تاریخ و تمدن

سرگذشت کنسولگری آمریکا در خانه کوزه کنانی مشهد

فهرست مطالب

مشهد شگفتی‌های فراوانی دارد. به‌همین دلیل به‌عنوان یکی از مقاصد گردشگری در ایران به حساب می‌آید. یکی از آثار ارزشمند و بی‌نظیر آن خانه کوزه کنانی است. این خانه‌ زیبا ویژگی‌های فراوانی دارد و بازدید از آن برای شما بسیار هیجان‌انگیز خواهد بود. یکی از اصلی‌ترین ویژگی‌های این بنا، قدمت زیاد و تاریخچه خاص آن است. کاربری‌های خاص و پراهمیتی که این خانه از گذشته تاکنون داشته و از کنسولگری و خانه به حسینیه تبدیل شده از دیگر ویژگی‌هایی است که این بنا را جذاب‌تر کرده است. پس با من در نابرو همراه باشید تا با سرگذشت شنیدنی و دیدنی این این خانه‌ تکرار نشدنی از جاهای دیدنی مشهد بیشتر آشنا شوید.

معرفی خانه تاریخی کوزه کنانی

خانه کوزه کنانی یا حسینیه فروشانی‌ها در خیابان چهار باغ قدیم شهر زیبا مشهد قرار دارد. این خیابان امروزه به خیابان شیرازی معروف است. چهار باغ در گذشته خیابانی اعیان‌نشین بود. همچنین ساختمان‌های مهمی در آن قرار داشت. یکی از آن‌ها، خانه تاریخی کوزه کنانی بود که در قدیم به‌عنوان کنسولگری آمریکا در شهر مشهد مورد استفاده قرار می‌گرفت.

خانه تاریخی کنانی

این خانه جلوه‌ای بسیار تماشایی و زیبا میان سایر خانه‌های این محله نوساز داشت. چهار باغ دارای درختان و جوی آب عریضی بود. به‌همین دلیل آب‌وهوای خوش این مکان بر دل‌انگیزی این خانه و محیط اطرافش می‌افزود. در حالی که امروزه ساختمان‌های بلند و بدقواره اطراف این خانه قدیمی، حال‌وهوای خوش گذشته را از آن دور کرده‌اند؛ اما این بنا همچنان به زندگی تاریخی خود ادامه می‌دهد و همچون قلب تپنده‌ مشهد قدیم در این محل حیات قدیم آن‌ را در خود حفظ کرده است.


اگر از روی حصار پله به سمت پایین خانه نگاهی بیندازید، دو سردابه اطراف پله به چشمتان خواهد خورد که از ویژگی‌های خانه‌های قدیمی محسوب می‌شود و ساخت آن‌ها به‌دلیل کاهش دما بوده است.

خانه کوزه کنانی به‌دلیل ارزش‌ها و ویژگی‌های تاریخی و معماری بی‌شمارش در سال 1382 در فهرست میراث  فرهنگی کشور به ثبت رسید؛ اما متاسفانه با پیگیری مالکان جدید آن یعنی هیات مذهبی اهل خمینی شهر اصفهان، در سال 1388 از فهرست ثبت ملی آثار خارج شد.

این کار انجام شد تا آن‌ها بتوانند مجوز تخریب این بنای نفیس را بگیرند؛ اما تاکنون نتوانستند این کار ناپسند و ضد تاریخ و فرهنگ کشور را انجام دهند و خانه کوزه کنانی همچنان مثل گذشته داستان‌سرای مشهد قدیم است.

تاریخچه خانه تاریخی کوزه کنانی

براساس شواهد موجود و تاریخچه‌ای که نسل به نسل نقل شده، رضاشاه برای مدت کوتاهی حدود یک سال در این خانه زندگی می‌کرد و این موضوع نشان‌دهنده‌ اهمیت این خانه‌ بی‌همتا در قدیم است.

خانه تاریخی کنانی

از دیگر افراد مهمی که در این خانه رفت‌وآمد داشت، آیت‌الله بروجردی بود. به‌دلیل آشنایی نزدیک با آقای کوزه کنانی، هر زمان که به مشهد سفر می‌کردند، در این خانه مهمان بوده است.

از سال 1316 تا چند سال بعد از این تاریخ، خانه‌ اصیل کوزه کنانی کنسولگری روسیه بود. پس از آن به‌عنوان کنسولگری آمریکا از آن استفاده شد که اتاق کار سرکنسول در ایوان راستی خانه قرار داشت. اتاق‌های متعدد ضلع روبه‌روی ایوان هم، محل اقامت سرکنسول و اتاق پرسنل کنسولگری بوده است.

در سال‌های بعدی یکی از تاجران سرشناس شهر مشهد به نام آقای کوزه کنانی این خانه را از آمریکایی‌ها خریداری می‌نماید. بعد از فوت آقای کوزه کنانی این خانه توسط وراث به هیات مذهبی که متعلق به خمینی شهر اصفهان بود، فروخته شده. این خانه حالا به نام حسینیه فروشانی‌ها شناخته می‌شود.

خانه تاریخی کنانی

درحال‌حاضر این بنا سه حیاط دارد که به یکدیگر متصل هستند. این خانه‌ رویایی دو ورودی هم دارد که یکی از آن‌ها ورودی اصلی و قدیمی بناست که در ضلع جنوبی قرار دارد. دیگری در ضلع شرقی بنا قرار داشته و ورودی سواره‌ آن به حساب می‌آید. از این ورودی می‌توانید وارد حیاط سوم خانه شوید.

در قدیم قسمتی از این حیاط محل نگهداری اسب‌ها بود که هنوز حلقه‌های مربوط به بستن اسب‌ها در این محل وجود دارد. افراد سواره از این در وارد خانه می‌شدند و اسب‌ها را در محل مشخص شده می‌بستند. پس از ورود اتومبیل به مشهد، مالک خانه دستور داد که در این حیاط را تعویض کنند و به جای آن در ماشین‌رو قرار دهند که هنوز هم همان در قدیمی را در بنا می‌بینید.

در ورودی خانه کوزه کنانی

خانه‌ شگفت‌انگیز کوزه کنانی با زیبایی‌های یکتا و معماری خارق‌العاده‌اش جزو وسیع‌ترین خانه‌های دوره قاجار در مشهد به حساب می‌آید. همین وسعتش هم در لحظه‌ اولی که وارد آن می‌شوید، شما را حیران خود خواهد کرد. ورودی اصلی خانه‌ کوزه کنانی فضایی پایین‌تر از سطح کوچه را به‌وسیله یک فضای سرپوشیده با چند ستون قطور آجری که توسط پنج پله از کوچه جدا می‌شود، به‌خود اختصاص داده است.

در چوبی و بزرگ ورودی بنا در این قسمت قرار گرفته است. این در بسیار قدیمی است و قفل‌ها و لولاهای قدیمی آن هنوز کاملا کارآیی خود را حفظ کرده‌اند و شما باید برای ورود به خانه از آن‌ها استفاده کنید.

فضای داخلی خانه تاریخی کوزه کنانی

پس از عبور از این در وارد دالانی خواهید شد که اتاقک کوچک نگهبانی در آن وجود دارد. از سمت راست و روبه‌روی این دالان وارد فضای حیاط اصلی می‌شوید. این خانه‌ تماشایی دو بخش شمالی و جنوبی دارد. حیاطی مستطیل شکل و دل‌انگیز در وسط آن قرار گرفته و در دو طبقه‌ تشریفاتی ساخته شده است.

خانه تاریخی کنانی

در ورودی از حیاط تنها برای ورود به طبقه همکف استفاده می‌شود. برای اینکه به طبقه‌ دوم این خانه‌ تاریخی وارد شوید، باید از پله‌های تشریفاتی که داخل خانه قرار گرفته‌اند، استفاده کنید. تعدد فضاها و وسعت زیادی که هرکدام از آن‌ها در هر دو طبقه‌ این خانه دارند، از خصوصیات بارز آن به حساب می‌آید.

همچنین از دیگر ویژگی‌هایی که مطمئنا شما را به خود جذب خواهد کرد، شکل ورودی اصلی این خانه است. ورودی بسیار خاص و گیرا ساخته شده و دعوت‌کنندگی آن برای مخاطبان و رهگذران بسیار قوی است.

حس ناب محیط خانه

گرما و صمیمیتی که در خانه تاریخی کوزه کنانی از قدیم به‌جای مانده، حال‌وهوای خوش گذشته را به یادتان خواهد آورد. مخصوصا هنگامی که نورگیری زیبا در بالای راه‌پله‌ اصلی خانه، نور آفتاب را به سوی صورتتان هدایت می‌کند، این تجربه برایتان ملموس‌تر خواهد شد.

خانه تاریخی کنانی

اگر بالاتر بروید با راهرویی باریک مواجه خواهید شد که دور تا دور راه‌پله قرار گرفته و اتاق‌های جذاب خانه را که هر کدام قصه‌ها به خود دیده را در دل خود جای داده است. این خانه دارای اتاق‌های متعدد در حدود 42 اتاق است. تودرتو بودن این فضاها برای قایم باشک بازی، عالی است.

موضوعی که شما را به وجد خواهد آورد، تماشای سرستون‌های بخش‌هایی از این خانه است که به‌شکل بناهای یونانی ساخته شده است. وجود این ستون‌های چوبی که بیشتر آن‌ها با گچ سفید شده‌اند، به زیبایی خانه افزود. طرح این خانه کاملا متقارن است و تمامی اجزای آن در نظم و یکپارچگی خاصی نظر هر بیننده‌ای را به خود جلب می‌کند.

خانه تاریخی کنانی

شاه‌نشین بزرگ خانه با ارسی‌های رنگی آن همچون نگینی خوش آب‌ورنگ در دل خانه خودنمایی می‌کند که در بالای آن از آجرهای دندان‌موشی به‌عنوان تزئین استفاده شده است.

سایر بخش‌های خانه

خانه تاریخی کوزه کنانی در گذشته دارای حوض انبار و اصطبل هم بوده که شواهد این موضوع همچنان در بخش‌هایی از خانه قابل مشاهده است. همچنین اگر از روی حصار پله به سمت پایین خانه نگاهی بیندازید، دو سردابه اطراف پله به چشمتان خواهد خورد که از ویژگی‌های خانه‌های قدیمی محسوب می‌شود و ساخت آن‌ها به‌دلیل کاهش دما بوده است. داخل اتاق‌ها که بشوید انگار در هزارتویی وارد شده‌اید که شما را به شدت درگیر خود خواهد کرد.

در هر فضا خیال‌پردازی‌هایی می‌کنید که اگر راهنمایی هم همراهتان باشد، با شنیدن داستان‌های این خانه، کلا از مکان خارج می‌شوید و به سفری خوش در زمان‌های قدیم خواهید رفت. در بعضی از این اتاق‌ها ایوان با ستون‌های گچی دیده می‌شود که بسیار زیبا هستند و سبک کنده‌کاری آن‌ها کاملا منحصر به این بنا ست.

خانه تاریخی کنانی

یکی از اتاق‌های خانه‌ کوزه کنانی بسیار زیباتر از سایرین است و با نورهای رنگی، خنده بر صورت شما خواهد آورد و شرایط مناسبی را برای یک عکاسی بی‌نظیر فراهم می‌کند. این فضا ذوق و شوق شما را برمی‌انگیزد و باید برای بازکردن شیشه‌های رنگارنگ ارسی آن که از بالا یا پایین حرکت داده می‌شوند، کمی خم شوید تا بتوانید از این دریچه‌های دلچسب، فضای سبز و رویایی حیاط را تماشا کنید.

خانه به‌دلیل نشست زمین و گذر زمان آسیب‌های مختلف به خود دیده و دیوارهای جانبی آن خم شده‌اند که هر لحظه امکان ریختن آن‌ها وجود دارد. در قسمتی از بنا نمایی بد شکل به وجود آورده که نیاز به مرمت و حفاظت بیشتری برای جذب گردشگران دارد.

کلام آخر

خانه تاریخی کوزه کنانی مشهد با طاق و قوس‌های آجری فراوانش، خانه‌ای وسیع و زیبا است که در طول زمان کاربری‌های مختلفی به خود دیده و داستان‌های فراوانی در دل خود پنهان کرده است. تزئینات این بنا شامل آجرکاری‌هایی زیبا در قسمت‌های مختلف می‌شود که بر گیرایی و جذابیت فضای آن افزوده است.

خانه تاریخی کنانی

این بنا خانه‌ای دوست داشتنی، ساده ولی جذاب به حساب می‌آید. بازدید از آن می‌تواند یکی از جذابه‌های فراموش نشدنی سفر به شهر مشهد باشد. حتی شهروندان این شهر هم می‌توانند برای گذراندن روز تعطیل این خانه را برای پرنمودن اوقات فراغت خود به شکلی خاطره‌انگیز انتخاب کنند و از تماشای قدمت و زیبایی‌های این بنا نهایت لذت را ببرند. اگر از بودن در این مکان تجربه‌ای دارید، آن را با نابرو به اشتراک بگذارید.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن