فرهنگ و هنر

موزه‌ مردم‌ شناسی تهران یا کاخ ابیض؛ مکانی باشکوه در کاخ گلستان

فهرست مطالب

موزه‌ مردم‌ شناسی تهران غنی‌ترین و قدیمی‌ترین موزه در این حوزه در ایران به‌شمار می‌رود. این موزه با آثاری ارزشمند در دو طبقه و 47 غرفه درون «کاخ اَبیَض»، یکی از کاخ‌‌های زیبای گلستان، واقع شده است. این آثار با تقسیمات موضوعی گردآوری و طبقه‌بندی شده و به نمایش گذاشته شده است. موزه مردم‌شناسی در بخش‌های گوناگون سعی در شناخت اقوام مختلف کشور، ابزارآلات‌ جنگی، لوازم ‌زندگی و پوشش مردان و زنان دوره قاجار دارد و سنت‌‌های متنوع اهالیِ روستاها و شهرها را در آن دوره روایت می‌کند. در این مطلب از نابرو با ما همراه باشید تا با این موزه ارزشمند و مکان زیبایش، از جاذبه‌ های تهران بیشتر آشنا شویم.

کاخ اَبیَض از گذشته تا به ‌امروز

در سال‌های آخر حکومت ناصرالدین‌شاه قاجار، شاه سلطان‌عبدالحمید، پادشاه عثمانی، مقداری لوازم و اسبابِ گران‌بها برای او هدیه فرستاد. به‌ دلیل‌ اینکه تمام کاخ‌های مجموعه گلستان مملو از اسباب و اثاثیه‌های متعدد بود، ناصرالدین‌شاه تصمیم به احداث کاخی جدید در جنوب‌غربیِ محوطه‌ کاخ گلستان گرفت تا هدایایِ پادشاه عثمانی را در آن جای دهد.

ناصرالدین‌شاه ابعاد تالار بزرگِ کاخ را مطابق با عرض و طول بزرگ‌ترین قالیِ فرستاده‌شده ازطرف پادشاه عثمانی طراحی کرد. این کاخ به‌شکل بناهای قرن هجدهمِ اروپایی با گچ‌بری‌های تماشایی مزین شده است.موزه‌ مردم‌ شناسی تهران یا کاخ ابیض

به‌دلیل سفیدی رنگ نمایِ کاخ در قسمت‌ شرقی، و به‌دلیل استفاده از پله‌های مرمر سفید‌رنگ داخل کاخ، نام این عمارت، «اَبیَض» گذاشته شد. پس‌از اتمام بنا، ناصرالدین‌شاه دستور به آراسته کردن فضای کاخ با اسباب و اثاثیه‌های اهدایی داد. بنابراین قالیِ بزرگ در تالار مخصوص قرار گرفت.

همچنین تعدادی از تابلوهای نقاشیِ رنگ‌روغن از چهره پادشاهان و ملکه‌های کشور‌های مختلف اروپا، که در سفرهای فرنگستان به یادگار به شاه ایران داده بودند، در تالار مذکور نصب شد. ازاین‌رو، تالاری باشکوه و درخورِ پذیرایی از پادشاهان شکل گرفت که آن را «تالار عبدالحمید» نام‌گذاری کردند. این کاخ از ابتدا به محل تشکیل جلسات هیئت‌دولت اختصاص یافت.

موزه‌ مردم‌ شناسی تهران یا کاخ ابیض

تبدیل کاخ ابیض به موزه‌ مردم‌ شناسی تهران

در سال ۱۳۱۴ رضاشاه پهلوی دستور به تأسیس موزه‌ مردم‌شناسی را صادر کرد. پس‌از صدور این فرمان، کارشناسانی برای جمع‌آوری اشیا و لوازم‌ زندگیِ اقوام مختلف در شهرها و روستاها، به اقصی‌نقاط کشور فرستاده شدند.

در مهرماه سال ۱۳۱۶ پس‌از تلاش فراوان آثار موزه‌ مردم‌ شناسی تهران در ساختمانی واقع در خیابان بوعلی، که هم‌اکنون محل انجمن آثار و مفاخر ملی ایران است، گشایش یافت. جلسات متنوع هیئت‌دولت تا سال ۱۳۳۲ در کاخ اَبیَض تشکیل می‌شد و پس‌از انتقال آن به خیابان کاخ، این مکان در اختیار سازمان هنرهای ‌زیبای کشور قرار گرفت.

در این سال‌ها تعمیرات مختصری در کاخ انجام گرفت و این مکان به محل تشکیل نمایشگاه‌های موقتی، مرکز فعالیت‌های اداره کُلِ موزه‌ها و فرهنگ عامه تبدیل شد. ازجمله این نمایشگاه‌ها، که در سال ۱۳۳۶ در این موزه برگزار شد، می‌‌توان به نخستین نمایشگاه پوشاکِ زنانِ ایران اشاره کرد. پس‌از تشکیل وزارت فرهنگ‌وهنر، اداره ذکرشده به محل جدیدِ خود منتقل شد.

پس‌ از تاج‌گذاری محمدرضاشاه در چهارم آبان‌ماه سال ۱۳۴۶ در کاخ گلستان، اتاق‌های طبقات زیرین و ضلع‌ غربیِ کاخ، مطابق با طراحیِ اصلیِ بنا، تغییرات و تعمیرات عمده‌ای انجام گرفت و از احتمال تخریب آن، به‌دلیل رطوبت و فرسایش پیش‌آمده، جلوگیری شد. از سال ۱۳۴۷ تا به امروز این مکان موزه‌ مردم‌ شناسی تهران است.

جاذبه های موزه‌ مردم‌ شناسی تهران یا کاخ ابیض

گشتی کوتاه داخل کاخ اَبیَض و مرور آثار ارزشمند

در جنوب‌غربیِ محوطه گلستان، کاخ اَبیَض قرار گرفته است. ورودی اصلی و زیبای کاخ در سمت ‌شرقیِ عمارت قرار دارد که به‌دلیل محافظت از فرسایش و آسیب، درِ ورودیِ موزه از سمت ‌غربی کاخ تعبیه شده است.

کاخ ابیض و موزه‌ مردم‌ شناسی تهران

  • اشیای زندگی روزمره از نقاط مختلف

به‌محض وارد شدن به کاخ یا موزه‌ مردم‌ شناسی تهران راهرویی در مقابل شما قرار دارد. مسیر بازدید از موزه از سمت ‌راست این طبقه با وارد شدن به اتاق‌هایی تودرتو آغاز می‌شود. در این قسمت اشیای مورد نیاز زندگی مردم در نقاط مختلف کشور در دوره قاجار، قرار داده شده است.

این اشیا زندگی ساده‌ مردمان آن دوره را نمایش می‌دهد. این لوازم شامل اسباب پخت‌وپز، ظروف و سفال‌های لعاب‌دار، انواع کلیدها، قفل‌ها و وسایل پیش‌گویی، گهواره‌ای متعلق به مردم نواحی شمالی کشور‌، انواع فانوس‌ها و لوازم روشناییِ متنوع و وسایل استحمام است.

موزه‌ مردم‌ شناسی تهران یا کاخ ابیض

  • آشنایی با آلات موسیقی

در ادامه اتاق‌های تودرتویِ طبقه‌ اول موزه‌ مردم‌ شناسی تهران انواع آلات موسیقی و سازهای متنوع نظیر دهل‌، سرنا‌، کمانچه‌، سنتور،‌ دایره، نی، ضرب و بسیاری دیگر درکنار وسایل آرایش، ابزارآلات جنگی، قالب‌های قلمکاری با نقوشی زیبا، ساخته‌های نمدی‌، وسایل منبت و خاتم‌کاری‌شده که هریک تصویری از وسایل مورد نیاز زندگی عموم مردم را مشخص می‌کنند، به نمایش گذاشته شده است.

موزه‌ مردم‌ شناسی تهران یا کاخ ابیض

  • قهوه‌خانه در موزه مردم شناسی تهران

همچنین در این بخش قهوه‌خانه‌‌ای با جزئیاتی کامل شبیه‌سازی شده است که محل اجتماع و پاتوق‌های آن دوران، به‌همراه ماکتی از عروس دوره قاجار است که نحوه پوشش و سنت‌های آن دوران را نمایش می‌دهند. ابزارآلات رزم و وسایل مورد استفاده در سفر نیز در این قسمت دیده می‌شود.موزه‌ مردم‌ شناسی تهران یا کاخ ابیض

طبقه دوم موزه مردم شناسی در کاخ ابیض

از انتهای اتاق‌های تودرتویِ این عمارت، به پله‌هایی عریض می‌رسید که شما را به طبقه دوم هدایت می‌کند. زیباییِ نرده‌های این راه‌پله با نقوشی زیبا و لوستری بزرگ که در این قسمت از سقف آویزان شده است، شما را مجذوب می‌کند. بالای پله‌ها در هر دو طرف تابلوهای بزرگ پارچه‌دوزی‌شده با تصویر فتحعلی‌شاه قاجار بر روی دیوار بلند کاخ نقش بسته شده است.موزه‌ مردم‌ شناسی تهران یا کاخ ابیض

  • آشنایی با وسایل تعزیه‌خوانی

در این محوطه از موزه‌ مردم‌ شناسی تهران سالنی بزرگ در سمت چپ قرار دارد که در داخل آن وسایل تعزیه، شبیه‌خوانی و مراسم‌های مذهبی قرار گرفته است. ماسک‌های دیو ساخته‌شده از خمیر کاغذ که در این مراسم‌ها مورد استفاده قرار می‌گرفته نیز قرار دارد.

موزه‌ مردم‌ شناسی تهران یا کاخ ابیض

  • پوشش مردم مناطق مختلف

ادامه موزه در طبقه دوم از درِ مقابل پله‌ها مجدد آغاز می‌شود. این در شما را با راهرویی طولانی مواجه می‌کند که در اطراف، محفظه‌های شیشه‌ای قرار دارد. در این غرفه‌ها انواع پارچه‌ها و روسری‌های ابریشمی کنار عروسک‌هایی با لباس‌های گوناگون قرار دارد که فرهنگ و پوشش نقاط مختلف ایران را در آن دوره نمایش می‌دهد.


به‌دلیل قرارگیری کاخ اَبیَض و مجموعه‌ کاخ گلستان در محدوده‌ طرح‌ترافیک، دسترسی به این محدوده به‌دلیل زمان بازدید از موزه تنها با پرداخت هزینه‌ طرح‌ترافیک از سامانه‌ «تهران‌ من» میسر است.

در انتهای این راهرو، وارد اتاقی طویل می‌شوید که محل نمایش مجسمه‌هایی هم‌اندازه با پیکرهایِ انسان است. این مجسمه‌ها نحوه پوششِ زنان و مردان با قومیت‌های متنوع کشورمان را نشان می‌دهد. چهره‌ مجسمه‌ها الهام‌گرفته از اهالی همان منطقه است و آداب‌ورسوم و پوشش مناطق مختلف کشور عزیزمان را به نمایش گذاشته است.

کنار آن‌ها نیز نمونه‌هایی از لباس‌های مورد استفاده در دوره قاجار، مانند پوشش رایج مردانِ دربار یا تن‌پوش‌های اندرونی و بیرونیِ زنان نیز به‌چشم می‌خورد. این پیکرها در داخل محفظه‌های شیشه‌ایِ متعدد نگهداری می‌شوند و به‌شکل تودرتو در سالن طراحی شده‌اند.

موزه‌ مردم‌ شناسی تهران یا کاخ ابیض

  • آشنایی با خانه‌های دوره‌های مختلف ایران

در محوطه طبقه دوم موزه‌ مردم‌ شناسی تهران اتاق‌های دیگری نیز قرار دارد که در داخل یکی از آن‌ها ماکت‌هایی از داخل خانه‌های زمان قاجار شبیه‌سازی شده است که با جزییات تماشایی از خانواده کنار کُرسی‌، به نمایش گذاشته شده است.

  • خطوط خوش‌نویسی تاریخی

در اتاق دیگر این ‌بخش ‌از عمارت، نمایشگاهی از دست‌نوشته‌ها و کتب گوناگون با خط نستعلیق، شکسته‌نستعلیق و خطوط متنوع در قالب‌های متن، شعر، ادبی، قرآنی و… قرار گرفته است. قدمت برخی از این آثار به بیش‌از چهار قرن بازمی‌گردد.

در مسیر بازگشت و خروج در طبقه‌ اول موزه‌ مردم‌ شناسی تهران با دیدن اسناد و عکس‌هایی‌ که به دیوار نصب شده است به اتمام می‌رسد. این اسناد شامل موضوعات مختلفی ازجمله فرمان اعطای حکومت بخش‌های مختلف کشور به‌فرمان مظفر‌الدین‌شاه، و سند ازدواج شاهزاده قاجاری، حسنعلی‌میرزا و همسرش با مهریه‌ ۹۰۰ تومان است. همچنین عکس‌هایی از کاخ اَبیَض و مراحل ساختِ آن که در دوره قاجار گرفته شده بسیار تماشایی است.

جاذبه های موزه‌ مردم‌ شناسی تهران

نشانی، بازدید و قیمت بلیت موزه مردم‌ شناسی تهران

موزه مردم‌شناسی داخل مجموعه کاخ باشکوه گلستان، در عمارت اَبیَض قرار گرفته است. نشانی این موزه در تهران، خیابان پانزده ‌خرداد، ضلع شمالی میدان پانزده‌ خرداد، در قسمت جنوبیِ مجموعه کاخ گلستان قرار گرفته است.

علاقه‌مندان می‌توانند از ساعات ۹ الی ۱۸ از این کاخ تماشایی بازدید کنند. پیشنهاد می‌شود دو ساعت پیش‌از اتمامِ زمانِ بازدید در مجموعه حضور داشته باشید تا فرصتِ کافی برای بازدید از این موزه و مکان تاریخی در اختیار داشته باشید. هزینه ورودی به محوطه کاخ‌گلستان ۵هزار تومان و بازدید از موزه‌ مردم‌شناسی 4هزار تومان است که درمجموع برای بازدیدِ این بخش از موزه، 9هزار تومان درنظر گرفته شده است.

تلفن موزه: ۳۳۱۱۳۳۳۵ – ۰۲۱

موزه‌ مردم‌ شناسی تهران یا کاخ ابیض

نحوه‌ دسترسی با وسایل نقلیه عمومی به موزه مردم‌ شناسی تهران

پیشنهاد می‌شود به‌دلیل طرح ‌اصلی در منطقه و همچنین ازدحام و سنگ‌فرش بودن خیابان پانزده خرداد، برای سهولت در دسترسی، از مترو استفاده کنید. می‌بایست در خط یک مترو، در ایستگاه پانزده ‌خرداد پیاده شوید و این خیابان را اندکی به سمت شرق پیاده‌روی کنید تا به خیابان شریفی برسید.

انتهای این خیابان و در ضلع ‌شمالی میدان پانزده‌ خرداد، مجموعه «کاخ گلستان» قرار گرفته است. همچنین با اتوبوس نیز می‌توانید از اتوبوس‌های بی‌آرتیِ خط میدان ‌تجریش ـ میدان ‌راه‌آهن، در ایستگاه منیریه پیاده شوید و خیابان ابوسعید را به‌سمت‌ شرق یک ربع پیاده‌روی کنید تا به چهارراه خیام برسید.

با اتوبوس‌های خط فیاض‌بخش ـ خانی‌آباد نو، در ایستگاه گلوبندک و نیز خط متروی امام‌خمینی ـ پایانه‌ ‌قدس، در ایستگاه بازار پیاده شوید. سپس وارد قسمت‌ شرقی خیابان پانزده‌ خرداد شوید و با اندکی پیاده‌روی به خیابان شریفی و میدان پانزده‌ خرداد خواهید رسید. مجموعه‌ کاخ گلستان در ضلع‌ شمالی میدان قرار گرفته است.

موزه‌ مردم‌ شناسی تهران یا کاخ ابیض

دسترسی به موزه‌ مردم‌ شناسی با وسایل نقلیه‌ شخصی

به‌دلیل قرارگیری کاخ اَبیَض و مجموعه‌ کاخ گلستان در محدوده‌ طرح‌ترافیک، دسترسی به این محدوده به‌دلیل زمان بازدید از موزه تنها با پرداخت هزینه‌ طرح‌ترافیک از سامانه‌ «تهران‌ من» میسر است. شما می‌توانید از طریق انتهای بزرگراه مدرس به میدان هفت‌تیر و سپس به بلوار کریم‌خان برسید.

همچنین می‌توانید از انتهای بزرگراه چمران، قبل‌از میدان توحید از دوربرگردان وارد جنوب‌به‌شمال بزرگراه چمران و مقداری جلوتر وارد خیابان باقرخان شوید. در این خیابان وارد خیابان قریب و سپس بلوار کشاورز شوید و این بلوار را تا بعد از میدان ولیعصر (عج) طی کنید تا به خیابان کریم‌خان برسید. سپس وارد خیابان حافظ شوید و این خیابان را تا انتها طی کنید.

پس‌از عبور از زیرگذرِ میدان حسن‌آباد وارد خیابان وحدت ‌اسلامی شوید و این خیابان را تا تقاطع پانزده‌ خرداد پیش‌روی‌ کنید. سپس وارد قسمت‌ شرقی خیابان پانزده‌ خرداد شوید و این خیابان را تا چهارراه خیام ادامه دهید.

موزه‌ مردم‌ شناسی تهران یا کاخ ابیض

همچنین می‌توانید از سمت‌ شمال و غرب تهران از بزرگراه یادگار‌امام خود را به خیابان آزادی و پس‌از آن به خیابان انقلاب برسانید. سپس خیابان کارگرجنوبی در جنوبِ میدان انقلاب را تا میدان قزوین طی کنید و در سمت ‌شرقِ میدان، خیابان قزوین را تا انتها طی کنید تا به خیابان ولیعصر (عج) برسید. خیابان ولیعصر (عج) را تا میدان منیریه پیش‌روی کنید و در سمت شرق میدان، وارد خیابان ابوسعید شوید.

در انتهای خیابان ابوسعید وارد خیابان پانزده‌خرداد ‌شوید و این خیابان را تا چهارراه خیام طی کنید. باتوجه‌به سنگ‌فرش بودن خیابان پانزده‌ خرداد و کوچه‌های اطراف، می‌بایست وسیله‌ نقلیه‌ خود را در مکان مناسبی پارک کنید.

در چهارراه خیام وارد قسمت‌ شرقی خیابان پانزده‌ خرداد شوید و با اندکی پیاده‌روی در سمت ‌شمال خیابان، وارد خیابان شریفی شوید. مقداری جلوتر مجموعه‌ کاخ گلستان در ضلع‌ شمالی میدان پانزده‌ خرداد قرار گرفته است.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن