تاریخ و تمدن

محوطه‌ باستانی هفت تپه‌ شهر شوش؛ تجربه‌ای فرهنگی و تاریخی

فهرست مطالب

اغلب مردم شهرهایی چون شیراز، اصفهان و یزد را مقصد سفرهای فرهنگی و تاریخی انتخاب می‌کنند و بر این باورند که برای مثال، شیراز قدیمی‌ترین آثار تاریخی ایران را در خود جای داده ‌است. اما جالب است بدانید که استان خوزستان، تمدنی با قدمتی بیش از شهرهایی چون شیراز را که مرکز حکومت هخامنشیان بوده در دل خود جای داده ‌است. در یکی از شهرهای سرسبز و زیبای خوزستان به نام ایذه، آثاری چون سنگ‌نگاره‌های کولفرح و غار اشکفت ‌سلمان، دلیلی بر سکونت حکومت و مردم عیلام باستان در این منطقه هستند. اما در شهر شوش که به‌سبب فراوانی و اهمیت محوطه‌های باستانی‌اش به ثبت جهانی یونسکو رسیده ‌است، محوطه‌هایی باستانی، نظیر زیگورات چغازنبیل که در قدیم به آن ناحیه شهر دوراونتاش گفته می‌شده، وجود دارد. اما محوطه‌ای که شهرت کمتری نسبت‌به محوطه‌ی زیگورات دارد، محوطه‌ باستانی هفت تپه‌ است. در نابرو همراه ما باشید تا در ادامه این محوطه‌ باستانی و موزه‌ آن از جاهای دیدنی خوزستان را به شما معرفی می‌کنیم.

هفت تپه‌ شهر شوش

قدمت و تاریخچه‌ حفاری هفت تپه

محوطه هفت‌ تپه دراصل شامل 14 تپه باستانی است. قدمت این منطقه ارزشمند در حدود 3500 سال است و دراصل مربوط به دوران حکومت عیلام میانه است. دراصل این منطقه بقایای یک شهر عیلامی به نام کابناک یا تیکنی است. این منطقه به سرپرستی دکتر عزت‌الله نگهبان حفاری شده ‌است. علت حفاری نیز راهسازی مربوط به شرکت نیشکر هفت تپه بوده‌ است. در طی این عملیات راهسازی، بقایای طاقی آجری و دیواری خشتی نمایان شده‌اند. بعد از 5 سال حفاری در سال 1352، موزه‌ای کنار مجموعه برای نگهداری از وسایلی که از آن به دست آمده نیز تأسیس شد.

جاذبه های هفت تپه‌ شهر شوش

نشانی و مسیر دسترسی به هفت تپه

محوطه باستانی هفت تپه‌ در 15 کیلومتری جنوب‌شرقی شوش و بین رودخانه‌ دز و کرخه قرار دارد. اگر از سمت شوشتر به شوش بروید، می‌توانید ابتدا از سازه‌های آبی شوشتر که آن هم به ثبت جهانی یونسکو رسیده ‌است بازدید کنید. سپس به‌سمت شهر شوش حرکت کنید و سر راه معبد و زیگورات چغازنبیل را هم ببینید.

بعداز پیمودن 23 کیلومتر، به کارخانه نیشکر هفت تپه می‌رسید. این کارخانه سمت راستتان قرار دارد. بعداز طی چند کیلومتر، به محوطه هفت تپه سمت راستتان می‌رسید. موزه هفت تپه نیز در چندقدمی مجموعه قرار ‌دارد. برای پارک خودروی شخصی خود می‌توانید از محوطه‌ای کوچک کنار مجموعه که برای همین امر تعبیه شده‌، استفاده کنید.

فضای سبز زیبایی نیز کنار پارکینگ این مجموعه برای استراحت و رفاه حال گردشگران و مسافران در نظر گرفته شده ‌است. گفتنی است مسیر و جاده شوشتر به شوش به‌قدری زیبا و سرسبز است که خود جاذبه‌ای طبیعی محسوب می‌شود.

هفت تپه‌ شهر شوش

در ماه‌های بهمن تا اردیبهشت نیز تمام زمین‌های اطراف جاده پر از گل‌های کلزا هستند و دشتی سرتاسر زردرنگ دربرابر دیدگان شما قرار می‌گیرد.

پیشینه تاریخی هفت تپه

از آرامگاه این منطقه، مقبره پادشاهی به نام تبتی اهر که به‌همراه همسرش دفن است، کشف شده که این آرامگاه با راهرویی به یک آرامگاه عمومی دیگر وصل می‌شود. تبتی اهر آخرین پادشاه دودمان کیدینوها بود که این دودمان اولین حاکمان دوران عیلام میانه بوده‌اند. بنابراین این منطقه مربوط به شهری به نام کابناک از دوران عیلام میانه بوده‌ است.


در این موزه گل‌نوشته‌ها و کتیبه‌هایی سنگی عیلامی را نیز مشاهده خواهید کرد. اشیای فلزی نظیر خنجر و پیکان از جنس مفرغ نیز از محوطه هفت‌ تپه کشف شده‌اند و در این موزه نگهداری می‌شوند.

این شهر از مهم‌ترین شهرهای آن زمان بوده‌ و حتی در زمان پادشاهی تبتی اهر، پایتخت حکومتبود. اما با احداث شهر مذهبی دوراونتاش که امروزه زیگورات چغازنبیل در آن قرار دارد، کابناک اهمیت خود را از دست می‌دهد. شهر هفت تپه در سال 645 قبل‌از میلاد به‌دست سربازان آشوری به فرماندهی آشور بانیپال، به‌طور کامل با خاک یکسان شد.

محوطه‌ باستانی هفت تپه‌ شهر شوش

همین سربازان، شهر دوراونتاش یا محل قرارگیری چغازنبیل امروزی را نیز با خاک یکسان کرده‌اند. این‌گونه بود که پرونده شهر‌های کابناک و دوراونتاش برای همیشه بسته شدند.

محوطه هفت تپه‌

با آرامگاه کشف ‌شده پادشاه و آرامگاه عمومی، تعداد زیادی الواح عیلامی با نام این پادشاه نیز کشف شده‌اند. نکته‌ حائز اهمیت این آرامگاه خصوصی، طاق آن است. طاق این آرامگاه اولین طاق ضربی ساخته ‌شده در ایران است و مورخان بر این باورند که این طاق از ابداعات معماران عیلامی بوده و در دوران دیگر رونق و رواج بیشتری یافته ‌است.

از آرامگاه بیرونی در هفت تپه‌ تعداد زیادی اسکلت انسان پیدا شده ‌است. این تعداد 9 یا 10 اسکلت است که از سه بخش مختلف آرامگاه بیرونی کشف شده‌اند. نکته‌ عجیب این آرامگاه این است که در پای سکویی بزرگ و در قسمت جنوبی آرامگاه روبه‌روی در، گوری دسته‌جمعی یافت شده ‌است.

محوطه‌ باستانی هفت تپه‌ شهر شوش

از این گور 10 اسکلت با چیدمان نامنظم که روی هم قرار گرفته بودند، کشف شده ‌است. در همین منطقه کارگاه ساخت و تولید الواح گلی نیز کشف شده‌است.

موزه هفت تپه‌

همان‌طورکه پیش‌تر گفتم، کنار مجموعه موزه‌ای برای نگهداری از اشیای یافت‌شده از این منطقه ساخته شده ‌است. با شروع جنگ تحمیلی در سال 1359، این موزه تعطیل شد و بخشی از اشیای آن به تهران انتقال یافت. پس‌از انجام تعمیرات، این مجموعه دوباره در اسفند ماه سال 1380 به‌عنوان موزه و نمایشگاه آثار مطالعاتی پروژه‌های هفت تپه و چغازنبیل بازگشایی شد.

محوطه‌ باستانی هفت تپه‌ شهر شوش

در موزه هفت تپه‌ ظروف سفالی، مانند کوزه و خمره نگهداری می‌شوند. این ظروف یا از نوع ساده هستند یا ظروف دارای نقش و نگار. مورد دیگر، اشیائی تزئینی مثل زیورآلات هستند؛ برای مثال، گردنبندهایی از جنس سنگ‌هایی مثل عقیق.

در این موزه گل‌نوشته‌ها و کتیبه‌هایی سنگی عیلامی را نیز مشاهده خواهید کرد. اشیای فلزی نظیر خنجر و پیکان از جنس مفرغ نیز از محوطه هفت‌ تپه کشف شده‌اند و در این موزه نگهداری می‌شوند. یکی از بخش‌های جالب موزه، گورخمره‌ها و تابوت‌های سفالی است. برخی از این تابوت‌ها قیراندود شده‌ بودند. پیکرک‌هایی از دو نوع انسانی و حیوانی نیز در این مکان وجود دارند. انواع پیکرهای انسانی مثل پیکر زن، مرد و نوازندگان مختلف و پیکرک حیوانات بیشتر به‌صورت گاو کوهان‌دار است.

هفت تپه‌ شهر شوش

شرایط فعلی هفت تپه‌

متأسفانه گسترش فعالیت‌های کشاورزی و صنعتی در این منطقه و اطراف آن، خطر و تهدیدی جدی برای این محوطه باستانی هفت تپه‌ و تخریب آن است. اطراف این محوطه هیچ حصاری نیست و دکه یا کیوسکی برای نگهبانی از آن ساخته نشده‌ است. برای ورود به تپه‌ها ورودی پرداخت نمی‌کنید و تنها برای موزه‌ آن بلیت تهیه می‌کنید.

جاذبه های هفت تپه‌ شهر شوش

همچنین تپه‌ها سایه‌بان و حفاظ ندارند. تنها قسمت آرامگاه‌ها با سایه‌بان پوشیده شده ‌است، اما سایر قسمت‌ها از گزند آفتاب، باد و باران در امان نیستند. نکته دیگری که وجود دارد این است که تنها یک تابلوی راهنما روبه‌روی قسمت آرامگاه نصب شده‌ و سایر قسمت‌ها، هم‌چون کاخ و زیگورات، با تابلوی راهنما مشخص نشده‌اند و گردشگر در این مجموعه سردرگم است.

حتی تابلویی هم برای موزه هفت تپه‌ در نظر گرفته نشده ‌است و اگر شما از قبل ندانید که در این مجموعه موزه‌ای هم وجود دارد، احتمال دارد آن را پیدا نکنید. در حفظ تاریخ و چنین آثار تاریخی ارزشمند با قدمتی چندین‌هزارساله بکوشیم تا فرزندانمان هم بتوانند از این آثار بهره ببرند و درس بگیرند.

نوشته های مشابه

یک نظر

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن