تاریخ و تمدن

خانه سیگاری یزد؛ روایتگر تاریخ و فرهنگ دوران قاجار

فهرست مطالب

خانه‌های تاریخی در دل بافت تاریخی هر شهر، هرکدام روایت و داستانی از گذشته دارند و بخشی از هویت تاریخی و فرهنگی، شیوه زندگی و آداب و رسوم گذشتگان ما محسوب می‌شوند. دیدن این خانه‌ها از نزدیک، قدم زدن در آن‌ها، اقامت شبانه و شنیدن داستان‌ها و حکایت‌هایی که دارند، ما را با گذشته و ریشه‌هایمان پیوند می‌دهد و همیشه سرشار از حس آرامش و خوشی است. خانه سیگاری یکی از این مکان‌هاست؛ خانه‌ای تاریخی که مجاورت و نزدیکی آن با میدان امیرچخماق، مسجد جامع، بقعه‌ شازده‌فاضل، بازار و همچنین موزه‌ آب می‌تواند تجربه‌ای متفاوت و خاص از بازدید و کنار آن اقامت را به ارمغان بیاورد. در این مقاله از نابرو همراه ما باشید تا گشتی در این خانه تاریخی از جاهای دیدنی یزد بزنیم.

خانه سیگاری یزد

تاریخچه خانه سیگاری

صاحب اصلی خانه مشخص نیست که بوده؛ آنچه می‌دانم این است که در دوره قاجار ساخته شده و قدمتی 200ساله دارد. این خانه برای  دوره پهلوی بوده و به‌تازگی نیز مرمت و احیا شده است. تزیینات خانه دقیقا شبیه‌به خانه‌های قاجاری نیست و شاید این موضوع به‌دلیل ساخت در اوایل دوره‌ قاجار است.

در دورانی خانه به شخصی به نام اخوان سیگاری تعلق داشته که کار و پیشه او تجارت توتون و تنباکو بوده و به همین دلیل به این نام شهرت یافته است. مدتی به‌عنوان مدرسه و تحت عنوان مدرسه‌ تدین مورد استفاده واقع شده و بعدها به خانه‌ گردشگری علمی تراب تبدیل شده است.

در سال 1390 طی دوره‌ای جدید از مرمت به مالکیت جناب رضوی درآمده و درحال‌حاضر زیرنظر شخص خودشان اداره می‌شود.

خانه سیگاری یزد

معماری هشتی خانه سیگاری

در بدو ورود به خانه پای در بخشی به نام هشتی می‌گذارید. هشتی فضایی سرپوشیده بین حیاط خانه و کوچه است و اغلب درست بعداز درگاه خانه واقع ‌شده است. مهم‌ترین کارکرد هشتی در گذشته جداسازی فضای بیرونی از داخلی، تقسیم مسیر ورودی خانه به چند جهت و حفظ قسمتی از حریم خانه است.


بازدید از خانه سیگاری، یک نوبت در روز و رأس ساعت 10:30 صبح به همراه راهنمایی خود آقای رضوی و توضیحات مفصل درباره خانه، امکان‌پذیر است. بازدید به همراه توضیحات حدود یک ساعت به طول می‌انجامد.

در واقع اگر قرار بود صحبتی بین عابری پیاده یا اشخاصی صورت بگیرد و خبری به اهالی خانه بدهد یا چیزی بگیرد و نمی‌خواست وارد حریم خصوصی خانه شود، در هشتی منتظر می‌ماند. گاهی این مکان به‌عنوان حیاطی کوچک و مشترک بین چند خانه که همگی اغلب از یک طایفه و خانواده بودند کاربرد داشته و برای بازی، سرگرمی، صحبت و دید و بازدید نیز استفاده می‌شد.

خانه سیگاری یزد

سقف هشتی خانه سیگاری بسیار زیبا و دارای نورگیرهای خوش نقش و نگاری است که شما را به دیدن و شنیدن داستان‌هایش وادارمی‌دارد. در روز از روزنه‌های بالای سقف هشتی فضای داخل آن روشن می‌شده و شب‌هنگام با چراغ موشی یا فانوس محوطه‌ داخلی آن روشن می‌شد؛ البته تا زمانی که قرار بود چهره‌ای چهره‌ای را ببیند و درِ خانه باز باشد.

خانه سیگاری یزد

پشت‌بام و حیاط زیبای خانه سیگاری

پشت‌بام خانه سیگاری نمایی بسیار زیبا به گلدسته‌های امیرچخماق و مسجدجامع دارد. پشت‌بامی چندطبقه که فاصله‌ بلندترین نقطه‌ آن، یعنی بادگیر خانه، از کف حیاط چیزی در حدود 20 متر است. درضمن خانه دو بادگیر دارد.

نمای زیبای حیاط خانه از پشت‌بام و از سویی دید داشتن به بیش از پنجاه بادگیر در اطراف، منظره‌ای چشم‌نواز را پیش چشم هر بیننده‌ای قرار می‌دهد.

حیاط خانه یکی از نقاط تمایز آن در مقایسه با خانه‌های مشابه است. حیاطی که ناخودآگاه یادآور حیاط مسجد آقابزرگ کاشان است. خانه پنج حیاط با نام‌های حیاط بیرونی، گودال باغچه، مرکزی، خدمه و حیاط تجارت‌خانه دارد که چهار باب اتاق در حیاط مرکزی واقع شده‌ است.

جاذبه های خانه سیگاری یزد

بخش‌های مختلف خانه سیگاری

حضور تمام عناصر ایرانی چون مطبخ، انبار علوفه، سرداب قنات و پایاب قنات موزه‌ای از معماری ایرانی است.

گذر از پیچ‌درپیچ راهروهای خانه و نمایان شدن محیط‌های خاص و حجم‌های معماری متفاوت شما را شگفت‌زده خواهد کرد. در پشت هر دیواری باید منتظر نمایی جدید باشیم که ما را شگفت‌زده کند.

در قسمتی از خانه و یکی از اتاق‌ها به‌کوشش آقای رضوی، بسیاری از وسایل قدیمی خانه که در گوشه و کنار پراکنده بودند، در این اتاق جمع‌آوری شده، انواع چراغ‌های قدیمی، مشربه، کوزه، دیگ‌های سنگی و هاون و بسیاری وسایل دیگر.

خانه سیگاری از معدود خانه‌هایی است که هم پایاب قنات دارد و هم سرداب و دو رشته قنات در آن جریان داشته است.

جاذبه های خانه سیگاری یزد

دو بخش خاص این خانه، یکی اتاق تپوهاست. تپوها خمره‌هایی بوده‌اند از گِل خام که در خود خانه ساخته شده‌اند. در این تپوها، حبوبات، جو، گندم، برنج نگهداری می‌شده و تپوها نقش مهمی در جلوگیری از رفتن موش، مورچه، مارمولک و… به داخل حبوبات داشته‌اند.

این اتاق در نزدیکی سرداب، محل عبور قنات، واقع شده و فضای خنکی دارد. در قدیم از این اتاق به‌جای یخچال استفاده می‌شده و طبق گفته‌ اهالی خانه، یعنی از نوادگان آقای سیگاری، این اتاق محل نگهداری هندوانه‌ها بوده است.

خانه سیگاری یزد

بخش خاص دیگر خانه، حیاطی است به‌اصطلاح نارنجستان، مسقف و گودال باغچه. باغچه‌ای در این حیاط وجود دارد که در گذشته درخت نارنجی در آن کاشته شده و به همین علت این حیاط را نارنجستان می‌نامیدند.

امکان اقامت و شب‌مانی با هماهنگی قبلی در اتاق‌های زیبای خانه وجود دارد. اتاق‌هایی برای اقامت گروهی دانشجویان و استادان نیز وجود دارد که مکان‌هایی برای گفت‌وگو و تبادل نظر برای تیم‌های معماری و هنری در دسترس است.

خانه سیگاری یزد

ملاحظات بازدید

بازدید از خانه سیگاری، یک نوبت در روز و رأس ساعت 10:30 صبح به همراه راهنمایی خود آقای رضوی و توضیحات مفصل درباره خانه، امکان‌پذیر است. بازدید به همراه توضیحات حدود یک ساعت به طول می‌انجامد.

توجه داشته باشید که دقایقی پیش‌از ساعت 10:30 صبح جلوی درِ خانه برای بازدید حضور داشته باشید.

برای گروه‌های با تعداد زیاد (10 نفر یا بیشتر) امکان بازدید در ساعت‌های دیگر با هماهنگی قبلی با آقای رضوی امکان‌پذیر است.

جاذبه های خانه سیگاری یزد

نشانی خانه سیگاری:

یزد، خیابان امام خمینی، مقابل شاهزاده فاضل، کوچه 21

نشانی اینستاگرام خانه:

Houseofsigari

شماره تماس برای هماهنگی:

09123400882 (رضوی)

خانه مبلغی برای ورودی دارد.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن