شد و صحنه‌ زیبایی را خلق می‌کرد.


موزه هنرهای ملی در میدان بهارستان، خیابان کمال‌الملک و داخل ساختمان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی قرار گرفته است. علاقه‌مندان می‌توانند با وسیله‌ شخصی‌شان، از انتهای خیابان جمهوری یا از خیابان انقلاب و سپس خیابان ابن‌سینا، به موزه دسترسی داشته باشند.

سال‌ها بعد استاد حسین طاهرزاده‌ بهزاد در سال ۱۲۶۶ هجری شمسی، در شهر تبریز به دنیا آمد و از همان سنین کودکی علاقه زیادی به هنرنقاشی داشت و همین علاقه باعث شد خود از هنرمندان، نقاشان و طراحان نقشه‌قالی و مینیاتور شود. وی در سال ۱۳۰۸، نخست به ریاست نقشه‌کشی موسسه قالی و سپس به ریاست صنایع قدیم و هنرستان هنرهای زیبا منصوب شد.

وی یک سال بعد، حوض‌خانه را به‌عنوان مدرسه صنایع قدیمه، به انگیزه احیا و تجدید حیات هنرهای ملی و سنتی ایران، به موزه تبدیل کرد و استادانی چون استاد تجويدی نيز در آنجا به‌عنوان مدرس هنر مينياتور، شاگردان زيادی را تعلیم داد.

در اواخر دهه چهل، استاد بهزاد به‌منظور متناسب ساختن ساختمان حوض‌خانه به موزه، قسمت‌هایی در شمال و جنوب ساختمان را با حفظ اصالت بنا و ایجاد هماهنگی با سایر قسمت‌های بنا، به آن اضافه کرد و آن را با كاشی‌های پرنقش‌ونگار تزیين کرد.

موزه هنرهای ملی تهران

درنتيجه نمای داخلی حوض‌خانه یا موزه هنرهای ملی از شکل صلیب به شكل مستطيل تغییر شکل داد و بام كاه‌گلی آن به شيروانی آهنی تبدیل شد. در سال ۱۳۶۹ این موزه به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسید. موزه هنرهای ملی فرهنگ کهن و چندهزارساله‌‌ ایران را در مجموعه‌ای گردآوری کرده و هویت فرهنگی کشورمان را در قالب آثاری ارزشمند به نمایش گذاشته است.

موزه هنرهای ملی تهران

نمونه آثار ارزشمند از هنرهای ملی و سنتی در موزه

موزه‌ هنرهای ملی، ۲۷۱ اثر ارزشمند از بهترین هنرهای ملی ایران در رشته‌های گوناگون را در خود جا داده است. رشته‌هایی چون پارچه‌بافی، کاشی‌کاری، مینیاتور، زری‌بافی، گبه و فرش، معرق و منبت، نگارگری، میناکاری، قلم‌زنی، تذهیب و خاتم‌کاری. آثاری کوچک اما غالب نسبت‌به بقیه‌ آثار هنرمندان، تابلوهای نقاشی‌‌اند که کار استادان معاصر و بزرگ مینیاتور کشورند.

موزه هنرهای ملی تهران

این تابلوها که تعدادشان از پنجاه اثر متجاوز است، الهام‌گرفته از داستان‌های منظوم حماسی، عرفانی و فلسفی نظیر هفت‌پیکر، خسرو و شیرین، یوسف و زلیخا، شاهنامه‌ ‌فردوسی، لیلی و مجنون و دختر ترسا هستند. همچنین شاعران نامی و بزرگ ایران مانند خیام، حافظ، فردوسی، مولوی، نظامی، عطار و جامی مورد توجه و علاقه‌ هنرمندان نقاش بوده و ماحصلشان کارهای هنرمندانه‌ هنرمندانی چون علی‌ کریمی، علی ‌مطیع، علی‌ اسفرجانی، محمدعلی زاویه و مقیمی‌ تبریزی است.

از سازندگان دیگر آثار ارزشمند و کم‌نظیر موزه می‌توان به این استادان اشاره کرد: در بخش سفالگری استادانی چون معمارزاده و حسین کاشی‌تراش، در بخش تذهیب و تشعیر استادان نصرالله یوسفی، علی‌درودی و عبدالله باقری، در بخش منبت و مشبک استاد احمد امامی‌آباده‌ای، در بخش زری‌بافی استاد حبیب‌الله طریقی، در بخش خاتم‌سازی استاد محمد‌حسین صنیع‌خاتم. ازجمله آثار فلزی موزه، چندین قندیل و جای‌چراغ با نقش‌های مشبک و بسیار زیبا هستند که در اطراف و وسط سالن آویزان شده‌اند و اثر استاد عیسی بهادری‌اند. همچنین در سرتاسر موزه، آثار ارزشمند دیگری از استادان و هنرمندان معاصر کشور گردآوری و در معرض دید عموم قرار داده شده‌‌اند.

موزه هنرهای ملی تهران

تجسم موقعیت و فضای داخلی موزه

موزه هنرهای ملی در شمال میدان بهارستان تهران قرار دارد؛ منطقه‌ای با پیشینه و قدمتی طولانی، با عمارت‌ها و بناهای به‌جامانده از دوران‌های مختلف. این موزه داخل ساختمان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی قرار گرفته است که پیش‌تر قسمت جنوبی باغ بزرگ نگارستان به شمار می‌رفت. برای ورود به موزه ابتدا باید داخل وزارت ارشاد شوید و با ارایه کارت شناسایی، برگه‌ای برای ورود به موزه تحویل بگیرید. برای خروج، موزه باید آن برگه را امضا و تایید کند. سپس از گیت عبور کنید و با گذر از چند ساختمان به موزه می‌رسید.

موزه هنرهای ملی تهران

ساختمان موزه هنرهای ملی سنتی‌مذهبی طراحی و قسمت‌هایی از آن با کاشی‌هایی زیبا، آراسته و مزین شده است. با عبور از در شیشه‌ای موزه، دو شاه‌نشین در دو طرف موزه می‌بینید که به در‌هایی زیبا و پرنقش‌و‌نگار آراسته‌اند. یکی از آن‌ها دفتر و محل استقرار کارمندان موزه است. برگه‌ ورود را به آن‌ها تحویل دهید. آن‌ها بعد از تایید، مجدد برای خروج برگه را بهتان تحویل می‌دهند و با پرداخت ۳۰۰۰ تومان می‌توانید از موزه دیدن کنید. کارمند موزه با متانت، توضیحات اولیه، سرگذشت بنا و آثار داخل موزه را برایتان شرح می‌دهد.

بدون‌شک اولین ویژگی‌ كه شما را تحت‌تاثیر قرار می‌دهد و برای عموم بازدیدکنندگان كمال اهميت را دارد، طرح نمای داخلی ساختمان موزه است كه با گچ‌بری‌های بی‌نظیر طرح گل‌بته‌‌اش، به‌عقيده اغلب هنرشناسان، زيباترين مكانی ‌است که برای موزه انتخاب شده است. در مرکز موزه، گنبدی بسیار تماشایی قرار دارد که بر شانه‌ چهار ستون مارپیچی استوار است و روی بدنه‌ ستون‌ها، روزنه‌هایی نمایان است که آب در سالیان دور در حوض جاری می‌شده است.

موزه هنرهای ملی تهران

اطرافتان در موزه هنرهای ملی مملو‌ از آثاری باارزش و با طرح و نقش‌هایی بسیار تماشایی است. دستان هنرمندانه‌ هنرمندان بزرگ کشور با ظرافت هرچه تمام‌تر آن‌ها را حک کرده و نقش زده‌اند روی انواع کمد‌ها، گنجینه‌ها، ظروف فلزی، میزها، مبل‌ها، پارچه‌ها، فرش‌ها و بسیاری از لوازم و تزیینات دیگر. تلفیق هنر معماری در کنار آثاری ارزشمند، این موزه را خاص و منحصربه‌فرد کرده است.

موزه هنرهای ملی تهران

نحوه‌ی دسترسی و زمان بازدید از موزه

موزه هنرهای ملی در میدان بهارستان، خیابان کمال‌الملک و داخل ساختمان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی قرار گرفته است. علاقه‌مندان می‌توانند با وسیله‌ شخصی‌شان، از انتهای خیابان جمهوری یا از خیابان انقلاب و سپس خیابان ابن‌سینا، به موزه دسترسی داشته باشند. به‌دلیل ازدحام و ترافیک همیشگی در این محورها، توصیه می‌شود با اتوبوس‌های خیابان جمهوری به بهارستان یا ازطریق خط دو مترو در ایستگاه بهارستان که در ابتدای خیابان کمال‌الملک واقع است، به موزه بروید.

این‌ها چند قدم با وزارت ارشاد و سپس موزه، فاصله دارند. ساعات و روزهای کاری موزه طبق ساعات کاری اداری، همه‌روزه به‌غیراز روزهای پنج‌شنبه‌ و جمعه از ساعات هشت الی ۱۶ با همراه‌داشتن کارت‌شناسایی، پذیرای بازدید‌کنندگان خواهد بود.

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن