بازارگردی

محبوب‌ترین سوغات خوانسار را بشناسید

فهرست مطالب

خوانسار، شهری زیبا از توابع استان اصفهان است که به دلیل چشمه‌های زیاد به خوان چشمه و سار کثرت نیز معروف است. این باغ شهر کوهستانی که در 160 کیلومتری غرب استان قرار گرفته و از جاذبه‌های گردشگری اصفهان است. سوغات خوانسار از محبوبیت زیادی برخوردار است به گونه‌ای که چشم هر بیننده‌ای را به خود خیره می‌کند و گردشگرانی که به این شهر زیبا سفر کرده‌اند، نمی‌توانند به سادگی از کنار آن بگذرند.

چرم‌دوزی، قاشق‌تراشی، مروال بافی، قالی بافی، فرش ذهنی، پخت انواع نان محلی، عروسک‌سازی، سرمه دوزی، نخ کشی سنتی، سکمه دوزی، قلم زنی، منبت کاری، کنف دوزی و تولید انواع خوراکی مانند شیرینی‌جات، ترشی‌جات، عسل، آلوپزی، خشکبار و آبگوشت خوانسار تنها گوشه‌ای از صنایع دستی و سوغات زبانزدی است که به دست زنان و مردان هنرمند خوانساری تهیه می‌شود.

هرچند که در این مطلب فرصتی برای معرفی همه سوغاتی‌ که می‌توان از خوانسار تهیه کرد نیست ولی در اینجا قصد داریم به معرفی اجمالی برخی از آن‌ها بپردازیم. با من در نابرو همراه باشید.

1- عسل

قدیمی‎‌های شهر خوانسار می‌گویند: خوانسار به معنای «مکان تولید عسل» است. چرا که پوشش گیاه گون این منطقه باعث به وجود آمدن شرایط بسیار خوبی برای پرورش زنبور عسل و تولید عسل انگبین شده است.

خوانسار یکی از مهم‌ترین مراکز تولید عسل طبیعی در کشور است که شهرت جهانی دارد و بیشتر مردم ایران نام خوانسار را با عسل خوانسار می‌شناسند. وجود باغ‌های زیاد با رویش انواع گل‌ها در دامنه کوه‌های آن که در تمام طول سال مشاهده می‌شود، این منطقه را به یکی از مراکز مهم تغذیه زنبورعسل تبدیل نموده است. همچنین سابقه چند صد ساله و خِبرگی پرورش‌دهندگان زنبورعسل در این شهر از دیگر دلایلی مشهور بودن تولید عسل در این منطقه است.

روش زنبور داری در شهرستان خوانسار به صورت گردش فصلی و استفاده از انواع گل‌ها و گیاهان منطقه در طول سال است. این منطقه با بیش از 42 هزار کلنی فعال به عنوان قطب پرورش زنبورعسل و تولید عسل طبیعی و فرآورده‌های آن مانند ژل‌رویال و گرده گل، از شهرت قابل توجهی برخوردار است. و حجم تولید این قبیل محصولات، سالانه به بیش از هزار تن می‌رسد و به کشورهای اروپایی و عربی نیز صادر می‌شود.

هرچند بر اساس آمار از سال 1357 تاکنون تعداد کلنی‌های فعال در این منطقه به نصف کاهش یافته است ولی همچنان با توجه به کیفیت بالای تولید عسل، از آن به عنوان محبوب‌ترین سوغات خوانسار در میان گردشگران می‌توان نام برد.

عسل

2- گز انگبین

سوغات اصلی شهر اصفهان گز است و به تبع آن یکی از محصولات بومی و سوغات خوانسار نیز به حساب می‌آید که با درصدهای مختلفی از انگبین تولید می‌شود و آن را گز انگبین می‌نامند. شهد انگبین ماده‌ای چسبناک و شیرین است که از برگ درختچه‌هایی با نام گون به دست می‌آید و در نواحی خوانسار و برخی از مناطق چهارمحال و بختیاری زیاد به چشم می‌خورد. در قوم یهود از انگبین به عنوان ماده‌ای مقدس و مائده‌ای آسمانی یاد می‌شود که خداوند به حضرت موسی عطا کرده است.

از گذشته تا کنون بیشترین مصرف انگبین در تولید گز بوده است. این ماده با دارا بودن خواص چسبندگی و شکنندگی که در گز ایجاد می‌کند، باعث حفظ رطوبت آن و نرم و تازگی آن می‌شود

گز عصاری خوانسار که یکی از انواع معروف گزهای خوانسار است، با حذف شکر سفید و جایگزین کردن شهد طبیعی انگبین در ترکیبات ساخت گز، توانسته است علاوه بر حفظ اصالت و کیفیت آن نام و آوازه‌ای جهانی کسب کند.

گز انگبین با عناوین مختلفی مانند انگبین گون، ترنجبین اصفهان و شهد پارسی شناخته می‌شودو در کنار محصولاتی مانند عسل از سوغات اصیل و قدیمی خوانسار است که جدای از طعم و مزه متفاوت آن خاصیت دارویی نیز دارد.

به شما پیشنهاد می‌کنیم که چنانچه قصد سفر به باغ‌شهر خوانسار را دارید با تهیه نمودن گز انگبین خوانسار به عنوان یک سوغات لذیذ و هدیه آن به عزیزان‌تان، کام آنها را شیرین کنید.

سوغات خوانسار

3- منبت‌کاری

یکی دیگر از هنرهای اصیل ایرانی منبت‌کاری نام دارد. این هنر به خلق طرح‌های زیبا با نقش‌های برجسته روی چوب می‌پردازد.

موقعیت جغرافیایی خوانسار و وفور درختانی نظیر گردو، بلوط، توت، بادام و …. باعث شده است که این شهرستان به مرکزی برای ساخت انواع محصولات چوبی مانند درب و پنجره گره چینی، انواع وسایل کشاورزی، قاشق، چنگال و دیگر محصولات مورد نیاز مردم منطقه تبدیل شود. در این بین منبت‌کاری و کنده‌کاری بر روی محصولات چوبی ساخته شده به هنری دیرین در میان مردم شهرستان خوانسار تبدیل شده است که با ذوق و هنرنمایی خود به ساخته‌های چوبی، زیبایی دو چندانی اضافه کنند.

شهرستان خوانسار سابقه‌ای طولانی در خلق صنایع دستی دارد. منبت‌کاری و کنده‌کاری روی چوب زیباترین و مهمترین صنایع دستی خوانسار به حساب می‌آید و در این میان هنر قاشق‌تراشی به عنوان قدیمی‌ترین حرفه در خوانسار شناخته می‌شود.

این هنر قدیمی و اصیل توسط مردم خوانسار ساخته و به آن اصالت داده شده است. تمامی الگوهای مورد استفاده در کارگاه‌های قاشق‌تراشی همگی بر اساس الگوهای قدیمی و با اصالت هنر خوانساری است.

قاشق‌های چوبی تولید شده در قدیم، کاربردهای متفاوت و طرح‌های مختلفی داشته است که می‌توان به قاشق‌های ماست‌خوری، غذا خوری، آب‌خوری، حلیم‌پزی و غیره اشاره کرد.

خصوصیت شاخص قاشق‌تراشی خوانساری یک پارچه بودن آن است به این معنی که دسته و کفه قاشق به یکدیگر متصل است.

قاشق افشره‌خوری، زیباترین و معروف‌ترین قاشق چوبی خوانسار است که با ظرافت خاصی تراشیده شده و کاربرد عمومی‌تری دارد. این قاشق به قاشق دوغ‌خوری و یا شربت‌خوری نیز معروف است و در گذشته از آن برای برداشتن آب از قدح و نوشیدن مایعات استفاده می‌شد. در میان قاشق‌های افشره‌خوری تزئینی و منبت‌کاری شده، قاشق زیبایی با ظرافت خاصی وجود دارد که به “قاشق دسته دلبر” معروف است. جنس این قاشق از چوب گلابی است و شکل آن که با ظرافت بسیار و پرگنجایش بود به دست انسان شبیه است.

بر روی برخی از قاشق‌های منبت‌کاری شده اشکال و اشعاری نیز نقش می‌بست مانند:

تیشه‌ها خوردم به سر، فرهاد وار **** تا رسیدم بر لب شیرن یار

متاسفانه این حرفه نیز همانند بسیار از هنرهای دستی استادکاران، امروزه به فراموشی سپرده شده است.

سوغات خوانسار

4- قالی ویست

یکی دیگر از صنایع‌دستی و سوغات خوانسار قالی‌بافی است که از دیرباز درآمد بخش عمده‌ای از خانواده‌های شهری و روستایی این منطقه را تامین می‌نمود. قالی ویست خوانسار از معروف‌ترین و مهمترین صنایع این شهر است که به دلایل مختلف بافت آن رو به کاهش است.

ویست نامه روستایی است که در 20 کیلو متری شهر خوانسار قرار دارد. اسناد و سوابق موجود نشان می‌دهد که از 400 سال پیش در این منطقه قالی‌بافی به صورت ذهنی و بدون استفاده از نقشه رواج داشته و در حال حاضر قالی‌هایی با قدمت بیش از 100 سال در این منطقه وجود دارد.

بر اساس مطالعات انجام شده، قالی ویست به صورت ذهنی و با استفاده از گره متقارن ترکی بافته می‌شود و در آن از قلاب نیز استفاده نمی‌شود و توسط دست به شکل راست گردان دو پود و نیم لول بافته می‌شود. به‌طور میانگین قالی ویست با رج‌شمار 17 تا 21 گره در هفت سانتی‌متر تولید می‌شود.

این قالی با نام ساروق نیز در میان مردم خوانسار نیز شناخته می‌شود. استفاده از رنگ‌های روناس طبیعی با قدمتی بیش از 240 سال از دیگر ویژگی‌های این قالی است که در روستاهای ویست، کهرت و ارجنک تولید می‌شود.

همچنین قالی ویست در فهرست آثار ملی و به عنوان یک اثر ناملموس به ثبت رسیده است. این قالی‌ها در گذشته بازار خوبی در کشورهای اروپایی داشته است. آلمانی‌ها یکی از مشتریان این فرش ذهنی بوده‌‍‎‌اند.

قالی ویستی

5- آلو خوانسار

نام آلوی خوانسار به دلیل طرز تهیه و طعم خوب آن در میان انواع خود زبانزد است. آلوی زرد از میوه‌های هسته‌دار و پاییزی است که در باغات این شهر کشت می‌شود. این درخت در شرایط سردسیری با آب و هوای کوهستانی به خوبی رشد می‌کند و نیاز به آب فراوان دارد. شهر خوانسار بستر مناسبی برای رشد این گونه درختی و باردهی آن است.

نهال درخت آلو از سال چهارم به بار می‌نشیند و عمر مفید آن بین 25 تا 35 سال است. این درخت در اوایل اردیبهشت ماه شکوفه می‌دهد و تمام فضای شهر را معطر می‌کند. به گونه‌ای که در صبحگاه و شامگاه بوی عطر گل درخت آلو، هوش از سر می‌برد و انسان را مست می‌کند.

میوه آلوی زرد خوانساری یا همان «گوجه سبز» در اواسط مردادماه قابل خوردن می‌شود و این میوه خوش‌طعم و خوش رنگ خوانساری در اواخر شهریور و اوایل مهرماه فصل برداشت. طعم میوه‌ها هرچه به روزهای پایانی نزدیکتر شود از ترشی به شیرینی و رنگ آن از سبزی به زردی می‌رود.

علاوه بر مصرف تازه این میوه فراورده‌هایی مانند لواشک آلو، آلو پوست کنده، آلو نمکی، آلو خشک، آلو بخارا، آلو ترش، و آلو زرد گرفته می‌شود و مشهورترین آنها «آلوی زرد خوانساری» است.

برای تهیه آلوی خوانساری بعد از برداشتن محصول و جداکردن شاخ و برگ اضافه، آن‌ها را کاملا شسته و در دیگ‌های بزرگ می‌ریزند. سپس با آب آلوها را می‌جوشانند و به آن نمک نیز اضافه می‌کنند. بعد از آنکه آلوها کمی نرم شد آنها را در محلی مناسب و زیر نور آفتاب پهن می‌کنند تا خشک شود.

آلو از مهخم‌ترین سوغات خوانسار است که آن را به اشکال مختلف مصرف می‌کنند. استفاده در تهیه غذاهای خانگی و تهیه سوپ از موارد مصرف آلو است. این خشکبار خوشمزه را می‌توانید به عنوان تنقلات و میان وعده در طی روز نیز استفاده کنید.

آلو خوانسار

6- قلم‌زنی

از دیگر صنایع دستی و سوغات خوانسار، هنر قلم‌زنی است. قلم‌زنی و کاربرد فلزات در این هنر بر اساس مستندات به بیش از 2000 سال قبل از میلاد مسیح بازمی‌گردد. آثار برجای مانده از این هنر در دوره‌های مختلف بیانگر روح معنوی آن و ریشه در اعتقادات حاکم بر هر دوره‌ای دارد.

در آثار قلم زنی بر روی فلز و زیورآلات در خوانسار، هویت و اصالت فرهنگی ایرانی همواره حفظ شده است و این موضوع هر بیننده‌ای را به وجد می‌آورد. این هنر ارزشمند در میان اهالی خوانسار از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است و هنرمندان خوانساری به کمک ذوق و هنر هنرمندان این شهر و با تأثیر از سنت، فرهنگ و مذهب نقش‌های بسیار زیبایی را خلق می‌نمایند.

این هنر مانند دیگر صنایع دستی خوانسار رو به فراموشی است.

قلم زنی

اگر مسافر خوانسار هستید در بازارهای این شهر بگردید و دست خالی آن را ترک نکنید.

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن