تاریخ و تمدن

کاروانسرای خانات تهران؛ استراحتگاه دیروز، بازار آجیل و خشکبار امروز

فهرست مطالب

وقتی صحبت از کاروانسرا می‌‌شود، بسیاری به‌یاد کاروانسراهای خارج از شهرها و در مسیر شهرهای مختلف می‌‌افتند. به احتمال بسیار زیاد کمتر کسی خبر از کاروانسرای دورن‌شهری تهران دارد. با من در نابرو همراه باشید تا با یکی از مکان‌ های دیدنی‌ تهران یعنی  کاروانسرای خانات تهران آشنا شوید.

تاریخچه کاروانسرای خانات

به‌علت قرارگرفتن تهران در موقعیت راهبردی و در مسیر ارتباط با شهرهای دیگر، در زمان ناصرالدین‌‌شاه تصمیم گرفته شد کاروانسراهایی خارج و داخل تهران بنا کنند. کاروانسرای خانات بزرگ‌ترین کاروانسرای درون‌شهری تهران محسوب می‌شود.

کاروانسرای خانات تهران

ساخت بنا و طراحی کاروانسرای خانات

بنای کاروانسرای خانات آجری است و بزرگ‌ترین بنای ساخته‌شده در بافت تاریخی شهر تهران است. با بازسازی‌هایی که روی آن انجام شده ، درحال‌حاضر به‌طور کامل قابل‌استفاده است. حیاط کاروانسرای خانات به‌شکل مستطیل است و دورتادورش حجره‌هایی ساخته شده است. تعداد حجره‌ها 54 عدد هستند.

کاروانسرای خانات تهران

گردش در داخل کاروان‌‌سرای خانات

وقتی از میدان «امین السلطان» به در ورودی کاروانسرا نزدیک می‌‌شوید، درهای ورودی چوبی بسیار بزرگ و زیبایی را در ورودی آن خواهید دید. از سمت داخل و دو طرف در ورودی، آیاتی از قرآن درباره دادوستد روی کاشی‌های آبی‌رنگ نوشته شده‌‌اند: «وای بر کم‌فروشان، آنان که وقتی برای خود پیمانه می‌کنند حق خود را به‌طور کامل می‌گیرند؛ اما هنگامی که می‌‌خواهند برای دیگران پیمانه یا وزن کنند، کم می‌‌گذارند.»


اگر از در ورودی اصلی وارد کاروانسرا شوید که در میدان امین السلطان واقع شده‌ است، در گوشه شرقی بنا رستوران و سفره‌خانه سنتی واقع شده‌اند و می‌‌توانید برای صرف غذا به آن‌ها مراجعه کنید.

با وجود این که در گذشته این محل برای اسکان مسافران و کاروان‌ها استفاده می‌شد، امروزه به بازار خریدوفروش عمده و جزیی آجیل و خشکبار تهران تبدیل شده‌ است. اگر قصد دارید آجیل و خشکبار با کیفیت و قیمت مناسب خرید کنید، این محل یکی از مراکز خرید شما به شمار می‌آید. می‌‌توانید به‌صورت مستقیم و بی‌واسطه از تولیدکنندگان و عرضه‌کنندگان خرید مناسبی داشته باشید. اینجا خبری از بسته‌بندی‌های شیک و ظرف‌های قلم‌کاری‌شده آجیل نیست. همه محصولات در گونی‌های بزرگ پلاستیکی و کنفی ریخته شده‌اند؛ ولی ازلحاظ کیفی و تازگی می‌‌توانید با خیال آسوده خرید کنید.

کاروانسرای خانات تهران

لذت‌بردن از معماری سنتی

اگر قصد خریدکردن ندارید، می‌توانید از دیدن معماری سنتی و حجره‌های آجری این بنا لذت ببرید و بین درهای چوبی و شیشه‌های رنگی و گونی‌های پراز پسته و تخمه قدم بزنید. با‌توجه‌به تغییر کاربری این مکان، از چند قدم بعد از در ورودی، با گونی‌های پراز خشکبار در دالن ورودی روبه‌رو خواهید شد. هم‌زمان که با بازدید گره‌های آجری و گنبدی سقف کاروانسرای خانات سرگرمید، ناخودآگاه توجه شما به تنوع خشکبار و قیمت آن‌ها نیز جلب خواهد شد.

حوض آب بسیار بزرگی وسط بنا قرار گرفته که از چهارطرف و به‌صورت مستطیلی حیاط را احاطه کرده‌ است. اگرچه امروزه در این حوض زیبا آب وجود ندارد و از این حیاط به‌عنوان پارکینگ باربری‌ها و خودروهای شخصی استفاده می‌شود، که از زیبایی این بنا کاسته است، ولی هنوز رگه‌های زیبایی بصری از گذشته باقی مانده‌‌اند.

کاروانسرای خانات تهران

تمامی حجره‌های دورتادور حیاط هنوز معماری سنتی‌شان را حفظ کرده‌اند. درها و پنجره‌های چوبی با شیشه‌های رنگی از زیبایی‌های بصری این حجره‌ها به شمار می‌آیند.

شما در تمامی قسمت‌های این کاروانسرا و حتی در قسمت پشتی و انبارش تعداد زیادی از کبوتران را شاهد خواهید بود. فروشندگان هم به زندگی با کبوترها عادت کرده‌اند و همه‌جا دانه‌هایی برای غذادادن به آن‌ها به چشم می‌خورند. اگر از در ورودی اصلی وارد کاروانسرا شوید که در میدان امین السلطان واقع شده‌ است، در گوشه شرقی بنا رستوران و سفره‌خانه سنتی واقع شده‌اند و می‌‌توانید برای صرف غذا به آن‌ها مراجعه کنید.

کاروانسرای خانات تهران

آتش‌سوزی کاروانسرای خانات

در سال 1357 این بنا دچار آتش‌سوزی شد و درهای ورودی شرقی و غربی آن به‌علت سوختن در آتش مسدود شدند. پس از آن حادثه این بنا چندین بار مرمت شده و تغییر کاربری داده است. جشن نوروز سال 1388 در این بنا برگزار شد و بعد از آن مجدد بازگشایی شد. امروزه به‌عنوان بازار از آن استفاده می‌کنند. این بنا در سال 1382 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

کاروانسرای خانات تهران

راه‌‌های دسترسی به کاروانسرای خانات و زمان‌های بازدید از آن

با‌توجه‌به قرارگرفتن این کاروانسرا در دل بازار مولوی و کاربریِ فعلی آن، درهای آن از ساعت هشت صبح تا حدود 9 شب برای بازدیدکنندگان و خریداران بازند. با‌توجه‌به شلوغی بیش‌ازحد چهارراه مولوی، که جای پارک خودرو به‌سختی پیدا می‌شود، پیشنهاد می‌کنم برای رسیدن به این محل از وسایل نقلیه عمومی استفاده کنید.

  • راه اول: استفاده از خط بی‌آرتی میدان آزادی به خاوران. اگر در ایستگاه چهارراه مولوی پیاده شوید، با پیاده‌روی سه‌دقیقه‌ای به‌سمت جنوب چهارراه می‌‌توانید به کاروانسرا برسید.
  • راه دوم: استفاده از مترو. ایستگاه متروی میدان محمدیه (میدان اعدام) در فاصله 15دقیقه‌ای این کاروانسرا قرار دارد. شما می‌‌توانید مسیر میدان محمدیه تا چهارراه مولوی را پیاده طی کنید.

آدرس: تهران، چهارراه مولوی، میدان امین السلطان، کاروانسرای خانات.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن