آیین و زیارت

مسجد شاه مشهد؛ نگین فیروزه‌ای‌رنگ عصر تیموری

فهرست مطالب

مسجد شاه یا مسجد هفتادودو تن مشهد یکی از این آثار تاریخی و جاذبه‌های تماشایی این شهر است که نشان‌دهنده‌ اصالت و تمدن ایران و معماری عصر تیموری است. این بنای باارزش و تاریخی تزیینات فراوانی دارد که تماشای آن‌ها هوش از سر شما می‌برد و شکوه معماری دوره‌ تیموری را به رخ می‌کشد. همچنین به‌دلیل نزدیکی با حرم امام رضا (ع)، حمام شاه و بازار فرش اهمیت این بنا دوچندان شده است. شما می‌توانید با مراجعه به آن با یک تیر چند نشان بزنید و از مجموعه‌ای بی‌نظیر بازدید کنید. با من در نابرو همراه شوید تا با شگفتی‌های بیشتری از مسجد شاه به‌عنوان یکی از مکان‌های دیدنی مشهد آشنا شوید. شاید مقصد بعدی گردش و تفریح شما آن هم از نوع تاریخی‌ این مکان اعجاب‌انگیز باشد.

معرفی مسجد شاه

مسجد شاه یا «قبره امیرغیاث‌الدین ملک‌‌شاه معروف به مسجد هفتادودو تن یکی از زیباترین و منحصربه‌فردترین جاذبه‌های دیدنی مشهد به حساب می‌آید که نزدیک حمام شاه و حرم امام رضا (ع) انتهای بازار بزرگ و تاریخی مشهد قرار گرفته است. مسجد شاه یکی از شگفت‌انگیزترین و تماشایی‌ترین آثار معماری ایرانی به حساب می‌آید که وفور تزیینات آبی‌رنگش هوش از سر هر بیننده‌ای می‌برد و تمامی کسانی که از کنار این بنای ارزشمند عبور می‌کنند، محو تماشای زیبایی‌های آن می‌شود.

مسجد شاه مشهد

تاریخچه مسجد شاه

مسجد شاه، بنایی حیرت‌انگیز متعلق به دوران تیموریان و قرن نهم هجری قمری است که تاریخ ساخت این بنا روی کتیبه‌های زیبای موجود در آن حک شده است. معمار این مسجد باشکوه شمس‌الدین محمد تبریزی بوده که این بنا را به فرمان ملک‌شاه از درباریان تیمور به‌عنوان مقبره‌ای برای او، بنا کرد.

از این بنا برای مدتی به‌عنوان خانقاه هم استفاده می‌شد و حجره‌های طبقه بالای آن برای ریاضت و چله‌نشینی به‌کار می‌رفت. این بنای فوق‌العاده دیدنی در سال 1311 در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده و بازدید از آن شما را به دوران کهنی از عصر تیموری خواهد برد.

مسجد شاه مشهد

معماری مسجد

در دوره‌ تیموریان معماری در ایران به اوج خود رسید که یکی از آثار ارزشمند آن دوره مسجد شاه مشهد است. در مسجد شاه مشهد همان‌طور که در سایر بناهای این دوره قابل مشاهده است، برای تزیین بناهای تاریخی از آجرکاری، کاشی‌کاری، گچ‌بری و نقاشی استفاده شده که بسیار هنرمندانه هم در مسجد شاه به کار رفته و در اولین برخورد با این مسجد کاشی‌کاری‌های آبی‌رنگ آن شما را به خود جذب خواهد کرد.

بنای این مسجد دارای ایوانی است که در وسط ساختمان قرار گرفته و با دو حجره در دو طرف آن شما را به‌سمت خود دعوت می‌کند و با مناره‌های بلند و زیبایی که در دو طرف حجره‌‌ها واقع شده‌اند، به شما خوش‌آمد می‌گوید. این مناره‌ها با آجرکاری جذاب و کاشی‌کاری معرق زیبا تزئین شده‌اند و با نام‌های «الله» متبرک شده‌اند و در بدنه مناره‌ها به‌وسیله کاشی نقش شده است.

جاذبه های مسجد شاه مشهد

شما حتماً متوجه انحراف مناره‌ای که در طرف چپ بنا قرار گرفته و انتهای آن ریخته خواهید شد، اما این موضوع از ارزش‌های بنا کم نمی‌کند و همچنان شکوه و عظمت آن شما را درگیر خود خواهد کرد. مناره‌ای که در سمت راست بنا قرار گرفته تقریباً سالم‌تر است؛ زیرا در جریان تعمیرات این بنا به‌دستِ سازمان ملی حفاظت از آثار باستانی، کاشی‌های آن مطابق با شکل اولیه‌ آن‌ها مرمت و بازسازی شده‌اند و به بنا جلوه‌ای خاص و آرامش‌بخش بخشیده‌اند. مساحت این مسجد تماشایی حدود 660 مترمربع است.


فضای داخلی مسجد هم با کاشی‌کاری‌های زیبایی تزیین و با کاشی سبزرنگ بی‌نظیری پوشیده شده که در میانه‌ این کاشی‌ها کلمه‌ «علی» سه مرتبه در هر نقش با طلا حک شده بوده که به‌مرور زمان بخش‌هایی از آن‌ها پاک شده است.

کاشی‌کاری معرق برجسته‌ترین ویژگی نفیس این بناست که در نمای مناره‌ها، حجره‌‌ها و ایوان مسجد شاه به کار رفته و زیبایی آن را دوچندان کرده است. هرچند در گذر زمان و به‌دلیل آسیب‌های متفاوت، کاشی‌های بخش‌هایی از بنا ریخته یا فرسوده شده‌اند، مرمت و تعمیر شده و نقوش و کتیبه‌هایی که طرح اصیل آن‌ها مشخص بوده، بازسازی شده‌اند. ازاره تمام نمای مسجد شاه از جنس سنگ است. البته تمام این سنگ‌ها در گذشته ریخته بود که مجدداً با سنگ‌های جدید مرمت شده‌اند. ایوان مسجد که همچون تابلوی کاشی‌کاری‌شده‌ای در ورودی بنا قرار گرفته، ایوانی مرتفع است و سردرِ آن حدوداً 9 متر ارتفاع دارد که این بنا را از سایر ساختمان‌های اطرافش متمایز کرده است.

مسجد شاه مشهد

کتیبه‌های این بنا با آیه‌هایی از قرآن و طرح‌هایی منحصربه‌فرد آراسته شده‌اند و حال‌وهوای آن را معنوی‌تر کرده‌اند که شما با تماشای آن‌ها احساس آرامشی توأم با قداست را تجربه می‌کنید. در بدنه‌ راست و چپ ایوان کاشی‌ها و طرح آن‌ها با نقش هشت ‌مربع و هشت‌ شمسیه در وسط معرق‌کاری شده‌اند و به بنا جذابیت و زیبایی بخشیده‌اند. کتیبه‌های مناره‌ها‌ی بنا با خط ثلث و کاشی سفید و زمینه لاجوردی به‌صورتی بسیار ظریف و بی‌همتا تزئین شده‌اند و همچنین در بخش‌هایی از ایوان صلوات بر چهارده معصوم حک شده است.

مسجد شاه دارای دو رواق شمالی و جنوبی است که در طبقه دوم این رواق‌ها حجره‌هایی را مشاهده خواهید کرد. ازاره‌ گنبدخانه‌ این مسجد با کاشی‌های سبز تزیین شده و کتیبه‌ای که بالای آن قرار گرفته، شامل مناجات حضرت علی (ع) است که خواندنش می‌تواند برای شما تجربه‌ای خاص با رنگ و بوی قدیمی محسوب شود؛ چون خط و تزئینات به‌کاررفته در آن را می‌توان شاهکاری از هنر عصر تیموری محسوب کرد.

معماری مسجد شاه مشهد

اگر داخل فضای مسجد شاه سرتان را بالا بگیرید، خواهید دید که سطح داخلی گنبد با نقاشی‌های زرنگار ظریف و منحصربه‌فردی تزئین شده که شما را مات و مبهوت خود می‌کند. سطح بیرونی گنبد بنا هم که نیاز به تعریف ندارد، در اولین برخوردتان با مسجد اول از همه گنبد بنا و پوشش آن که مزین به کاشی‌های فیروزه‌ای‌رنگ زیبایی است، نظرتان را به خود جلب خوهد کرد، به‌گونه‌ای که تا مدتی محو تماشای آن خواهید ماند و حتماً دوربین خود را بیرون خواهید آورد و عکسی زیبا از آن به یادگار ثبت خواهید کرد.

مسجد شاه مشهد

فضای داخلی مسجد شاه

فضای داخلی مسجد هم با کاشی‌کاری‌های زیبایی تزیین و با کاشی سبزرنگ بی‌نظیری پوشیده شده که در میانه‌ این کاشی‌ها کلمه‌ «علی» سه مرتبه در هر نقش با طلا حک شده بوده که به‌مرور زمان بخش‌هایی از آن‌ها پاک شده است.

شما باید با هماهنگی با پایگاه میراث فرهنگی ثامن مشهد که در نزدیکی حمام هم قرار دارد، وارد فضای بنا شوید تا بتوانید از تجربه‌ آرامش‌بخش و معنوی داخل این مسجد که حال‌وهوای گذشته را با خود به همراه دارد، لذت ببرید و از فضای پر از شلوغی و ازدحام خارج از آن برای مدتی هم که شده دور شوید.

مسجد شاه مشهد

کلام آخر

مسجد شاه یکی از دیدنی‌ترین جاذبه‌های گردشگری مشهد است که در خیابان خسروی نو، انتهای بازار فرش شهر مشهد قرار گرفته است. با خروج از بازار فرش اولین صحنه‌ای که می‌بینید، گنبد و دو مناره‌ ظریف و کاشی‌کاری‌شده‌ مسجد شاه نزدیک حمام شاه خواهد بود. بازدید از مسجد شاه کنار سایر آثار ارزشمند و دیدنی که اطراف آن قرار گرفته‌، روزی متفاوت و به‌یادماندنی را در خاطراتتان به ثبت می‌رساند. همچنین شما می‌توانید پس‌از بازدید از این مجموعه‌ جذاب و قدیمی با دو دقیقه پیاده‌روی به حرم امام رضا (ع) برسید. اگر از بودن در این مکان تجربه‌ای دارید، آن را با نابرو به اشتراک بگذارید.

آدرس مسجد شاه مشهد: میدان شهدا، انتهای بازار فرش، ضلع غربی حرم مطهر امام رضا (ع).

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن