فرهنگ و هنر

موزه نقشه تهران؛ نگاهی به نقشه‌های تهران از ابتدا تا به امروز

موزه نقشه تهران مکانی است واقع در محله اقدسیه در شمال تهران. این مکان در سال 1379 با حضور آقایان پروفسور محمدحسن گنجی ، مهندس پورکمال ، مهندس عباس سحاب و افراد صاحب‌نظر دیگر در این زمینه آغاز به کار کرد و در سال 1396 افتتاح شد. در نابرو همراه ما باشید تا سری به «موزه نقشه تهران» از جاهای دیدنی تهران بزنیم.

آثار موجود در موزه نقشه تهران

این موزه شاملِ نقشه‌های قدیمی مانند نقشه‌های تاریخی شهر تهران، نقشه‌های جهان‌نما، نقشه‌های قاره‌ای، نقشه‌های ایران و شهرستان، اسناد، کتب، مجلات و اطلس‌ها، تجهیزات نقشه‌برداری، عکس‌های قدیمی شهر تهران، دست‌خط‌های قدیمی مربوط به افراد مهم دولت است.

موزه نقشه تهران

طبقات موزه نقشه تهران

موزه دو طبقه دارد که در طبقه اول عکس‌های قدیمی شهر تهران از گالری استاد تهامی و نقشه‌های قدیمی تهران در دوران مختلف به نمایش گذاشته شده است.

جاذبه های موزه نقشه تهران

قسمت میانی طبقه باکس‌هایی وجود دارد که به‌ترتیب باکس جهان‌نما، باکس ایران، باکس شهرستان، باکس تهران و نقشه عبدالغفار است که درحال‌حاضر بنابه دلایلی از آنجا برداشته شده است.


این موزه همه‌روزه از ساعت 9 صبح الی 16 به‌جز روزهای پنجشنبه و جمعه و ایام تعطیل رسمی برای بازدید عموم باز است. همچنین ورود به آن رایگان است و حداکثر تعداد برای بازدید 50 نفر است.

ازجمله مهم‌ترین نقشه‌های موجود در طبقه بالای موزه نقشه تهران «نقشه مصور اروپا» است. این نقشه به‌گونه‌ای ترسیم شده که به اصطلاح به آن نقشه «شماتیک» یا «فکاهی» گفته می‌شود. نقشه مصور اروپا در موزه نقشه تهران موقعیت سیاسی منطقه در آن زمان را نشان می‌دهد.

یکی از موارد جالب توجه در این نقشه این است که ایران را به‌صورت پادشاه قاجار نمایش داده که مانع پیشروی عثمانی (ترکیه) به اروپا شده است.

از دیگر نقشه‌های مهم موزه نقشه تهران نقشه کره زمین از کتاب «عجایب‌المخلوقات» است. موضوع این کتاب درباره گیاهان و جانوران و فواید آن‌هاست. این کتاب متعلق به 900 سال پیش است که اصل آن در حال حاضر در شهر مونیخ آلمان است.

موزه نقشه تهران

در قسمت باکس میانی موزه نقشه تهران نقشه مصور ایران قرار دارد که در سال 1335 استاد سحاب آن را ترسیم کرده است که ایران را به‌صورت قسمت‌های مختلف مانند راه‌های ارتباطی، محصولات، شرایط اقلیمی مختلف، پوشش گیاهی و استان‌های آن مشخص شده است. از دلایل اهمیت این نقشه این است که برروی کرباس کشیده شده است تا استقامت و ماندگاری بیشتری داشته باشد.

در باکس شهرستان نقشه شهر قزوین قرار دارد که دلیل اهمیت آن مهر و امضای «دکتر مصدق» است. قسمتی از نقشه به‌صورت رنگی متمایز شده است که در آن زمان مالکان آن دچار اختلاف شده بودند و دکتر مصدق را در مقامِ حکم انتخاب می‌کنند و ایشان این املاک را املاک ملی اعلام می‌کنند.

موزه نقشه تهران

نقشه عبدالغفار

در باکس آخر «نقشه عبدالغفار» قرار دارد که مهم‌ترین نقشه این موزه است. این نقشه اولین نقشه دقیق تهران است. تا قبل‌از آن سه نقشه ترسیم شده است به نام‌های «کرشیش» ، «برزین» و «نازکو» اما هیچ‌کدام به دقیقی این نقشه نبودند.

این نقشه را عبدالغفار، معلم ریاضی مدرسه دارالفنون و 20 شاگرد آن در طی چهار سال ترسیم کرده‌اند. نقشه دارای هشت ضلع است که از نقشه پاریس اقتباس شده است. دلیل آن علاقه زیاد ناصرالدین‌شاه به پاریس و سفرهای متعدد به آن کشور است. این نقشه در سال 1285 و به دستور ناصرالدین‌شاه کشیده شده است.

جاذبه های موزه نقشه تهران

در آن زمان دور تا دور شهر 12 دروازه و 114 برج و بارو به نیت 114 سوره قرآن وجود داشته است. آن دوره تهران تنها چهار محله به نام‌های «سنگلج»، «عودلاجان» ، «چاله میدان» و «بازار» داشته و دورتادور شهر برای امنیت بیشتر خندق حفر شده بود.

هنگامی که از پله‌های موزه نقشه تهران به طبقه پایین می‌روید، می‌توانید نقشه این چهار محله را ببینید که به‌صورت واضح در پاگرد پله‌ها ترسیم شده است.

جاذبه های موزه نقشه تهران

طبقه پایین موزه نقشه تهران شامل تجهیزات نقشه‌خوانی، ابزار لازم برای ترسیم نقشه، دوربین‌های دستی، تلسکوپ، اطلس‌ها، اسناد و دست‌خط‌هاست. از مهم‌ترین ابزار آن دستگاه «آهش» است که برای گرفتن عکس‌های هوایی استفاده می‌شد.

در باکس‌های میانی می‌توانید دست‌خط‌های افراد مهم دولت و مجلات «بلدیه» را مشاهده کنید. این مجلات در آن زمان از اهمیت زیادی برخوردار بودند؛ زیرا اخبار و وقایع مهم شهر در آن چاپ می‌شد تا به مردم اطلاع‌رسانی شود.

جاذبه های موزه نقشه تهران

در قسمت پایانی موزه نقشه تهران سیر تکاملی شهر تهران و وسیع شدن آن از سال 1200 تا به امروز را نشان می‌دهد. در سال 1362 یک انفجار جمعیت رخ می‌دهد و به‌صورت چشمگیری وسعت آن زیاد می‌شود.

موزه نقشه تهران

کی می‌توانیم از موزه بازدید کنیم؟

این موزه همه‌روزه از ساعت 9 صبح الی 16 به‌جز روزهای پنجشنبه و جمعه و ایام تعطیل رسمی برای بازدید عموم باز است. همچنین ورود به آن رایگان است و حداکثر تعداد برای بازدید 50 نفر است.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن