تاریخ و تمدن

کاخ ملت سعدآباد تهران؛ اقامتگاه تشریفاتی خاندان پهلوی

فهرست مطالب

مجموعه فرهنگی و تاریخی سعدآباد به‌دور از همهمه تهران و با زیبایی شگرف پاییزی، روزی زیبا برایتان می‌سازد. می‌توانید در این کاخ پیاده‌روی کنید، چرخی در باغ خوش‌آب‌وهوایش بزنید و با روزگاران گذشته آشنا شوید. با من در نابرو همراه باشید تا سری به دیدنی‌های تهران و کاخ ملت بزنیم.

مختصری از تاریخ این کاخ

در این گزارش می‌خواهیم به کاخ ملت بپردازیم؛ کاخی که به‌دلیل نمای سفیدش به کاخ سفید نیز مشهور است. این کاخ بزرگ‌ترین کاخ مجموعه 110هکتاری سعدآباد است. ساخت این بنا در مجموعه سعدآباد در سال 1310 شمسی به‌دستور رضاشاه آغاز شد و در سال 1315 به پایان رسید. در سال 1360 این مکان به موزه تبدیل شد. در ساخت این بنا خیلی از هنرمندان و صنعتگران دست داشتند. نقشه کاخ کار مشترک مهندس خرسندی و مهندس بوریس روسی بوده و محاسبات فنی آن را لیون طاطاوویسان و پیسیان انجام داده‌اند.

همچنین نام هنرمندان دیگری مانند عبدالکریم شیخان، رضا ملایکه، حسین کاشی و غلامرضا پهلوان دیده می‌شود. به‌جز پلکان، راهروهای ارتباطی و اتاقک‌های آسانسور و بخش‌های تاسیساتی این کاخ 61 بخش مختلف‌اند و حدود 7000 متر مربع مساحت دارند.

کاخ ملت سعدآباد تهران

کاربری کاخ ملت

بعد از ترور ناموفق محمدرضاشاه در سال 1327، این کاخ به‌عنوان محل اقامت دائمی محمدرضا پهلوی استفاده شد. معمولا در این کاخ ملاقات‌های رسمی و اداری و دیدار با سیاست‌مداران انجام نمی‌شد، مگر در مواقع به‌خصوص و با تعیین وقت قبلی، آن‌هم با رجال سیاسی بسیار مهم یا دوستان و اعضای خانواده. معمولا کاخ نیاوران اقامتگاه اصلی بود و این کاخ فقط به‌منظور اقامتگاه تابستانی و تشریفاتی استفاده می‌شد.


تابلویی از استاد فرشچیان نیز در این اتاق وجود دارد. شیشه‌های عطر فرانسوی و مواد آرایشی و بهداشتی، تلفن شرکت بل و زنگ اختصاصی خطر متصل‌ به دفتر افسر نگهبان ارشد نیز موجود است.

در محوطه بیرونی کاخ دو مجسمه موجود است: یکی آرش کمان گیر که درست رو به کاخ قرار دارد و استاد ارژنگ‌پور سازنده آن است و دیگری تندیس برنزی رضاشاه، که در ابتدا رضاشاه تمام‌قد به‌همراه لباس سربازی بود، اما در جریان انقلاب سال ۱۳۵۷، در اهواز، انقلابیان آن را تخریب کردند و امروزه تنها چکمه‌های آن باقی مانده است.

کاخ ملت سعدآباد تهران

تزیینات و اثاث ساختمان

نمای عمارت به‌رنگ سفید، ساده اما بسیار باشکوه است. نمای بیرونی به‌سبک ایرانی‑رومی طراحی شده و چهار ستون اصلی بزرگ در چهار سوی سرسرا و چهار نورگیر در اطراف سقف مرکزی در نظر گرفته شده. سنگ‌های مرمر سرسراها را از معادن یزد و تربت حیدریه تهیه کرده‌اند و سنگ‌فرش کف فضاها را به استاد لرزاده سپرده‌اند.

کاخ ملت سعدآباد تهران

برای سنگ‌های بخش‌های کوچکتر، مانند سرویس بهداشتی اختصاصی، از سنگ معدن‌های خارجی نظیر اسپانیا استفاده شده است. تالارهای تشریفاتی با ویژگی متفاوتی ساخته شده و تزیینات آن‌ها با الهام از کاخ‌های اروپایی به‌ویژه سبک اشرافی فرانسه انجام شده‌اند. در این کاخ نقاشی‌های دیواری به‌سبک یونان باستان نیز وجود دارند.

فرش‌هایی که کف کاخ را زیبا کرده‌اند فرش‌های بافت دست هنرمندان کرمان، کاشان، یزد و مشهدند. بزرگ‌ترین فرش این کاخ 145 متر مربع مساحت دارد و دارای 140 رج است که با نقش‌مایه شمسه و قندیل زینت‌بخش سفره‌خانه است. لوسترها نیز ساخت ایتالیا، فرانسه و چک‌اسلواکی‌اند که بزرگ‌ترین آن‌ها 108 شاخه دارد. همچنین در سرسرای طبقه اول، یک نقاشی رنگ روغن از استاد حسین بهزاد موجود است که داستانی از شاهنامه را روایت می‌کند.

کاخ ملت سعدآباد تهران

اتاق انتظار کوچک

این اتاق از طریق تراس جنوبی به محوطه کاخ مرتبط می‌شود. دو در در طرفین با نقاشی‌هایی به‌سبک رومی سبب اتصال این بخش به تالارهای جانبی می‌شوند. همچنین در این اتاق فرش بافت کرمان، لوستر از جنس کریستال و روکش نقره، نقاشی رنگ روغن اثر آبراهام لامبرتزون دن تمپل و عکس یادبودی به‌مناسبت تشکیل جلسه‌ای از سوی محمدرضا پهلوی با عده‌ای از افسران موجود است.

سرسرای دوم

تالارهای این سرسرا با مساحتی حدود 770 متر مربع و ارتفاع سقف حدود 12 متر شامل اتاق‌خواب شاه و همسرش، پذیرایی بزرگ، تالار بزرگ، دفتر کار فرح، نشیمن خانوادگی، استراحتگاه نیمروزی شاه به‌همراه رختکن و سرویس‌های بهداشتی مخصوص اتاق‌خواب‌ها است. وسایل این سرسرا شامل فرش بافت یزد، لوسترها و دیوارکوب‌ها، مبلمان و تعدادی تابلو و مجسمه است.

سالن پذیرایی بزرگ

این قسمت تالار مخصوص اجرای ملاقات‌های رسمی و تقدیم استوارنامه‌ها بود. فرش این قسمت متعلق به شهر مشهد است. گچ‌بری‌های استادان ایرانی، لوستر برنز و تعدادی میز و صندلی و کمد و تابلو از دیگر وسایل این اتاق است.

کاخ ملت سعدآباد تهران

در این قسمت میز صبحانه رسمی سلطنتی نیز وجود دارد. میهمانی‌های صبحانه غالبا به‌صورت خصوصی برگزار می‌شد و مدت آن بین یک تا یک ساعت و نیم بوده است. در وعده صبحانه، خوراکی‌ها حتما باید در کاسه‌های مجزا ارائه می‌شدند.

میز ناهار رسمی سلطنتی نیز در این قسمت تالار کاخ ملت موجود است. مراسم ناهار معمولا بین ساعت 13 تا 15:30 برگزار می‌شد و ارائه غذا به‌تناسب فصل، با سوپ گرم یا سرد شروع و با غذاهای دریایی یا گوشت قرمز ادامه می‌یافت. بعد از آن، دسر، چای یا قهوه سرو می‌شد. یکی از میهمانی‌هایی که در این کاخ برگزار می‌شد، میهمانی عصرانه رسمی سلطنتی بود که معمولا بین همسران دیپلمات‌ها با مقامات رسمی و متناسب با فصل بین ساعات 16 تا 18 یا 17 تا 19 برگزار می‌شد. این میهمانی معمولا با پذیرایی چای و شیرینی به‌همراه ساندویچ‌های ساده بودند. در آخر، میز شام رسمی سلطنتی نیز برپا می‌شد.

کاخ ملت سعدآباد تهران

میهمانی شام، رسمی‌ترین نوع میهمانی سلطنتی است. در میز شام معمولا به‌دلیل وجود پیش‌غذاهای گوناگون، غذای اصلی، سالاد، دسرها و نوشیدنی‌های مختلف، از ظروف متنوعی نیز استفاده می‌شده است. در این سفره‌خانه یک در آیینه‌ای وجود داشت که مخصوص تردد محمدرضا پهلوی و فرح دیبا بوده است. همچنین دیدار با ریاست‌جمهوری آمریکا، جیمی کارتر و ملاقات با نخست‌وزیر رومانی و هیات همراه در زمان ریاست‌جمهوری نیکولای چایوشسکو در این تالار برگزار شده است.

کاخ ملت سعدآباد تهران

خوابگاه اصلی فرح

در این اتاق دیوارها پوشیده از پارچه است. تابلویی از استاد فرشچیان نیز در این اتاق وجود دارد. شیشه‌های عطر فرانسوی و مواد آرایشی و بهداشتی، تلفن شرکت بل و زنگ اختصاصی خطر متصل‌ به دفتر افسر نگهبان ارشد نیز موجود است. ترور ناموفق محمدرضا پهلوی نیز در همین اتاق از کاخ ملت رخ داده است.

کاخ ملت سعدآباد تهران

دفتر کار شاه

دیوار این مکان پوشیده از پارچه است و پنجره‌ها ضد گلوله‌اند. گچ‌بری‌های سقف نیز پوشیده از ورق نازک طلا است. فرش بافت کرمان زینت‌بخش کف اتاق است. چهار تابلو رنگ روغن اثر ویلهلم استیلینک، چارلز میروب، جان ون د کرخو و آنیلو فالکونه در اتاق وجود دارند.

تالار پذیرایی کوچک

این تالار مخصوص پذیرایی از میهمانان کمتر از 20 نفر و برگزاری جلسات رسمی است. جلسه با جیمی کارتر در همین اتاق برگزار شده است. فرش بافت کرمان، زنگ غذا از جنس عاج و تعدادی مجسمه، تابلو و گلدان از وسایل این اتاق‌اند. این اتاق از زیباترین اتاق‌های کاخ ملت است.

تالار انتظار بزرگ، اتاق استراحت نیمروزی، و سالن بازی

از وسایل این اتاق می‌توان از پیانو، تندیس برنزی فرح و تندیس برنزی شاه و فرح و ولیعهد اثر مجسمه‌ساز شاهرخ شهبازی نام برد. در تالار نشیمن خانوادگی، تلویزیون رنگی موجود است. در اتاق استراحت نیمروزی شاه، تعدادی مجسمه، تابلوفرش بافت کارگاه محمد ارجمندکرمانی، قاب‌عکس، ساعت رومیزی و لباس‌خواب ابریشمی متعلق به محمدرضاشاه با مارک سولکو و دوخت آمریکا موجود است. در سالن بازی (اسنوکر)، دیوارها دارای پوشش چوبی هستند. میز اصلی اسنوکر و ادوات این بازی در این اتاق موجود است. ویژگی اصلی این اتاق امکان دسترسی به محوطه بیرونی کاخ و ارتباط مستقیم با دفاتر همجوار است.

کاخ ملت سعدآباد تهران

بازدید از این کاخ

بهای بلیت: برای بازدیدکنندگان داخلی 5000 تومان و برای گردشگران خارجی 50000 تومان

ساعات بازدید: در نیمه اول سال همه‌روزه از ساعت 9 تا 18:45 (فروش بلیت تا ساعت 17) و در نیمه دوم سال همه‌روزه از ساعت 9 تا 17 (فروش بلیت تا ساعت 16).

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن