طبیعت گردی

غار کرفتو کردستان؛ خانه‌ای در دل کوه

ایران غارهای متعددی دارد که درحال حاضر به‌عنوان یک جاذبه گردشگری مورد بازدید قرار می‌گیرند. یکی از این غارها که در زمان­‌های بسیار دور سکونت‌گاهی برای انسان­‌ها به‌شمار می‌آمد، غار کرفتو نام دارد. این غار با قدمتی در حدود 65 تا251 میلیون سال پیش همزمان با دوره­ مزوزوییک­‌ها دارد و سال‌های زیادی زیر آب پنهان بود. درنهایت به‌دلیل خشک­سالی روی سطح زمین دیده شد، البته بخش‌هایی از این غار هنوز تا عمق قابل توجهی آب دارد. غارشناسان و گردشگران برای گذر از این بخش‌ها از قایق استفاده می‌کنند. تراش­‌های موجود در دل صخره­‌ها و دیوارهای غار موجب شده روایات افسانه­‌ای مختلفی برسر زبان‌ها بیفتد. داستان‌هایی در آن نشانه‌هایی از سحر و جادو وجود دارد. اگر برای شناخت بیشتر این غار کنجکاو هستید، در ادامه مطلب من درباره غار کرفتو در نابرو را مطالعه کنید.

درباره­ نام غار

غار رکرفتو از جاهای دیدنی کردستان و مکان های تاریخی سنندج است. در زبان محلی سقز “کرف” به معنای غار و “تو” به معنای خورشید است. بنابراین کرفتو به معنای غار خورشید است. همچنین کرفتو در زبان کردی “ئه‌شکه‌وتی که‌ره‌فتو” هم گفته می­‌شود.

معماری غار

غار کرفتو که در حدود ۷ هزار سال پیش محلی به عنوان سکونتگاه بود، طولانی‌­ترین غار تاریخی ایران است. این غار دو بخش طبیعی و دست­کن دارد. غاری ۴ طبقه به‌صورت آپارتمان که برای سکونت انسان­‌ها مورد استفاده قرار می‌­گرفت. وجود پناهگاه‌­ها، حفره‌­ها و دخمه­‌های اطراف غار هم به همین موضوع دلالت دارد. هریک از دو بخش طبیعی و دستکن قرار را در ادامه توضیح می‌دهم.

بخش طبیعی

بخش طبیعی غار کرفتو حدودا ۱ تا ۱۷ متر ارتفاع متغیر و ۶۰۰ متر طول دارد. این بخش دالان‌­های کم­‌عرض و کم­‌ارتفاع با گذرگاه‌های سختی دارد. در انتهای این دالان­‌ها آب زیادی وجود دارد. در این بخش فرسایش باعث ایجاد شکل‌های کروی، چندبعدی، منحنی و… مختلفی شده است. به‌لطف این شکل‌ها فضای غار مانند سالن­‌های موسیقی شده و به زیبایی کم‌نظیری دارد.

بخش دست‌­کن

بخش دست­‌کن این غار شامل ۴ طبقه با تراش‌هایی برای راهروها، دالا‌ن‌­ها، اتاق‌­ها و پله‌­های سنگی است. به‌دلیل تخریب­‌ها و ریزش­‌های صورت گرفته در دهانه غار، تعداد دقیقی برای اتاق‌های ورودی غار در دست نیست. باوجود این طبق تخمین­‌ها حدود ۱۸ اتاق که در بخش ورودی غار قرار داشت، از بین رفته است. این اتاق­‌ها که به‌وسیله راهروها به هم دسترسی دارند شامل نقوشی از حیوانات، گیاهان و انسان‌­ها روی دیوارهاست. از جمله­ این نقوش گوزن، مارال، سوارکار با اسب و حیواناتی ناشناس هستند.

فضای دورن غار به‌طوری ساخته شده بود که در ایام گرم سال هوای خنکی در دالان‌ها و اتاق‌ها جریان داشته است. همچنین به‌لطف موقعیت و معماری خاص در فصل سرما از سوز و سرمای گزنده در امان بوده است. این موضوع  نشان از هوشمندی ساکنان غار در زمان­‌های گذشته دارد.

ظرافت­‌های ساخت، استفاده از نورگیر و پنجره، درگاه­‌ها و پله­‌ها و تراشکاری‌های زیبای غار همه نشان از سال‌ها سکونت در غار دارد. ساکنان غار همچنین قسمت‌هایی برای کلون و چفت­‌وبست پنجره و درگاه‌­ها در نظر گرفته بودند.

امکانات غار در زمان گذشته

ساکنان غار کرفتو امکانات مختلفی در این غار برای خود ایجاد کرده بودند. بعضی از این امکانات را با هم بررسی می‌کینم.

آشپزخانه

در بخش­‌هایی که پنجره و نورگیر دارد، تنوری به عمق ۳۰ سانتی­متر ساخته شده است. بنابراین می‌توان گفت از این قسمت برای پخت‌­وپز و به‌عنوان آشپزخانه استفاده می­‌کردند.

سیستم آبرسانی

یک سیستم آبرسانی بسیار جالب با استفاده از شیارها و حوضچه­‌های غار در همه بخش‌ها ایجاد شده است. از حوضچه ورودی و چشمه­‌های پایین غار قرار انشعاباتی آب را به بخش‌های مختلف غار می‌رساندند.

کاوش­‌های غار کرفتو

طبق کاوش‌های انجام گرفته این غار محل سکونت افرادی بوده که پس از سلوکیان و در دوره­ اشکانی، ساسانی و اسلامی زندگی می­‌کردند. مطالعات انجام شده در اطراف غار کرفتو نشان داد که این غار همزمان با پناهگاه­‌های دیگر از جمله غار کانی­‌میکائیل در فاصله­ ۱ کیلومتری این غار مورداستفاده بود. همچنین بعضی از این بررسی­‌ها ثابت کرد که در دوره‌­های پیش از اسلام، این غار به عنوان مرکز آیینی و نیایشی و محلی برای دفاع بود که بین اهالی به قلعه­ کرفتو نیز شهرت دارد.

در آخر بد نیست بدانید ۲۲ هزار قطعه­ سفالی مربوط به دوران مختلف در این غار کشف شد. در سال ۱۳۱۸ این غار در آثار ملی ایران به ثبت رسید.

موقعیت و نحوه دسترسی

غار کرفتو در ۷۶ کیلومتری شهر سقز، بین رشته­‌کوه آهکی قرار دارد. محل دقیق این غار استان کردستان، ۴۶ کیلومتری جنوب­‌غربی تکاب و ۵ کیلومتری غرب روستای یوزباش­‌کندی است.

برای دسترسی به غار کرفتو باید از دیواندره به سمت سقز حرکت کنید. در سه‌­راهی تکاب به سمت راست بروید. با در پیش گرفتن تابلوی راه کرفتو مسیر آسفالت و یک­بانده را ادامه دهید تا در نهایت غار در سمت چپ شما نمایان شود.

امکانات پیرامون غار

محوطه­ این غار دارای پارکینگ، سرویس بهداشتی، یک فروشگاه کوچک و دو پمپ بنزین است. بنابراین می‌توان گفت شرایط لازم برای بازدید از غار به طور امن فراهم است. همچنین برای اقامت حوالی این غار دیدنی، می‌توانید از هتل های سنندج، سقز و مهاباد استفاده کنید.

جاذبه­‌های اطراف غار

در اطراف غار کرفتو، جاذبه­‌های مختلفی از جمله مجموعه میراث جهانی تخت سلیمان، دریاچه تخت سلیمان معروف به گنجینه­­ رمزآلود تاریخ ایران، زندان دیو و تپه باستانی زیویه وجود دارد. این مناطق در فاصله حدود 2 ساعتی از این غار قرار دارند.

توصیه پیش از سفر

با توجه به اینکه در این غار راهنما وجود ندارد، بهتر است برای بازدید از یک بروشور استفاده کنید. اگر در فصول گرم برای بازدید از این غار سفر کردید، آب آشامیدنی داشته باشید. همچنین برای زمان‌هایی که این منطقه دچار قطعی برق می­‌شود، چراغ­‌قوه، هدلایت یا هدلمپ همراهتان داشته باشید.

هرگز به نرده­‌های چوبی ساخته شده کنار این غار تکیه نکنید و مراقب کودکان باشید. علاوه‌براین دربرابر قندیل­‌های غار احتیاط‌های لازم را داشته باشید و از آن‌ها فاصله بگیرید. به‌دلیل معماری خاص غار و وجود پله‌ها  سراشیبی‌های متعدد بازدید از این غار برای افراد مسن، بانوان باردار، افراد کم توان و… مناسب نیست.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن