تاریخ و تمدن

عمارت آمریکایی ها همدان؛ گوشه‌ای از تاریخ همدان

فهرست مطالب

همدان به‌خاطر قرارگیری بر سر راه‌ ابریشم یکی از شهرهای مهم مواصلاتی و تجاری در همه دوره‌های تاریخ بوده است. این ویژگی‌ باعث می‌شد بین انتخاب‌های سیاسی، استراتژیکی و جغرافیایی اعصار جایی را برای خود داشته باشد. عمارت آمریکایی ها حاصل یکی از همین انتخاب‌هایی است که به شهر همدان شانس حضور پررنگ‌تر در تاریخ پرفراز‌وفرود ایران را داده است. خانه‌ای زیبا، با قدمتی بیش از یک قرن که هنوز نقش مهمی دارد. برای شناخت بیشتر این عمارت زیبا و دیدنی‌های استان همدان، نابرو کتاب گشوده‌ پیش‌روی شماست. بخوانید و همراهش بمانید.

تاریخچه‌ عمارت نورمهال

عمارت آمریکایی ها یا عمارت نورمهال نامی‌ است که به‌علت قرار گیری بر تپه‌ نورمهال به آن داده‌اند. این عمارت اکنون در انتهای پارک پرواز همدان، با بیش از ۱۰۰ سال قدمت قرار دارد. این خانه در اواخر دوره‌ قاجار ساخته شده است.  هرچند از کاربری این بنای تاریخی در دوران مختلف اطلاعات چندانی در دست نیست، اما گفته می‌شود ابتدا به‌عنوان مکان استقرار پزشکان آمریکایی مورداستفاده قرار می‌گرفته است. البته در برخی منابع دیگر درباره‌ی این عمارت گفته می‌شود که: «در جنگ جهانی دوم، وقتی نیروهای متفقین در کشور ساکن شدند، آمریکایی‌ها و انگلیسی‌ها هم در همدان مستقر شدند که یکی از نقاط تمرکز آن‌ها تپه نورمهال بود. پس از نقل مکان آمریکایی‌ها و رفتن کسانی که بعد از آمریکایی‌ها آنجا بودند، تعدادی انگلیسی که برای امر تجارت در همدان فعالیت داشتند، عمارت منسوب به آمریکایی‌ها را انتخاب کرده و آنجا مستقر شدند.

عمارت آمریکایی ها همدان

ویژگی‌های عمارت

عمارت آمریکایی ها برطبق ظواهر و اسناد، توسط آمریکایی‌ها ساخته شده است. این عمارت معماری شبیه به معماری عمارت بدیع الحکما، یکی‌دیگر از خانه‌های تاریخی شهر همدان دارد. عمارت نورمهال در بیش از 300 مترمربع و در دوطبقه برپاشده که اکنون نیز در دسترس است. این بنا سقف شیروانی دارد و ستون‌هایی در چهار طرف، نمای هر طبقه است. سر در ورودی آن با سنگ‌های گرانیت و آجرهایی با رنگ قرمز تزیین شده و پوشش آن تیرچوبی و داخل قسمت ساختمان لمبه کوبی است.


نکته‌ تازه‌ای که این روز‌ها عمارت تاریخی نورمهال را سر زبان‌ها انداخته، تهدید سلامت و بقای این بنا به‌واسطه‎‌ ساخت ساختمان‌های در حریم عمارت است.

طبقه‌ اول این عمارت به وسیله‌ راهروی وسط به طبقه‌ دوم می‌رسد. جایی که در آن محل قرارگیری چندین اتاق و دری برای دسترسی به بالکن در طبقه‌ی دوم عمارت است. آنچه که از اسناد و تصاویر گذشته دریافت می‌شود مبنی بر حضور یک استخر تاریخی در کنار بنا است. استخر در زمان حضور آمریکایی‌ها در این خانه‌ تاریخی وجود داشته که استخر آمریکایی‌ها نامیده می‌شد. اما این استخر به مرور تخریب و از میان رفته است.

اهمیت تپه‌ نورمهال برای ساخت عمارت

از نظر استراتژیک کل شهر از روی تپه‌ نورمهال قابل مشاهده است و این برتری انتخاب این مکان در نظر آمریکایی‌ها به هنگام ساخت این خانه‌ تاریخی است. نکته‌ قابل توجه‌ دیگر این تپه این است که از نظر نوع اقلیم، به‌گونه‌ای قرارگرفته که نسیم مناسبی در همه سال در آن می‌وزد. به‌لحاظ بهداشتی این تپه یکی از نقاطی است که حتی مگسی در آنجا نیست. به همین دلیل آمریکایی‌ها اردوگاه خود را در این‌جا مستقر کرده‌اند.

عمارت آمریکایی ها همدان

نقش امروزی‌ عمارت آمریکایی‌ها در همدان

عمارت آمریکایی ها در تاریخ ۵ آذر ۱۳۸۰ با شماره‌ ثبت ۴۴۸۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران در فهرست میراث فرهنگی  به‌ثبت رسیده است. اهمیت و خوش‌نقشی این بنا باعث شده در طول سال‌های گذشته مکان فیلم‌برداری چند فیلم قدیمی بوده است.

عمارت آمریکایی ها بعد از مهاجرت آن‌ها به بخش خصوصی واگذار شد. پس از پیروزی انقلاب، این ملک توسط دولت مصادره شده و به کمیته امداد واگذار شد تا برای امور اقتصادی در نظر گرفته شود. این عمارت که تاکنون چندین کاربری به‌خود گرفته، امروزه به عنوان فرهنگسرای پرواز در داخل پارکی به‌همین نام که این خانه‌ تاریخی را در خود جای داده قرارگرفته است.

نگارخانه‌ پرواز

فرهنگسرا و نگارخانه‌ پرواز تحت نظارت سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری همدان یکی از مجموعه‌ فرهنگسرا‌های همدان است که در این خانه احداث شده و به فعالیت خود ادامه می‌دهد. برگزاری کلاس‌‌های فرهنگی و هنری ازجمله عکاسی، خوشنویسی، تئاتر، رباتیک و کارگاه نقد عکس در همه فصول در فرهنگسرای پرواز دایر است.

عمارت آمریکایی ها همدان

علاوه‌بر این کلاس‌ها که برای رده‎‌های سنی کودکان و نوجوانان برقرار می‌شود دوره‌های تخصصی و مهارت‌های زندگی و فرزندپروری نیز برای خانواده‌های همدانی، محفلی برای گردهم‌آیی خانواده‌ها و پرورش و اشتراک تجربیات است. برگزاری نمایشگاه‌های مناسبتی در فرهنگسرای پرواز نیز از دیگر برنامه‌های اجرایی در این مکان است.

عمارت آمریکایی ها و سرگذشت پیش‌روی آن

عمارت آمریکایی ها بخشی هرچند کوچک، از تاریخ ادوار شهر همدان شناخته می‌شود. نکته‌ تازه‌ای که این روز‌ها عمارت تاریخی نورمهال را سر زبان‌ها انداخته، تهدید سلامت و بقای این بنا به‌واسطه‎‌ ساخت ساختمان‌های در حریم عمارت است. پروژه‌ای که اکنون متوقف گشته اما همچنان تهدیدی برای این عمارت به حساب می‌آید.

سخن آخر

نابرو یک سایت راهنمای گردشگری‌ است، محفلی که بستری برای شناختن، آموختن و انتقال تجربیات فراهم آورده است. میراث گردشگری توریستی ایران، دست‌آویزی است که در هر برهه‌ای از زمان برای کمک به رشد و اقتصاد می‌توان به آن چنگ زد و از ورطه‌ سختی‌ها راه نجاتی برای بیرون خزیدن پیدا کرد. حامی این خاک آباواجدادی و هم‌پا برای قدم‌های مثبت‌اش باشیم. برای رخ دادن اتفاق‌های خوب با نابرو راهنمای ناب گردش تجربیاتتان را اشتراک بگذارید.

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن