طبیعت گردی

دریاچه مهارلو؛ خوش‌رنگ‌ترین دریاچه‌ فارس

فهرست مطالب

نام استان فارس که به‌میان می‌آید، یاد شیراز می‌افتیم و وضع بی‌مثالش. بناهای تاریخی چند صد ساله و باغ‌های خیره‌کننده‌اش. اما زیبایی‌های فارس، محدود به شهر رویایی شیراز نیست. این خطه از کشور، زیباترین چشم‌اندازهای طبیعی را در دل خود جا داده است. با من در نابرو همراه باشید، تا با یکی از عجایب فارس یعنی دریاچه مهارلو از دیدنی های شیراز آشنا شوید.

دریاچه مهارلو

دریاچه‌ای که کم ‌آبی نه‌تنها از زیبایی آن کم نکرده، بلکه آن را به ‌یکی از خیره‌کننده‌ترین جاذبه‌های کشور تبدیل کرده است. مهارلو دریاچه‌ای است که با رنگ صورتی، گردشگران و طبیعت‌گردان بسیاری را از داخل و خارج از کشور به‌سمت خود می‌کشاند. درحال‌حاضر این دریاچه، به‌یکی از زیباترین چشم‌اندازهای فارس شهرت دارد. در استان فارس دریاچه‌های متعددی وجود دارد، طوری‌که بیشترین تعداد دریاچه‌های دائمی کشور در این استان واقع‌ شده است.

می‌توان دریاچه‌های فارس را به دو دسته‌، دریاچه‌های آب شور و دریاچه‌های آب شیرین تقسیم کرد. در این دسته‌بندی، مهارلو جزو دریاچه‌های شور قرار می‌گیرد. از سال 87 تاکنون، بارها تا مرز تبدیل ‌شدن به‌نیزار و زمین خشک پیش رفت و دوباره نجات یافت. هرچند اوضاع فعلیش هم، آن‌طور که باید خوب نیست!

این دریاچه در گذشته مهلو، ماهلویه، جنکال و دریاچه نمک نامیده می‌شد. مهارلو در سال 85 به‌عنوان یکی از هفت منطقه‌ نمونه‌ گردشگری ایران برگزیده شد و لقب آینه‌ ایران را، به‌خود اختصاص داد. نام فعلی آن، برگرفته از نام روستای مهارلو است که مجاور آن قرار دارد. این روستا، در بخش ساحلی دریاچه واقع شده است.

دریاچه مهارلو

این دریاچه، خاوری‌ترین بخش جلگه‌ شیراز است و علاوه بر جذابیتی که برای گردشگران دارد، پناهگاهی برای حیات‌وحش و پرندگان است. تعداد دریاچه‌هایی که به‌خاطر وجود آبزیان، رنگشان صورتی است در دنیا زیاد نیست. به‌همین خاطر پیشنهاد می‌کنیم خود را از لطف دیدن آن، بی‌نصیب نگذارید.

علت صورتی بودن آب دریاچه مهارلو شیراز

میزان تبخیر آب دریاچه‌ مهارلو، بسیار بالا است. تبخیر شدید آب مهارلو، باعث شده تا شوری آن به‌شدت افزایش یابد و نوعی جلبک قرمز رنگ، به‌نام «کشند قرمز» در آن تکثیر شود. این جلبک با شوری آب سازگار است و با افزایش شوری آب، رشد و تولید مثل آن بیشتر می‌شود.

این اتفاق باعث شده تا رنگ آب دریاچه، متمایل به قرمز شود. بر اثر افزایش تراکم این جلبک، لایه‌ای روی آب تشکیل می‌شود که مقدار اکسیژن را محدود می‌کند. کمبود اکسیژن و سمی که «کشند قرمز» تولید می‌کند، باعث شده تا هیچ موجود زنده‌ای جز یک نوع آبزی به‌نام «آرتیما» نتواند در دریاچه مهارلو شیراز زندگی کند. آرتیما نقش بسیار مهمی، در از بین بردن ناخالصی‌های نمک و املاح آب دارد. آرتیما خوراک پرندگان است و از کشند قرمز تغذیه می‌کند.

دریاچه مهارلو

محیط زیست دریاچه مهارلو شیراز

شوری بیش ‌از حد آب و تکثیر کشند قرمز، باعث شده تا هیچ‌گونه ماهی در این دریاچه زندگی نکند. اما گوشه و کنار این دریاچه، می‌توان خزندگانی همچون مارمولک، سوسمار، مار و لاک‌پشت را مشاهده کرد. دریاچه مهارلو شیراز، محل سکونت گونه‌های مختلفی از پرندگان مهاجر و غیر مهاجر است. زمستان‌ها گونه‌های مختلفی از پرندگان، به مهارلو می‌آیند.


مهارلو دریاچه‌ای فصلی است که در تابستان، بخش اعظمی از آن خشک می‌شود و با شروع بارندگی در فصول پاییز و زمستان دوباره جان می‌گیرد. از پاییز تا اواسط اردیبهشت ‌ماه، بهترین فصل بازدید از این دریاچه است.

این دریاچه ماوایی است برای پرندگان مختلف از جمله حواصیل، لک‌لک، پلیکان، کشیم، بالکان، اگرت، فلامینگو، اردک، خوتکا، سارگپه و … . گویا فلامینگوها، بیش از سایر پرندگان به مهارلو علاقه‌مندند و با سر زدن به این دریاچه، بیش از هر چیز فلامینگو می‌بینید. برخی از دوزیستان نیز مجاور دریاچه زندگی می‌کنند.

درست است که قرمزی آب دریاچه چشم‌انداز حیرت‌انگیزی برای گردشگران به‌ارمغان آورده، اما در حقیقت وجود کشند قرمز، حیات گیاهی و جانوری را شدیدا در معرض خطر قرار داده است. کم شدن سطح آب، باعث شده تا شرایط برای رشد کشند قرمز فراهم شود. در واقع علت خوش‌رنگی مهارلو، کمبود آب است.

دریاچه مهارلو

در دهه‌ گذشته، بخش اعظمی از این دریاچه خشک شد. هرچند که در حال حاضر هم، کم‌عمق است و تنها چند ماه از سال پر آب است. اما به‌لطف بارندگی‌های مناسب و اقداماتی که در جهت احیای دریاچه صورت گرفته، حیات به این دریاچه بازگشته است. خشک شدن قسمت‌ زیادی از دریاچه، بستر بعضی نقاط را از نمک پوشانده است.

از این نقاط، به‌عنوان منبع تامین نمک شیراز استفاده می‌شود و در فصل‌های خشک، یکی از کانسارهای بزرگ نمک ایران به شمار می‌آید. فرآوری نمک از دریاچه مهارلو شیراز، توسط مجتمع استحصال نمک وابسته به پتروشیمی شیراز، انجام می‌شود. عمق دریاچه در بخش‌های مختلف آن، متفاوت است و به بارش‌های جوی بستگی دارد.

در بیشتر نقاط، عمق آب حدود نیم متر است اما در قسمت‌های عمیق به سه متر هم می‌رسد. آب این دریاچه، از چند چشمه آب شیرین در شمال آن، بارش‌های باران و رودخانه‌های حمزه، خشک و سروستان تامین می‌شود. ناگفته نماند که چشمه‌های اطراف آن، تقریبا خشک شده‌اند و آبشان صرف زمین‌های کشاورزی یا حوضچه‌های پرورش ماهی شده است.

دریاچه مهارلو

بهترین فصل سفر

مهارلو دریاچه‌ای فصلی است که در تابستان، بخش اعظمی از آن خشک می‌شود و با شروع بارندگی در فصول پاییز و زمستان دوباره جان می‌گیرد. از پاییز تا اواسط اردیبهشت ‌ماه، بهترین فصل بازدید از این دریاچه است. در این زمان فراوانی پرندگانی که به این دریاچه کوچ می‌کنند، شما را شگفت‌زده خواهد کرد. اما همان‌طور که گفتیم، علت رشد کشند قرمز کم شدن آب است، پس در نظر داشته باشید که در فصول گرم، دریاچه مهارلو شیراز خوش‌رنگ‌تر است.

جاذبه‌های اطراف

مهارلو، محمودآباد، بکت، برمشور، قنبری، انجیره و اعلاالدوله از روستاهای گردشگری اطراف دریاچه مهارلو هستند. از کوه‌های مشرف به‌دریاچه نیز می‌توان به کوه گریخته، کوه شرقی و شمالی اشاره کرد. در این میان پیشنهاد می‌کنیم، بازدید از روستای مهارلو را از دست ندهید. روستایی که قدمتش به‌دوران صفویه باز می‌گردد و در گذشته، به آن دشت گل می‌گفتند.

این روستا در دامنه‌ جنوبی کوه‌های زاگرس، قرار گرفته است. خانه‌های روستا که طاق‌هایی بلند و پنجره‌هایی قوس‌دار دارند، جلوه‌ ویژه‌ای به آن داده‌اند. چشمه‌ آب ‌معدنی، باغ‌های پراکنده‌ مملو از درختان بادام، انار و انجیر که نزدیک چشمه خودنمایی می‌کنند، بر زیبایی‌های آن افزوده‌اند.

اهالی روستا معتقدند که آب این چشمه شفابخش است و بیماری‌های پوستی بسیاری را، درمان می‌کند. بقایای کاروانسرای مربوط به دوران صفوی که کاروانسرای شاه‌عباسی نام دارد، گواه است که زندگی از سال‌ها پیش در این روستا در جریان بوده. روستای مهارلو برای افراد اهل زیارت، جاذبه‌ای به‌نام زیارتگاه خدیجه بانو دارد که بر فراز تپه‌ای در روستا قرار گرفته.

دریاچه مهارلو

مسیر دسترسی به مهارلو

برای رسیدن به این دریاچه، خودتان را به کیلومتر 15 جاده شیراز به فسا برسانید. اگر از شیراز به این دریاچه می‌روید، از بلوار شیرودی به میدان شیرودی رفته و وارد بلوار ولایت شوید. از آن‌جا وارد خیابان شهید فهمیده شده و تابلوهای راهنما را دنبال کنید تا وارد بزرگراه شیراز به بندرعباس، به‌نام بلوار خلیج فارس شوید. به این ترتیب در جاده فسا و سروستان قرار می‌گیرید. حدود 15 کیلومتر جلوتر به دریاچه رسیده و اگر مسیر را ادامه دهید، بعد از 57 کیلومتر به روستای مهارلو خواهید رسید.

سخن آخر

ناآگاهی برخی از گردشگران که با وسیله‌ نقلیه‌ خود، وارد قسمت‌های خشک این دریاچه شده‌اند، باعث شده تا قسمتی از خاک آن صدمه‌ای جبران‌ناپذیر ببیند. امیدواریم هنگام بازدید از این دریاچه‌ ارزشمند که در معرض خطر است، مراقب باشید تا نام دریاچه‌ صورتی به‌خاطرات نپیوندد و نسل‌های بعد از ما نیز از وجود آن بهره ببرند.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن