بازار گردی

بازار محلی کوچصفهان گیلان؛ زیبایی‌ بازارهای دوره‌ای شمال

فهرست مطالب

بازارها ازجمله مکان‌هایی محسوب می‌شوند که می‌توان جریان و شور زندگی را در آن حس کرد. بازارهای محلی گیلان نیز از زمان‌های دور در شهرهای مختلف این استان دیده می‌شدند. مردم محلی، این بازارها را به‌صورت هفتگی در روزهایی مشخص و در مکانی خاص برگزار می‌کردند. آن‌ها در این بازارها محصولات کشاورزی، دامی و دیگر کالاهای خود را باتوجه به فصول مختلف سال می‌فروختند. اگر از طرفداران بازارگردی هستید، با من همراه باشید. در این مطلب از نابرو قصد دارم که بازار محلی کوچصفهان را به شما معرفی کنم.

سنت قدیمی بازارهای محلی در گیلان

بازارهای هفتگی گیلان از قدیمی‌ترین بازارهای دوره‌ای ایران به‌شمار می‌آیند. این بازار‌ها که از مکان های دیدنی گیلان هستند، قسمتی از یک سنت قدیمی محسوب می‌شوند که به سال ۱۶۹۸ میلادی باز می‌گردد. این سنت قدیمی به «سه‌شنبه بازار مشهور کسکر» اشاره دارد. جمعیت زیادی از مردم پیرامون یک کاروان‌سرا، نزدیک به اقامت‌گاه خان جمع می‌شدند. کسکر را مرکز خانات گسگر می‌دانند که بعدها ویران شد.

بازار محلی کوچصفهان

آشنایی با بازار محلی کوچصفهان

شهر کوچصفهان مرکز بخش کوچصفهان است. این شهر در ۱۵ کیلومتری شرقی شهر رشت و در ۲۶ کیلومتری شهر لاهیجان در مسیر جاده‌ رشت-لاهیجان قرار دارد. این بازار در روزهای یکشنبه و چهار‌شنبه برپا ‌می‌شود. در بازار محلی کوچصفهان انواع محصولات کشاورزی مانند برنج و شالی، ابزار کشاورزی، دام‌ها و محصولات آن‌ها، سبزی، میوه، ماهی، پوشاک، پرندگان و گوشت آن‌ها، لوازم زینتی و… به‌فروش می‌رسد. در این دو روز شهر در هیاهوی زیادی است؛ به‌گونه‌ای که در یکی از خیابان‌های اصلی تردد به‌صورت یک‌طرفه برقرار می‌شود. درحالی‌که در سایر روزها اینگونه نیست. بازار در همه مناطق شهر فعالیت دارد؛ در نقاط مختلف آن، محصولات مختلفی عرضه می‌شود.

بازار دام و مال

مطابق شواهد تاریخی نام کوچصفهان تغییر یافته‌ دو واژه‌ی «کوچک اسبان» است. علت این نام‌گذاری را این نکته می‌دانند که کوچصفهان حدود ۷۰۰ سال پیش مرکز فروش اسبچه خزری بود.

بازار دام یا بهتر است بگویم بازار مال‌فروشان کوچصفهان حدود چهار قرن قدمت دارد و به‌دوران صفوی باز می‌گردد. این بازار بخشی از فرهنگ استان گیلان محسوب می‌شود. بازار محلی کوچصفهان از ساعت چهار تا ۱۱ صبح ادامه دارد. حدود ۵۰۰ راس دام به‌صورت روزانه در این بازار قدیمی خرید‌وفروش می‌شود. گردش مالی بازار کوچصفهان چیزی حدود ۱۲۵۰۰۰۰۰۰۰ تومان است. این بازار پیش‌ازاین از سه بخش تشکیل می‌شد و در آن علاوه‌بر گاو، اسب و گوسفند هم عرضه می‌کردند. به‌تدریج فروش اسب و گوسفند منسوخ شد. درحال‌حاضر در این بازار فقط به خرید‌وفروش گاو می‌پردازند و اهالی نیز آن را به‌ بازار گاوفروشان می‌شناسند.

فروشندگان زیادی که اصطلاحا به آن‌ها «چوب‌دار» می‌گویند، از قسمت‌های مختلف ایران به این شهر می‌آیند. این نام‌گذاری به این دلیل است که این افراد یک چوب در دست دارند تا هویت‌شان برای سایر افراد مشخص باشد. معمولا در طول معامله این چوب را در دست می‌گیرند. آن‌ها چوب‌شان را روی زمین می‌کوبند تا به‌اصطلاح معامله جوش بخورد. این افراد در گذشته نوشته‌ای با عنوان فروش‌نامه نیز تنظیم می‌کردند؛ ولی این کار امروزه برعهده شهرداری کوچصفهان است. چوب‌داران تلاش می‌‌کنند تا با چانه‌زنی و ریش‌سفیدی قیمت‌ها را پایین آورند تا با متعادل کردن قیمت‌ها توان خرید را افزایش دهند. این افراد نقش موثری در رونق تجارت و بازرگانی به‌ویژه در شمال کشور دارند.

بازار محلی کوچصفهان

طبق سنت، خریدار علاوه‌بر پرداخت قیمت دام که با پادرمیانی دلالان پایین آمده است، مبلغی نیز به‌عنوان انعام به فرد کم‌سن‌وسالی از فرزندان یا نزدیکان فروشنده می‌دهد. معمولا این فرد کم‌سن‌وسال سر طناب گاو را در دست می‌گیرد که به این رویه در اصطلاح محلی «لافند سری» می‌گویند. لافند در زبان محلی به‌معنای طناب است.

پیش‌ازاین در حاشیه‌ بازار محلی کوچصفهان مشاغل دیگری ازجمله نعل‌بندی، چلنگری و هم‌چنین غرفه‌های فروش گاوآهن نیز قرار داشت. چلنگری هنر شکل دادن به فلز است که نسل امروز آن را به‌درستی نمی‌شناسند. مهمان‌سراها و اقامت‌گاه‌هایی نیز نزدیکی بازار بود تا کسانی که از راه دور برای خرید دام آمده بودند در آن مستقر شوند. گاهی به‌علت کمبود نقدینگی و پول، معامله به‌شکل پایاپای انجام می‌شد. برای مثال فردی که سه گوسفند داشت، گوسفندهای خود را با یک گاو یا اسب عوض می‌کرد.

این بازار را در گذشته ریش‌سفیدان و متولیان سنتی اداره می‌کردند؛ اما نیم قرنی می‌شود که این بازار به شهرداری کوچصفهان واگذار شده است. در بازار محلی کوچصفهان همچنان معامله‌ها با پادرمیانی ریش‌سفیدان جوش می‌خورد. نقش شهرداری نظارت بر خریدوفروش، سامان‌دهی بازار، رسمی کردن معاملات و تنظیم فروش‌نامه است.

اهالی گیلان دلیل اصلی رونق بازار کوچصفهان را، قیمت مناسب دام و رضایت مشتری می‌دانند که سبب شده است این بازار فقط مخصوص شمالی‌ها نباشد. به‌این‌ترتیب فروشندگانی از عراق نیز برای تهیه دام و گوشت قرمز به این بازار می‌آیند. این بازار نقش مهمی در تعدیل و تنظیم قیمت‌ها دارد.

محل برپایی بازار دام کوچصفهان برخلاف سایر قسمت‌های بازار خارج از شهر است. تابلوی مربوط به آن را قبل از ورود به شهر و رسیدن به جاده‌ کمربندی، حدود ۳۰۰ متر در جهت راست خود می‌بینید.

بازار برنج و شالی

کارشناسان، اقتصاد منطقه‌ کوچصفهان را استوار بر کشاورزی می‌دانند. مهم‌ترین محصول زراعی این منطقه برنج است. اگر در روزهای بازار به خیابان عسگری کوچصفهان بروید، در دو طرف این خیابان علافی‌های زیادی می‌بینید. در پیاده‌روها کیسه‌های انبوه شالی دیده می‌شود که روی‌هم چیده شده‌اند. عده‌ای نیز درحال جابه‌جایی بارها به‌کمک ماشین هستند. علاف به کسی ‌می‌گویند که به خریدوفروش شالی و برنج می‌پردازد. قسمت برنج و شالی بازار در فصل تابستان و از میانه‌ ماه مرداد همه‌روزه بی‌نهایت شلوغ است. این زمان فصل درو و برداشت شالیزارهای برنج محسوب می‌شود و برپایی بازار مختص روزهای یکشنبه و چهارشنبه نیست.

بازار محلی کوچصفهان

بسیاری از کشاورزها پس از دروی شالیزارهایشان، خودشان شالی و محصول اولیه‌شان را مستقیما به کارخانه‌ برنج‌کوبی می‌برند تا در اصطلاح عام برنج‌شان را بکوبند. کنار این دسته، بسیاری از کشاورزان پس از جداکردن نیاز سالیانه‌ برنج خود، شالی و برنج اضافی‌شان را به علاف‌ها می‌فروشند و از این طریق درآمدزایی می‌کنند. علاف‌ در نقش واسطه عمل می‌کند و این برنج و شالی‌ها را به کارخانه‌های بزرگ‌تر می‌فرستد. بسیاری از این کارخانه‌ها خارج از منطقه‌ کوچصفهان و استان گیلان است. همچنین بخشی از بذر اولیه برای کاشت برنج در سایر استان‌ها مانند زنجان از این منطقه تامین می‌شود.

بازار مرغ فروش‌ها

انتهای خیابان عسگری در سمت چپ خود خیابان دیگری می‌بینید که در سایر روزهای هفته خیلی خلوت است. در بازار محلی کوچصفهان صدای پرندگان مختلف ازجمله غاز، اردک، مرغ، خروس، بوقلمون و… شنیده می‌شود. این بازار در شهر به بازار مرغ‌فروش‌ها شهرت دارد. کنار پرندگان زنده تخم‌مرغ، تخم‌اردک، تخم‌غاز و… هم به‌فروش می‌رسد. بسیاری از روستاییان در خانه‌های خود پرندگان مختلفی را پرورش می‌دهند که ممکن است در این بازار به خریدوفروش آن بپردازند. همچنین معمولا از سایر محلات و استان‌ها مانند استان قزوین نیز جوجه‌اردک و جوجه‌مرغ می‌آورند؛ بنابراین محلی‌ها آن‌ها را خریداری می‌کنند تا همان‌طورکه گفتم آن‌ها را پرورش دهند.

بازار محلی کوچصفهان

بازار ماهی‌فروش‌ها

نزدیکی خیابان سردار جنگل و کوچه‌های اطراف آن بوی ماهی به‌مشام شما می‌خورد. این جا بازار ماهی‌فروش‌ها است. علاوه‌بر ماهی زنده، ماهی‌ دودی و شور هم به‌فروش می‌رسد. رنگ ماهی شور، قرمزی خوش رنگ است. برای درست کردن این نوع ماهی، آن را به‌همراه رنگ قرمز روناس و نمک در ظرفی به‌مدت چند ماه قرار می‌دهند. برای تهیه ماهی دودی نیز، ماهی‌ها را در معرض دود می‌گذارند.

ابتدای بازار کوچصفهان نیز دست‌فروش‌هایی را می‌بینید که پنیر محلی به نام سیاه‌مزگی، پنیر لیقوان و… را می‌فروشند. پنیر سیاه‌مزگی از شیر گوسفند است و در ییلاقات گیلان درست می‌شود. اگر مسیر همین بازار را ادامه دهید، کاسبان زیادی به‌فروش میوه می‌پردازند. در حقیقت در این قسمت از بازار محلی کوچصفهان محصولات مختلفی عرضه می‌شود. خیلی از محلی‌ها به‌فروش گل‌ها و گیاهان تزیینی و خانگی می‌پردازند. در کوچه‌پس‌کوچه‌های این بازار و نزدیکی مسجد جامع کوچصفهان، بازار روی‌فروشان و ظروف به‌چشم می‌خورد.

بازار محلی کوچصفهان

بازار سبزی و لباس

محل برگزاری این بازار در کوچه‌ای معروف به بازارچه‌ امام حسین (ع) است. در این قسمت از بازار زنانی را می‌بینید که مشغول پوست کندن لوبیا یا باقالا هستند. کنار آن‌ها کیسه‌هایی پهن شده که سبزی‌های محلی به‌صورت دسته‌بندی شده در آن قرار دارد. این زنان علاوه‌بر سبزی، انواع ترشی‌ها و رب‌های خانگی را نیز می‌فروشند. معمولا شیشه‌های کوچکی را می‌بینید که پر از یک محصول خانگی سبز رنگ است که در حقیقت دلار نام دارد. غیرگیلانی‌ها این محصول را به سبزنمک یا نمک‌سبز می‌شناسند. دلار یک چاشنی خوشمزه گیلانی شامل نعنا، پونه، گشنیز، چوچاق، خالواش و نمک است. معمولا دلار را به‌همراه آلوچه یا همان گوجه سبز، ماست، دوغ و… می‌خورند. اگر گشت‌وگذار در این بازار را ادامه دهید، به بازار پوشاک و لباس می‌رسید. در این قسمت از بازار محلی کوچصفهان دست‌فروشان محصولات خود را برای فروش عرضه می‌کنند.

بازار محلی کوچصفهان

کلام آخر

من در این مطلب سعی کردم به توضیح بخش‌های مهم بازار بپردازم؛ اما باید بگویم این بازار محلی بخش‌های دیگری نیز دارد که در آن انواع محصولات به‌فروش می‌رسد. در حقیقت در روزهای یکشنبه و چهارشنبه در کل شهر بازاری برپا است. می‌توان آن را با تمام وجود حس کرد و از این شلوغی و بازی رنگ‌ها و جریان زندگی لذت برد.

اگر بازارگردی در بازار محلی کوچصفهان را تجریه کرده‌اید، تجربیاتتان را با ما به‌اشتراک بگذارید.

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن