طبیعت گردی

روستای خرانق یزد؛ زادگاه خورشید را بشناسید

فهرست مطالب

کویر مانند رویاست. کویرها مناطقی بکر و دست‌نخورده با مردمانی از جنس آفتاب، درخشان، سخت‌کوش و بخشنده هستند. شب‌های کویری سراسر از آرامش و سکوت است. خانه‌هایی دارد ساخته شده از خشت‌وگل که روح زندگی هنوز در آن‌ها جریان دارد. خرانق روستایی در دل داغ دیده‌ کویر که در میان اروپایی‌ها بیش از گردشگران ایرانی شناخته شده است. از شمال به کوه هامانه، از جنوب به کوه بندر و چک چک محدود می‌شود. با من در نابرو همراه باشید تا بیشتر با روستای خرانق از جاهای دیدنی یزد آشنا شویم.

سفر به دیار کهن، سرزمین رازها، زادگاه خورشید تابان

تابلو ورودی روستا کوچک، ولی تاریخ آن بزرگ است. شاید با خود بگویید این تابلو احتمالا شما را به چند آب انبار، یکی دو بادگیر و یک مسجد قدیمی می‌رساند؛ اما واقعیتی که با آن مواجه می‌شوید، حکایت‌ها دارد. حکایت‌هایی بسیار از تمدنی بزرگ و مردمانی با فکر و آینده‌نگر را برای شما روایت می‌کند.

روستای خرانق یزد

روستا قدیم خرانق از لحاظ ساختاری یادآور روزگار خوش ارگ باستانی بم پیش از زلزله است. وجود بی‌شمار سایت باستانی و سازه‌های متعدد تاریخی حکایت از وجود تمدنی قدیمی، اصیل و بزرگ در این منطقه دارد. روستای خرانق از لحاظ وسعت بزرگ‌ترین بخش کشور است. وسعت آن به تنهایی از استان آذربایجان شرقی نیز بیشتر است.


کهن‌ترین بخش ارگ روستا بخش جنوبی آن است که امروزه چیزی بیش از تلی خاک از آن باقی نمانده است. قلعه روستا در گذشته مقر نگهبانان در مرز شرق سرزمین پارس بود و در قرن چهارم دومین منزلگاه کاروان‌های مسیر یزد به خراسان به‌شمار می‌رفت.

با پرسه زدن در لابلای کوچه‌های پر پیچ و خم روستا، سفری تاریخی خواهید داشت. سفری به دوران‌های مختلف تاریخی، از دوران ساسانی که چیزی بیش از تلی خاک از آن باقی نمانده تا دو دهه قبل که هنوز ساختمان‌های آن سرپا و مستحکم برقرار است.

روستای خرانق دو بخش جدید و قدیم دارد. بخش جدید روستا درحال‌حاضر محل زندگی اهالی بوده و دید زیبایی به بخش قدیمی و قلعه‌ تاریخی آن دارد.

روستای خرانق یزد

بخش قدیم روستای خرانق

بخش قدیم روستا متشکل از قلعه، خانه‌ها، مساجد، حمام و… است. در بخش قدیم، اغلب خانه‌ها دو طبقه‌اند. طبقه‌ زیرین خانه‌ها برای نگه‌داری احشام بوده و طبقه‌ بالا برای سکونت اهالی خانه استفاده می‌شد.

جاذبه های روستای خرانق یزد

در میان شگفتی خانه‌های سه و حتی چهار طبقه نیز در این میان وجود دارد که طبقه‌ میانی برای ذخیره آذوقه و غلات مورد استفاده بود. طول کوچه‌های بخش قدیمی کوتاه و با هر پیچ و خمی نمی‌توان حدس زد که مسیر بعدی باز یا بن‌بست است. حکمت این نوع معماری برای اسیر کردن دزدان و راهزنان در هجوم به روستا بود.

روستا دو خزینه‌ بزرگ هم برای حمام دارد که سقف آن با مرمر پوشانده شده و دیدن معماری آن در عین کوچکی محوطه شگفت‌انگیز است.

کهن‌ترین بخش ارگ روستا بخش جنوبی آن است که امروزه چیزی بیش از تلی خاک از آن باقی نمانده است. قلعه روستا در گذشته مقر نگهبانان در مرز شرق سرزمین پارس بود و در قرن چهارم دومین منزلگاه کاروان‌های مسیر یزد به خراسان به‌شمار می‌رفت.

قلعه خرانق در واقع قلب اصلی و تپنده‌ آن است و همراه با حصار، برج و دروازه و حتی خندق از جمله زیستگاه‌های انسانی است که برای حفظ اصالت مقاوت بی‌نظیری در طول تاریخ داشته است.

روستای خرانق یزد

مسجد خرانق

وقتی از دور به بخش تاریخی روستای خرانق نگاه می‌کنید، آنچه جلب توجه می‌کند، مناره‌ بلند مسجد خرانق است. این مسجد شامل شبستان، غرفه‌های گرداگرد و منارجنبانی بی‌نظیر است که در دل قلعه قرار دارد.

این مناره در قدیم در نقش فانوس برای گمشدگان در دل کویر، برج دیده‌بانی، اطلاع‌رسانی و اعلام اوقات نیز مورد استفاده بود. معماری منارجنبان که تک مناره است، احتمالا ریشه در معابد دوران ساسانی دارد و در حال حاضر تنها مدخل ورودی آن از اتاقک کوچکی در حیاط مسجد است که امکان بالا رفتن از آن به‌دلیل تخریب و آسیب‌های جدی فراهم نیست و بسته است.

دیدنی های روستای خرانق یزد

معماری خاص در همه‌جای روستای خرانق

کاروانسرای روستا یکی از نمونه‌های بی‌نظیر و زیبا از نوع کاروانسراهای دشتی است. این نوع کاروانسراها یک طبقه بوده و سبک آن شاه‌عباس محسوب می‌شود. این کاروانسرا چهار تیمچه داشته که سه عدد از آن مسقف و یکی بدون سقف است. سقف تیمچه‌ها به گونه‌ای طراحی شده که اگر کسی در مرکز تیمچه پاهایش را به زمین بکوبد تا چند لحظه صدای پا در محوطه‌ تیمچه طنین انداز می‌شود.

اتاق‌های قلعه منافذ و پنجره‌های زیبا و فراوانی به دشت‌ها و مزارع پایین دست و کوه‌های اطراف دارد. نگاه کردن از این پنجره‌ها به بیرون در سکوت فوق‌العاده لذت‌بخش بود.

وقتی از قلعه به دوردست‌ها نگاه می‌کنید، چند سازه معماری توجه شما را جلب می‌کند. اول بقعه‌ای گنبدی شکل است که آرامگاه بابا خادم، یعنی خادم امام رضا است و دیگری پل سنگی آبراه، شترگلو و بوکن‌ها است. پل سنگی ، پلی دو منظوره است که هم در فصولی خاص آب از زیر آن رد می‌شده و هم از روی آن عبور می‌کرد. از قدیمی‌ترین پل‌های انتقال آب بوده و از دوران ساسانی به‌جای مانده است.

شترگلو به شکل سیفونی از جنس سنگ و ساروج برای عبور آب بوده و بوکن‌ها در حاشیه‌ کاروانسرای قدیمی سرپناهی برای مسافران و زائران بوده‌اند.

مسجد بیت‌المقدس، مسجد سرچشمه و آسیاب‌های آبی، آب انبار و گورستان قدیمی از جمله مکان‌های دیدنی دیگر روستای خرانق است.

روستای خرانق یزد

بناهای بی‌پایان در روستای خرانق

دو آسیاب آبی قدیمی داخل قلعه و یکی هم بیرون قلعه وجود دارد که قدمت آن‌ها به گفته اهالی 140 سال است. این آسیاب‌ها را در دل زمین ساخته‌اند و محل باراندازی و آردسازی آن، پایین‌تر از سطح زمین است. برای رسیدن به این مکان‌ها باید از معبرهای پله‌دار پایین رفت. آسیاب‌های داخل قلعه برحسب جهت جریان آب قنات، بالا دست و پایین دست نامیده شده‌اند.

در حاشیه جنوب غربی روستا محوطه‌ای است که مزار قدیم نامیده می‌شود و توسعه روستا را در آن جهت محدود کرده است. در مجاورت این گورستان متروک، غسالخانه‌ایی با خشت‌وگل و اتاق‌هایی گنبدی دایر بوده که در حال‌حاضر متروک است و تنها به‌عنوان طویله یا انبار علوفه از آن استفاده می‌شود.

روستای خرانق یزد

در مجاورت قبرستان قدیم روستا، فضاهای خاصی به نام پرده یا زردو وجود داشته که امروزه جز خرابه‌هایی از آن‌ها چیزی باقی نمانده است. پرده محل دفن موقت درگذشتگانی بود که می‌خواستند اجسادشان به عتبات عالیات منتقل و در آنجا دفن شود.

روستای خرانق با مساحتی کم در قلب کویر داستان‌های بسیاری دارد و هر گوشه از آن یادآور بخشی از تاریخ این مرز و بوم است. امکان اقامت و شب‌مانی به نظر می‌رسد در حال‌حاضر در روستا فراهم نیست. ولی می‌توان در مورد آن تحقیق و بررسی کرد. آنچه باید زیبا و دلفریب باشد، شب‌های پر ستاره‌ کویری در دل این کویر است که ستاره‌ها سوسوکنان همچون چراغی در بالای سر ما بدرخشند و با دیدن آن‌ها به گذشته‌ها سفر کنیم.

آنچه شاهد بودیم حضور پررنگ و متعدد توریست‌ها حتی در فصل زمستان بود.

امکانات روستای خرانق یزد

راه‌های دسترسی به روستا

روستای خرانق در شمال یزد و در 50 کیلومتری شهرستان اردکان و مسیر اردکان-طبس قرار دارد و باید از این مسیر وارد روستا شوید.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن