آیین و زیارت

مسجد جمکران قم؛ میعادگاه شیعیان

فهرست مطالب

شهر قم از آغاز تا به امروز همواره به عنوان شهری مذهبی شناخته شده ‌است. علاوه‌بر هم‌وطنان عزیزمان‌، شیعیان زیادی هر سال از گوشه و کنار جهان به شهر قم سفر می‌کنند‌. در وهله اول مقصد آن‌ها حرم حضرت معصومه (س) است و پس از آن مسجد جمکران جزو سه مقصد اصلی مسافران در شهر قم است‌. مسجد زیبایی که تصویرنمای آبی فیروزه‌ای آن در گوشه ذهن هر شیعه‌ای ماندگار است. در این مطلب از نابرو با من همراه باشید تا سری به مسجد جمکران که از مهم‌ترین پایگاه‌های شیفتگان امام دوازدهم (عج) شیعیان از دیدنی های قم است بزنیم.

مسجد جمکران قم

تاریخچه مسجد جمکران

محدث نوری‌ (از علمای معاصر‌) نقل می‌کند یکی از شیعیان به نام شیخ عفیف صالح حسن بن مثله در تاریخ هفدهم رمضان سال 393 هجری‌قمری و به نقلی دیگر در تاریخ 372 هجری قمری با امام زمان‌ (عج) دیدار کرده‌است. در این دیدار ایشان مستقیما دستور ساخت مسجد جمکران را داده‌اند‌.

مسجد جمکران قم

از ماجرای ساخت آن چندین نقل‌ وجود دارد که در کتب اسلامی مانند مکیال المکارم‌، مونس الحزین‌ و نجم ثاقب‌ آمده ‌است‌. به این ترتیب مسجد جمکران که گفته شده پیش از آن زمین کشاورزی بوده در 6 کیلومتری شهر قم و کنار روستای جمکران ساخته شد‌ و به همین خاطر این مسجد‌، به مسجد جمکران شهرت یافت.

مسجد جمکران قم

در ابتدا مسجد سقفی چوبی داشت؛ اما در گذر زمان گستره و شکل آن تغییر یافته است‌. همچنین لازم به ذکر است که این مکان را به خاطر انتساب به امام زمان ‌(عج)‌، مسجد صاحب الزمان و مسجد قدمگاه‌، به دلیل وجود سنگ مرمرین در قدمگاه حضرت مهدی‌ (عج) نامیده‌اند‌.‌

مسجد جمکران قم

شب‌های چهارشنبه مسجد جمکران

بر طبق آماری که منتشر شده، این مکان سالانه 15 میلیون زائر و بازدیدکننده دارد که در ایام مختلف سال به خصوص روز و شب نیمه شعبان به جهت تولد حضرت امام زمان ‌(عج)‌، صبح‌ها و شب‌های جمعه‌، شب‌های چهارشنبه‌ به جهت خواندن ادعیه مختلف در آنجا حاضر می‌شوند‌.


در جنوب‌شرقی گلدسته‌ای قرار دارد که با استناد به کتیبه آن در سال 1318 ساخته شده است‌. پس از انقلاب نیز به گستره‌ این مسجد افزوده شد و تغییرات زیادی در آن شکل گرفت‌.

از دیگر اعمالی که در این مسجد انجام می‌شود به جا آوردن دو رکعت نماز تحیت مسجد و دو رکعت نماز امام زمان ‌(عج) است‌. در کتاب جامع قم در سال 1305 نوشته شده، این مسجد پر رونق‌ترین مسجد ایران است که شب‌های چهاشنبه بازدیدکننده‌های زیادی دارد‌. افراد زیادی با پای پیاده و گاه برهنه به این مسجد می‌آیند.

مسجد جمکران قم

گفته شده آیت‌الله محمدتقی یزدی بافقی نیز که از علمای به نام حوزه علمیه بود، با پای برهنه به همراه چندین طلبه در شب‌های چهارشنبه به مسجد می‌آمدند و احتمالا سنت شب‌های چهارشنبه از آن زمان شکل گرفته ‌است‌.

مسجد جمکران قم

معماری زیبای مسجد جمکران

ساختمان اصلی مسجد مقام است که 1100 متر مربع مساحت دارد‌. ایوان ورودی این ساختمان سه در دارد که اطراف آن با مناره‌هایی به طول 60 متر مزین شده است‌. در ساقه گنبد آن 23 پنجره وجود دارد و هشت ستون گنبد با سازه‌ای فلزی بر بالای آن به فراز رفته‌ است‌.

گنبد مسجد به رنگ فیروزه است و به جمله یا مهدی ادرکنی مزین شده. داخل مسجد نیز تزییات آجرکاری و معرق کاری دارد که صفای خاصی بدان بخشیده ‌است‌. پشت مسجد مقام در صحن، چاهی وجود دارد که به چاه عریضه معروف است‌.

مسجد جمکران قم

صحن اصلی مناره‌هایی دارد و دارای شش درب است که درب شمال شرقی آن مستقیم به مسجد مقام می‌رود‌. در سمت راست و چپ مسجد دو شبستان بنا شده که قسمتی از آن به آینه کاری مزین ‌است‌.

مسجد جمکران قم

تعمیر و توسعه مسجد جمکران

این مسجد در چند نوبت تعمیر و بازسازی شده است‌. طبق کتیبه‌ای که از تاریخ 1167 هجری‌قمری موجود است، نخستین بار علی‌اکبر جمکرانی مسجد را تعمیر کرد که بر اساس آن‌ کتیبه، ابعاد مسجد 5 در 17 و صحن آن 13 در 17 بوده است‌.

مسجد جمکران قم

علی قلی جمکرانی و بعد از آن علی اصغرخان اتابک در دوره مظفرالدین شاه قاجار ساخت صحن را تکمیل کرد‌.

همچنین در دوره پهلوی عالمی از علمای حوزه علمیه قم به نام شیخ محمدتقی بافقی تعمیراتی در اینجا انجام داد‌. پس از آن شخصی به نام سید محمد آقازاده در سال 1332 بخشی از مسجد را مرمت و تالاری در جنوب آن بنا کرد.

مسجد جمکران قم

در جنوب‌شرقی گلدسته‌ای قرار دارد که با استناد به کتیبه آن در سال 1318 ساخته شده است‌. پس از انقلاب نیز به گستره‌ این مسجد افزوده شد و تغییرات زیادی در آن شکل گرفت‌. شورای مدیریت حوزه علمیه، هیئت امنایی برای مسجد جمکران در نظر گرفت که توسعه آن‌را سرعت بخشید‌. اداره اوقاف بر این تغییرات نظارت داشت‌.

مسجد جمکران قم

در سال 1382 نیز 250 هکتار زمین دیگر به آن افزوده شد و شبستان‌هایی ساخته شد‌. تمام ساختمان‌های آن غیر از مسجد مقام نیز تعمیر و بازسازی شدند‌. هم اکنون مسجد جمکران شامل مسجد مقام‌، شبستان‌ها‌، صحن اصلی و ساختمان‌های اصلی است‌.

مسجد جمکران قم

اداره مسجد جمکران

پس از انقلاب ابوالقاسم وافی و پس از وی محمدحسین رحیمیان تولیت مسجد را عهده دار شدند‌.

مسجد جمکران قم

مسجد جمکران واحدهای مختلفی دارد که توسط آن‌ها اداره می‌شود. ثبت کرامات و نذورات‌، کتابخانه‌، انتشارات‌‌، روابط عمومی‌، مراسم و تبلیغات‌ مشمول آن می‌شوند‌.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن