فرهنگ و هنر

میراث مشروطه در خانه موزه شیخ محمد خیابانی تبریز

فهرست مطالب

تبریز همیشه یکی از شهرهای فعال ایران در حوزه‌های مختلف سیاسی بود که میتوان در آثار  تاریخی موجود در این شهر نشانه‌های آن را دید. یکی از جاهای دیدنی تبریز که به زمان مشروطه برمی‌گردد، خانه موزه شیخ محمد خیابانی است. با من در نابرو همراه باشید تا با گشتی در این خانه، خاطرات مشروطه را مروری کنیم.

مروری بر زندگی شیخ محمد خیابانی

شیخ محمد خیابانی در سال ۱۲۹۷ هجری قمری در شهر خامنه متولد شد و در دوران مدرسه به‌دلیل این‌که پدرشان در شهر پتروفسک، یکی از شهرهای قفقاز، تجارت می‌کردند، به آن‌جا نقل مکان کردند. بعداز آن به تبریز آمدند و در حوزه علوم دینی تحصیل کردند.

خانه موزه شیخ محمد خیابانی تبریز

ایشان در سال ۱۳۳۵ در سِمَت مقاله‌نویس در روزنامه تجدد تبریز و هم‌چنین مجله آزادیستان مشغول به فعالیت بودند. هم‌چنین در قیام ۱۹۱۹ مردم تبریز رهبری قیام را به عهده داشتند. در ۱۲۹۹ هجری قمری قزاق‌ها در جست‌وجوی وی بودند تا او را دستگیر کنند. درنهایت ایشان را یافتند و به شهادت رساندند.

مقبره شیخ محمد خیابانی در شهر ری و در صحن حضرت عبدالعظیم است.

خانه موزه‌ شیخ محمد خیابانی در تبریز، محل زندگی ایشان در۱۰ـ۱۵ سال آخر زندگی اوست که زمان مشروطه در آن‌ زندگی می‌کردند. این خانه محل جلسات سران مشروطه نیز بود.

خانه موزه شیخ محمد خیابانی تبریز

خانه موزه شیخ محمد خیابانی

این خانه موزه، یادآور دوران مشروطه و جنبش آزادیستان است. نگهدارنده میراث و خاطرات کهنه سربازان مشروطه ایران. برای رفتن به این خانه موزه، باید به چهارراه شهید بهشتی (منصور سابق) بروید. در ضلع شمال‌شرقی چهارراه و مقابل مجتمع تجاری «ایپک» تندیسی از شیخ محمد خیابانی را خواهید دید. از تندیس بگذرید و ادامه دهید. سمت راستتان، انتهای مجتمع داخل کوچه، به یک ساختمانی قدیمی می‌رسید. سردرِ خانه نام خانه موزه شیخ محمد خیابانی را خواهید دید.


خانه موزه‌ شیخ محمد خیابانی دارای آجرکاری‌های ساده به رنگ سفید است و روبه‌روی آن، در انتهای حیاط ساختمانی یک‌طبقه است که ساختمان خانه اصلی است و دارای دو حیاط اندرونی و بیرونی است.

این خانه موزه، به‌تازگی و در شهریورماه امسال به عنوان «خانه موزه» فعالیت خود را شروع کرد. آثار زیبایی از تاریخ معاصر ایران را می‌توان در این خانه پیدا کرد. با راهنمایی سرباز موزه از درِ کوچک تخته‌ای وارد حیاطی که شبیه باغ‌های کوچک ایرانی است، بشوید. خانه موزه‌ شیخ محمد خیابانی در ابتدای ورودی ساختمان قرار دارد که به عنوان اداره امور موزه‌های استان از آن استفاده می‌شود.

خانه موزه شیخ محمد خیابانی تبریز

بنای اصلی خانه موزه

در انتهای حیاط، ساختمانی یک‌طبقه قرار دارد که بنای اصلی خانه است. وارد خانه شوید. سمت چپ بخش راهنمایی موزه است. خانمی به‌عنوان راهنمای موزه راهنمایی‌تان می‌کند. از اتاق آخر شروع به بازدید کنید که قسمت کارنامه نهضت مشروطه است و اسناد و دست‌نوشته‌هایی مربوط به دوران مشروطه و نامه‌های شیخ محمد خیابانی در آن‌جا نگهداری می‌شود.

به اتاق دوم بروید که اتاق اصلی خانه است و دارای دو اتاق تودرتوست که یک اتاق را شبیه به اتاق شیخ محمد درست کرده و داخل آن، تندیس‌هایی گذاشته‌اند که بسیار زیبا و دقیق ساخته شده‌اند و کار دست خانم نادری‌پور و گروهشان است.

تندیس‌ها به‌قدری واقعی درست شده‌اند که من دوست داشتم ساعت‌ها به تماشای آنان بنشینم. تندیس‌ها متعلق به شیخ محمد، محمدتقی‌خان رفعت و اسماعیل نوبری است که پشت میزی کوچک که روی آن‌ها، استکان‌های چای و کاغذ و قلم قرار دارند، نشسته‌اند و جلسه سران نهضت آزادیستان را روایت می‌کند.

خانه موزه شیخ محمد خیابانی تبریز

اسناد جنبش آزادیستان در خانه موزه شیخ محمد خیابانی

در گوشه‌ای از اتاق رخت‌آویز و میزتحریر بسیار زیبا و بزرگی قرار دارد که روی آن کاغذ، قلم‌ها و یک چراغ نفتی کوچک قرار دارد که متعلق به شیخ است. از این اتاق هم عبور کنید و از درِ پشتی اتاق وارد راه‌روی دوم شوید.

جاذبه های خانه موزه شیخ محمد خیابانی تبریز

روبه‌رویتان یک اتاق است که مطبوعات مشروطه و آزادیستان را در آن‌جا نگهداری می‌کنند. بعداز آن از دالانی دراز عبور می‌ید و وارد اتاق آخر می‌شوید که محل نگهداری اسنادی است که از اتفاقات جنبش آزادیستان که بعد از مشروطه اتفاق افتاده است، حکایت می‌کند.

آزادیستان جنبشی است که بعد از انقلاب مشروطه اتفاق افتاد و تنها شش ماه دوام آورد و مجله آزادیستان هم در همان زمان افتتاح شد که فقط چهار شماره از آن به چاپ رسید و در همین شش ماهِ جنبش هم کلی اتفاقات افتاد که همه اسناد آن در خانه موزه‌ شیخ محمد خیابانی است.

جاذبه های خانه موزه شیخ محمد خیابانی تبریز

معماری خانه موزه شیخ محمد خیابانی

این خانه در اواخر دوره قاجار ساخته شده که در قسمت ورودی یک ساختمان ساده دوطبقه قرار دارد. خانه موزه‌ شیخ محمد خیابانی دارای آجرکاری‌های ساده به رنگ سفید است و روبه‌روی آن، در انتهای حیاط ساختمانی یک‌طبقه است که ساختمان خانه اصلی است و دارای دو حیاط اندرونی و بیرونی است.

جاذبه های خانه موزه شیخ محمد خیابانی تبریز

حیاط بیرونی خانه موزه‌ شیخ محمد خیابانی به‌شکل باغ ایرانی است. خانه دارای دو درِ ورودی است. این خانه یک طنبی (سالن اصلی)، دو اتاق جانبی (گوشواره) و دو اتاق در کناره‌های طنبی دارد. چهار اتاق هم به‌عنوان قسمت خدماتی در پشت گوشواره است.

این بنا دارای آجرکاری‌های دوره پهلوی است که در بالای هرکدام از پنجره‌ها فرم کتیبه‌ها متفاوت است. حیاط اندرونی خانه هم که الآن در حال بازسازی است، دارای آجرکاری با کتیبه‌های ساده گچی است.

معماری خانه موزه شیخ محمد خیابانی تبریز

نشانی و ساعات بازدید از خانه موزه شیخ محمد خیابانی

این خانه موزه در ضلع شمال‌شرقی چهارراه شهید بهشتی (منصور سابق) در شهر تبریز واقع شده است. در چهارراه منصور و مابین مجتمع‌های تجاری، تندیس شیخ محمد خیابانی قرار دارد که اگر در امتداد تندیس حرکت کنید، در سمت راست خود و درکنار مجتمع «ایپک» کوچه‌ای قرار دارد که در داخل کوچه تنها خانه قدیمی را که در نبش کوچه نی‌بینید، خانه موزه شیخ محمد خیابانی است.

زمان بازدید از این خانه موزه از ساعت ۸ صبح تا ۲ بعدازظهر است.

بازدید از این موزه رایگان است.

حرف آخر

در بازدید از این خانه موزه، ضمنِ گردش در خانه‌ای قدیمی و زیبا، می‌توانید بسیاری از رویدادهای تاریخ مشروطه و اتفاقاتی را که در کتاب‌ها از آن‌ها صحبتی نشده، متوجه شوید.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن