فرهنگ و هنر

موزه سلاح های دربار تهران؛ آشنایی با سلاح های خاندان پهلوی

فهرست مطالب

موزه سلاح های دربار در شمال مجموعه فرهنگی‌تاریخی سعدآباد قرار دارد. ساختمان آن پیش‌ از انقلاب اسلامی، مورد استفاده غلامرضا پهلوی، برادر شاه سابق بوده است. موزه سلاح های دربار یکی از موزه‌های دائمی مجموعه سعدآباد است. این موزه دربرگیرنده بیش از صدوده قلم سلاح گرم، ازجمله شکاری، جنگی، کمری و ملزومات آن‌ها است. این سلاح‌ها به پهلوی دوم و درباریان تعلق داشته‌اند. برای آشنایی بیشتر با سلاح های پهلوی، با من در نابرو همراه باشید تا کمی بیشتر با جاهای دیدنی تهران آشنا شویم.

توضیحاتی درباره موزه

تعدادی از سلاح های این مجموعه ازطرف شخصیت‌های مهم سیاسی و نظامی دیگر کشورها، به محمدرضا پهلوی اهدا شده‌اند. تفنگ‌های شکاری این موزه تنوع زیادی دارند و کارخانه‌های معروف اسلحه‌سازی اروپا و آمریکا، ازجمله رمینگتون، وینچستر، اسپرینگ فیلد و برنو آن‌ها را ساخته‌اند.

همچنین این موزه انواعی از اولین اسلحه‌هایی را نشان می‌دهد که کارخانه‌های تسلیحات ارتش شاهنشاهی آن‌ها را ساخته‌اند. این اسلحه‌ها توجه هر بیننده‌ای را به خود جلب می‌کنند. همچنین تعدادی از عکس‌های تاریخی دوران پهلوی و قاجاری را که به موضوع موزه ارتباط دارند، به نمایش گذاشته‌اند. این موزه شامل طبقه همکف، گالری اول و گالری دوم است.

موزه سلاح های دربار تهران

تاریخچه سلاح های گرم

تاریخچه سلاح های گرم با ساخت نوعی تفنگ دستی به اواخر قرن ۱۴ میلادی برمی‌گردد. در قرن ۱۵ میلادی گام مهمی در تکامل سلاح های گرم برداشته شد. در این قرن تفنگ‌های فیتیله‌ای و سپس تفنگ‌های شمخال ساخته شدند. تفنگ فیتیله‌ای از اولین جنگ‌افزارهای دستی بود. تفنگ شمخال نیز نوعی تفنگ بزرگ و سنگین سرپر بوده است که به‌دلیل سنگینی بیش از حد، برای حمل این تفنگ دو خدمه در نظر گرفته شده بود. یکی از خدمه‌ها هدف‌گیری می‌کرده و دیگری فیتیله نوک‌تیز آن را آتش می‌زده است.

از این نوع تفنگ بیشتر در سنگرها و باروهای شهرها استفاده می‌شد. حتی تفنگ پیاده‌نظام‌ها در دوره فتحعلی شاه قاجار، این تفنگ بوده که آن را روی سه‌پایه تنظیم می‌کردند. تفنگ شمخال تا اواخر قرن ۱۷ تکامل پیدا کرد. اوایل قرن ۱۹، سیستم تفنگ پاشنه‌دار اختراع شد. به‌تدریج همگام با پیشرفت فناوری، سلاح‌ها پیشرفت و تکامل پیدا کرده و به سراسر نقاط دنیا، ازجمله ایران راه پیدا کردند.

موزه سلاح های دربار تهران

تاریخچه استفاده از سلاح گرم در ایران

تاریخچه استفاده از سلاح گرم در ایران به دوره صفویه برمی‌گردد. ابتدا پرتغالی‌ها درصدد برآمدند تا ارتش شاه ایران، شاه اسماعیل اول را به تفنگ‌های فیتیله‌ای مجهز کنند. شاه اسماعیل اول نیز برای تعلیم تیراندازی با تفنگ به سربازان ایرانی، مربیان فرانسوی و انگلیسی را به کار گرفت.

اواخر سال ۱۰۰۶ هجری قمری، دو برادر انگلیسی به‌نام‌های سر آنتونی شرلی و رابرت شرلی به‌همراه یک گروه نظامی ۲۶ نفره به قزوین وارد شدند. آن‌ها نزد شاه عباس صفوی رفتند تا به شاه خدمت کنند. این گروه به اصول توپ‌ریزی و اسلحه‌سازی وارد بودند و به همین دلیل ساخت توپ و تفنگ در ایران رونق بیشتری گرفت.


از دیگر آثار این موزه می‌توان به کلاه‌های نظامی و مدال‌های متعلق به دوره پهلوی اشاره کرد.

بعد از ورود برادران شرلی، الله‌وردی‌خان فرمانده‌ ارتش و تهیه سلاح گرم شد و کارخانه‌های اسلحه‌سازی را در اصفهان بنا کرد. بعد از ساختن نخستین کارخانه اسلحه‌سازی در ایران، صنعتگران تلاش کردند تا توانایی خود را در ساخت تفنگ‌های سرپر فیتیله‌ای به نمایش بگذارند.

برای ساخت تفنگ‌های سرپر فیتیله‌ای باروت سیاه را با پیمانه داخل لوله می‌ریختند. سپس آن را روی پارچه یا نمد می‌گذاشتند و با میله فلز می‌کوبیدند. بعد از آن، رویش گلوله یا ساچمه می‌ریختند و روی آن پارچه می‌گذاشتند و از سوراخ ته لوله، با کمک شعله یا فیتیله سوزان، باروت را منفجر می‌کردند.

سلسله‌های ایران و سلاح هایشان

سلسله افشاریه: در این دوره چخماق ابداع شد. در این نوع تفنگ‌ها سنگ چخماق بعد از کشیدن ماشه به فلز جلوی سوراخ باروت ساییده می‌شد و جرقه حاصل، باروت را آتش می‌زد.

سلسله زندیه: سلاح های اصلی این دوره عبارت‌اند از: تفنگ سرپر فیتیله‌ای و تفنگ چخماق، نیزه، خنجر، گرز و شمشیر. در این دوره چاشنی نیز اختراع شد.

موزه سلاح های دربار تهران

سلسله قاجار: در این دوره چند تن از افسران روسی به تعلیم و تربیت قوای نظامی پرداختند. این‌ها بعد از برادران شرلی، اولین افراد خارجی بودند که به تعلیم قوای ارتش ایران می‌پرداختند. در دوره فتحعلی شاه، اسلحه و مهمات فراوانی برای قشون ایران خریداری شد. همچنین یک کارخانه توپ‌ریزی در اصفهان و یک زرادخانه در تهران دایر شد. در دوره ناصرالدین‌شاه نیز مسلسل وارد ایران شد. سلاح های مورد استفاده سربازان در طول این سلسله عبارت‌اند از: تفنگ‌های فیتیله‌ای، چخماقی، اشنایدر، مارتینی، روسی، پروسی، گاللین، شاسپورت، بردان و مگزین.

سلسله پهلوی: پس از به‌سلطنت‌رسیدن رضاشاه، کارخانه‌های اسلحه‌سازی و مهمات‌سازی با نام قورخانه در ایران راه‌اندازی شدند. سرپرستی قورخانه را مقام سرتیپ عهده‌دار بود. در طی هشت سال، ۶۰۰ توپ برنزی، ۲۰۰ خمپاره، توپ کوچک، تفنگ چخماقی و تعداد دیگری مهمات در قورخانه تولید شد.

اطلاعات برخی از سلاح های موزه

کلت مدل۱۹۰۳: طپانچه نیمه‌اتوماتیک، طراحی جاناتان برونینگ، با ظرفیت هشت تیر و در مدل ۱۹۰۸ هفت تیر، اهدایی سرلشگر جابلونسکی به محمدرضا پهلوی.

سلاح لی انفیلد: سلاح انگلیسی گلوله‌زنی، با سیستم مسلح‌شدن گلنگدنی، طراحی جیمز پاریس لی و آر. اس. ای. اف. انفیلد، با ظرفیت خشاب ۱۰ تیر، در جنگ جهانی اول و دوم و بسیاری از جنگ‌های دیگر استفاده شده است.

ماکزیم: مسلسل سنگین انگلیسی با طراحی هیرام ماکزیم، ظرفیت ۲۵۰ نوار فشنگ. این سلاح در جنگ‌های رضاشاه و جنبش جنگل به‌رهبری میرزاکوچک‌خان، حضوری پررنگ و کاربردی داشت. این اسلحه محبوب رضاشاه بود تا جایی ‌که او را با نام رضا‌ماکزیم می‌شناختند.

والتر: اسلحه گلوله‌زنی آلمانی با ظرفیت پنج و ۱۰ تیر، اهدایی از کارخانه والتر به محمدرضا پهلوی به‌مناسبت جشن‌های ۲۵۰ ساله، در طراحی و زینت‌بخشیدن به آن از طرح‌های شیر و خورشید، نقش تاج پهلوی، متنی به خط نستعلیقِ حکاکی شده و طلای آب‌شده استفاده کرده‌اند.

از دیگر آثار این موزه می‌توان به کلاه‌های نظامی و مدال‌های متعلق به دوره پهلوی اشاره کرد.

بهای بلیت و ساعات بازدید

بهای بلیت: ۲۰۰۰تومان.

ساعت بازدید در نیمه اول سال: همه‌روزه از ساعت ۹ تا ۶:۴۵، فروش بلیت تا ساعت ۱۷.

ساعت بازدید در نیمه دوم سال: همه‌روزه از ساعت ۹ تا ۱۷، فروش بلیت تا ساعت ۱۶.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن