تاریخ و تمدن

شیر سنگی همدان؛ تندیس تاریخ در گذرگاه شهر

همدان قدیمی‌ترین شهر ایران و از آن دست شهرهایی است که در هرکوچه و خیابانش می‌توان ردی از تاریخ، فرهنگ و تمدن را پیدا کرد. شاید به همین دلیل است که در سال ۱۳۸۵ مجلس شورای اسلامی همدان را پایتخت تاریخ و تمدن ایران معرفی کرد. شیر سنگی هم یکی از زیبایی‌های تاریخی همدان است که پیشنهاد می‌کنم اگر به همدان آمدید، شیرسنگی را در فهرست جاهای دیدنی همدان قرار دهید. بنابراین درصورتی‌که قصد بازدید از شیرسنگی را دارید، با من در نابرو همراه باشید تا پیش از دیدن آن، بیشتر با این مکان تاریخی آشنا شوید.

چگونه به دیدن شیرسنگی برویم

در سفر به همدان اگر گذرتان به خیابان تختی افتاد، از این خیابان به خیابان 12 متری سنگ شیر بروید. بعد از آن با میدانی مربع شکل مواجه می‌شوید که یکی از قدیمی‌ترین آثار باستانی همدان یعنی شیرسنگی در آن قرار دارد. برای رفتن به این خیابان می‌توانید از خودروی شخصی یا تاکسی استفاده کنید.

شیر سنگی در سنگ شیر

مجسمه شیرسنگی یکی از مهم‌ترین آثار باستانی شهر همدان است. تپه‌ای که هم‌اکنون مجسمه‌ی شیرسنگی روی آن سلطنت می‌کند، تپه‌ای باستانی است. سال‌ها پیش پس از تحقیقات باستان‌شناسی در این منطقه، تابوتی در آن کشف شد. این تابوت متعلق به دوره اشکانی است و اکنون در موزه تپه هگمتانه نگهداری می‌شود.

شیرسنگی همدان

تاریخ و پیشینه شیرسنگی

قدمت شیرسنگی همدان به بیش از 2000 سال می‌رسد. عده‌ای از تاریخ‌نگاران معتقد هستند اسکندر تندیس شیرسنگی و قرینه‌اش را دو طرف مزارش ساخت تا یادبودی از هفایستیون، سرادر سپاهش باشد. تاریخ ساخت این مجسمه به درستی مشخص نیست. عده‌ای عقیده دارند که نحوه کنده‌کاری‌های مجسمه و نزدیکی آن به باروی اشکانیان نشان‌دهنده‌ این است که شیر سنگی متعلق به دوره اشکانیان است. اما بعضی معتقد هستند این مجسمه بازمانده هنر سلسله سلوکی-اشکانی است.

سرنوشت تلخ برادر همسان شیرسنگی

متاسفانه در طول تاریخ این مجسمه مورد کم‌لطفی مردم و جنگاوران قرار گرفته است. امروزه با گذشت سال‌ها، شیرسنگی کمتر شباهتی به شیر دارد. درحالی‌که کارشناسان اعتقاد دارند مجسمه اولیه نمایی کامل و متفاوت داشت. باوجوداین هنوز هم شیرسنگی با اقتدار در همدان سلطنت می‌کند و جایگاه ویژه‌ای بین مردم همدان و گردشگران دارد.

روایت‌های تاریخی نشان می‌دهند در این منطقه همزمان دو شیر سنگی با یک شکل و اندازه ساخته شد. این شیرها در ورودی شهر قرار داشتند و نمادی برای حفاظت از شهر بودند. به‌همین دلیل پس از فتح شهر توسط مسلمانان این دروازه به نام باب الاسد شهرت یافت.

همچنین با حمله دیلمیان به همدان دروازه شهر به کلی تخریب شد. بعد از تصرف شهر، مرداویج دیلمی که تحت‌تاثیر زیبایی مجسمه‌ها قرارگرفته بود، یکی از شیرهای سنگی را با خود به ری برد. این جابه‌جایی دوام چندانی نداشت و در این مسیر یکی از شیرها به طور کامل از بین رفت. تندیس باقی‌مانده در طول زمان با از دست دادن دم و آسیب‌های دیگر، تا سال ۱۳۲۸ هجری شمسی روی زمین افتاده بود تا اینکه مهندس سیحون طراح و معمار آرامگاه بوعلی‌سینا آن را در جایگاه کنونی قرار داد.

شیرسنگی همدان

ابعاد و جنس شیرسنگی

شیرسنگی بدنه‌ باریک و سری بزرگ دارد. همچنین از نظر ظاهری ابعاد این شیر حدود پنج متر طول، یک متر و ۱۵ سانتی‌متر عرض و حدود یک متر و ۲۰ سانتی‌متر ارتفاع است. این شیر از سنگ سیاه زرفامی تراشیده شده و در پیشانیش حفره عمیقی وجود دارد. پشت آن هم حفره‌های دیگری بر اثر فرسایش و باران ایجاد شده است.

در گذشته عده‌ای با این تصور که درون شیر گنج وجود دارد، آسیب جدی به آن وارد کردند. اما مجسمه تاریخی همدان هربار ترمیم شده و جان سالم به در برده است. جالب است بدانید این شیر هیچ اجزای جدایی ندارد و از سنگی یک‌تکه تراشیده شده ‌است.

افسانه‌های شیر سنگی

در ابتدا شیرها نماد شیرمردان و مظهر شجاعت، دلاوری و یادبودی بر سرمزار بودند. بعدها این مجسمه‌ها به‌عنوان نگهبان و محافظ مردم در برابر سرما، طوفان و قحطی شناخته شدند. عده‌ای اعتقاد داشتند تا زمانی که شیر بر زمین نیفتد و نشکند، شهر همدان و مردمش از حوادث در امان هستند. مردم باتوجه به رسوم و پیروی از عقاید و رفتار گذشتگان، برای برآورده‌شدن آرزوها و خواسته‌هایشان و همچنین باطل شدن طلسم و جلوگیری از سرما و قحطی دست به دامان شیر سنگی می‌شدند. در این شرایط با انجام مناسک و آیین‌های مختلف، امیدوار بودند که شیرسنگی به درخواستشان پاسخ دهد. گذاشتن سنگ‌ریزه در حفره‌ها، ریختن روغن و شیره روی سروصورت شیر و زیارت آن به‌عنوان موجودی متبرک بخشی از این خرافات بود.

شیرسنگی همدان

گذر از حوالی شیر پیر همدان

فضایی که شیرسنگی در آن‌جا روی ستونی از سنگ و خاک آرمیده، بوستانی سبز و با وسیله‌های بازی محدود برای کودکان است. شما می‌توانید بعد از بازدید از این جاذبه تاریخی، نوش جان کردن غذا، بستنی و آبمیوه سری به دور میدان بزنید. شیر سنگی در تاریخ 15 دی‌ماه سال 1310 در فهرست آثار ملی و تاریخی ایران به ثبت رسید.

حرف آخر

در کشور پهناور ایران آثار تاریخی و باستانی بسیاری وجود دارد؛ اما بین همه آن‌ها شیری پیر با قدمتی حدود 2000 سال در همدان در تماشای گذر تاریخ است و رمز و رازهای تاریخی فراوانی را در دل خود دارد. شما هم می‌توانید هر ساعتی از شبانه‌روز مهمان این مجسمه تاریخی باشید.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن