فرهنگ و هنر

موزه سکه و مردم شناسی یزد؛ آشنایی با فرهنگ ایران

فهرست مطالب

از زمان‌های خیلی دور تاکنون خریدوفروش و معامله‌های کوچک و بزرگ با استفاده از انواع سکه و اسکناس‌ها انجام می‌شد که با گذشت زمان دچار تغییر و تحولات بسیار زیادی شده است. من در این مطلب از نابرو قصد دارم تا شما را با موزه سکه و مردم شناسی از جاهای دیدنی یزد آشنا کنم تا بتوانید در آنجا با سیر تغییر و تحول و تکامل سکه از قدیم تاکنون آشنا شوید.

موزه سکه و مردم شناسی یزد

تاریخچه موزه

این موزه شخصی، که با همت و پشتکار استاد ‌‌‌حسین حیدرزاده، یکی از استادان و متخصصان علم سکه‌شناسی، بنا شده است، در خانه زیبای عرب‌زاده با هشتصد متر زیربنا و ده سالن در قدیمی‌ترین محله شهر یزد قرار دارد.


بهتر است برای این که با نیاکانمان آشنا شویم و بیشتر آن‌ها را بشناسیم، از این موزه دیدن کنیم و با انواع سکه و اسکناس‌ها، معماری و… بیشتر آشنا شویم.

اشیای این موزه را استاد ‌‌حیدرزاده از سال ۱۳۳۵ شمسی دلسوزانه جمع‌آوری کرده‌اند. در سال ۱۳۸۳ با تخصیص این خانه توسط میراث فرهنگی رسما در معرض دید و تماشای عموم علاقه‌مندان قرار گرفت.

موزه سکه و مردم‌شناسی حیدرزاده یزد تنها محدود به این استان نشده و شمار زیادی از اشیای عتیقه را از سراسر کشور در این موزه گردآوری کرده‌اند. در اینجا می‌توانید حتی آثاری از وسایل موردنیاز برای خریدوفروش ایرانیان در زمان هخامنشیان را نیز مشاهده کنید. همچنین بازدید از خود خانه باستانی نیز ممکن است برای گردشگران بسیار لذت‌بخش باشد.

موزه سکه و مردم شناسی یزد

نمای کلی از خانه تاریخی حیدرزاده

بافت تاریخی یزد نشان از زمان‌های دور دارد؛ با همان سبک معماری و دیوارهای کاهگلی که رنگ‌وبوی تاریخ و اصالت می‌دهد و کوچه‌های آشتی‌کنان که با گذر از آن می‌توان تصور کرد که گذشتگان با چه صمیمیت و رفاقتی باهم از این کوچه‌ها عبور می‌کردند.

موزه سکه و مردم شناسی حیدرزاده در خانه عرب‌زاده قرار دارد. این خانه از بناهای قدیمی دوره قاجاریه است، با معماری خاص همان زمان که در ضلع شمال‌شرقی بافت قدیم شهر در محله فهادان واقع شده است.

موزه سکه و مردم شناسی یزد

ورودی این خانه به یک هشتی یا کریاس می‌رسد. سمت چپ راهی است به پشت‌بام و اسطبل، و سمت راست راهرویی است که به حیاط خانه منتهی می‌گردد. در معماری این خانه، مانند تمام خانه‌های قدیمی یزد، حیاط در وسط خانه است و دورتادور حیاط اتاق‌ها پشت‌سرهم قرار دارد.

در وسط حیاط یک حوض بزرگ با دیواره کوتاه ساخته شده است و یک تخت بزرگ چوبی را در قسمت بالای حوض گذاشته‌اند تا باد از روی آب حوض گذر کند و باعث خنکی هوای زیر و اطراف تخت شود. از این تخت در فصل تابستان و به‌خصوص شب‌ها برای نشستن و خوابیدن استفاده می‌کردند.

در قسمت جنوبی حیاط خانه موزه سکه و مردم شناسی یک تالار وجود‌ دارد. تالار اتاقی مسقف است که سه طرف آن دیوار دارد و در سمت حیاط بدون دیوار است. در قسمت انتهایی این تالار یک بادگیر تعبیه شده است برای تهویه و هدایت باد خنک به داخل تالار در فصل تابستان. ضلع شمال‌شرقی این خانه محل آشپزخانه یا همان مطبخ است و در سایر ضلع‌ها، اتاق‌ها پشت‌سرهم قرار دارند، که همه اتاق‌ها به یکدیگر و نیز به حیاط راه دارند.

موزه سکه و مردم شناسی یزد

ویژگی‌های منحصربه‌فرد بنا

بنای موزه سکه و مردم شناسی ویژگی‌های منحصربه‌فردی دارد که می‌توان این موارد را ذکر کرد: گچ‌بری‌های زیبا با نقش‌های اسلیمی منقوش به اشعار مذهبی واقعه کربلا، تالار بزرگ و کادربندی‌های بالای در‌های مجاور به حیاط، اتاق‌های سه‌دری و پنج‌دری، گنجینه‌های زیبای چوبی، و سقف کریاس ورودی که با گچ‌بری‌های زیبایی تزیین شده نام برد.

موزه سکه و مردم شناسی یزد

اشیای نگهداری‌شده در این موزه

  • مجموعه سکه‌های قدیمی (طلا، نقره، مسی، برنجی) مربوط به ۴۲ دوره تاریخی از زمان هخامنشیان تا عصر حاضر که بالغ بر ۴۵۰۰ عدد می‌شود. سکه طلا و نقره عباس بن مامون و احمد بن علی سامانی، سکه جلوس کریم خان زند و سکه نادرشاه با شعار شیعی از معروف‌ترین این سکه‌ها است؛
  • مجموعه اسکناس‌های قدیمی از زمان ناصرالدین‌شاه تا کنون؛
  • مجموعه قفل، بیش از یکصد عدد؛
  • مجموعه زینت‌آلات: انواع گردنبند، خلخال، دستبند و…؛
  • مجموعه تسبیح در انواع نقره‌کوب، ساده، عقیق، کهربا و یسر بیش از دویست عدد؛
  • مجموعه زنجیر؛
  • مجموعه انگشتر و مهر عقیق و برنجی بیش از چهارصد عدد؛
  • مجموعه تراز و قلیان در اندازه‌های مختلف؛
  • مجموعه منقل و سماور؛
  • مجموعه ابزار جنگی و انواع سلاح‌های سرد و گرم؛
  • مجموعه وسایل تزیینی و دکوری؛
  • مجموعه قفل‌های دست‌ساز از چهار تا پنج گرمی تا یک‌کیلویی؛
  • مجموعه وسایل طبخ غذا شامل دیگ‌های سنگی، مسی، دوری‌ها، تپوها و خمره‌ها؛

موزه سکه و مردم شناسی یزد

  • مجموعه وسایل روشنایی شامل قندیل، چراغ‌های پیه‌سوز، چراغ‌های روغنی، فانوس‌های شمعی، فانوس‌های نفتی، چراغ‌های توری، چراغ‌های هدایت‌کننده قطار و…؛
  • بیش از دو هزار قباله معاملات ملکی، قباله ازدواج، احکام دولتی و سلطنتی و نامه‌های مختلف؛
  • تعداد زیادی اشیای باارزش مردم شناسی و….

موزه سکه و مردم شناسی یزد

مطبخ خانه حیدرزاده

قسمت مطبخ خانه موزه سکه و مردم شناسی، که به همان شکل و معماری زمان قاجار باقی مانده، شکل متفاوت و جالب آشپزخانه در زمان قدیم را به‌خوبی نشان می‌دهد؛ حتی دیوار‌ها و سقف، که با کاهگل جدید مرمت کرده‌اند و دو قسمت کوچک را دست‌نخورده باقی گذاشته‌اند تا دود‌‌زدگی و سیاهی به‌جای‌مانده از دود آتش و تنور پخت نان در زمان‌های گذشته به‌خوبی قابل‌مشاهده باشد. همچنین این مطبخ پر شده از وسایل گوناگونی که در زمان‌های قدیم برای آشپزی و نگهداری غذا استفاده می‌شده است.

موزه سکه و مردم شناسی یزد

موقعیت مکانی

برای رسیدن به موزه سکه، سه راه وجود دارد:

  • خیابان سید‌ گل سرخ، انتهای کوچه کوشکنو (انتهای کوچه کوشکنو، سمت چپ، به سه‌راه که رسیدیم سمت راست، طول مسیر پیاده‌روی تا رسیدن به مقصد حدود یک کیلومتر است).
  • خیابان امام خمینی، کوچه ۴۴، کوچه خندق، کوچه فهادان (انتهای کوچه ۴۴ به چهارراه که رسیدیم، سمت راست، سپس به سه‌راه که رسیدیم، سمت چپ و مستقیم ادامه می‌دهیم و پس از طی کردن ۱۷۰ متر به محل موردنظر می‌رسیم).
  • محله قدیمی فهادان، کوچه فهادان تابلوها را دنبال کرده تا به خانه حیدرزاده برسیم.

موزه سکه و مردم شناسی یزد

حرف آخر

شهرهای قدیمی ایران همچون یزد نگینی‌اند که امروزه بسیاری از افراد از سایر نقاط جهان برای بازدید از مجموعه‌های تاریخی درون این شهرها (مانند موزه سکه و مردم شناسی یزد) به کشور ما سفر می‌کنند. بهتر است برای این که با نیاکانمان آشنا شویم و بیشتر آن‌ها را بشناسیم، از این موزه دیدن کنیم و با انواع سکه و اسکناس‌ها، معماری و… بیشتر آشنا شویم. اگر قصد کردید به شهر یزد سفر کنید، بازدید از موزه سکه و مردم شناسی حیدرزاده را فراموش نکنید (هزینه ورود و بازدید از این مکان برای هر نفر مبلغ ۳۰۰۰ تومان است).

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن