طبیعت گردی

کامل‌ترین راهنمای کوهنوردی برای تازه کارها

فهرست مطالب

شاید شما هم از علاقه‌مندان به کوه‌نوردی و تجربه صعود به قله‌های مختلف باشید. در این مطلب سعی داریم تا تمامی نکاتی که باید پیش از کوهنوردی مورد توجه قرار گیرند را با هم مرور کنیم. با کامل‌ترین راهنمای کوهنوردی همراه باشید.

آمادگی جسمانی برای کوهنوردی

اولین و مهم‌ترین نکته در کوهنوردی، داشتن آمادگی جسمانی مناسب است. پس اگر قصد صعود دارید حداقل از چند ماه قبل شروع به ورزش کنید تا بدنتان قوی‌تر شود. یکی از تمرینات مفید می‌تواند بالا رفتن از کوه‌های کوچک نزدیک محلی زندگی‌تان باشد که بسیار موثر خواهند بود. عضلات قوی به خصوص در ناحیه پا کمک زیادی به شما خواهد کرد. می‌توانید از تمرینات ایزومتریک هم کمک بگیرید.

قله های ایران

اکسیژن و هم‌هوایی در کوهنوردی

علاوه بر آمادگی جسمانی، باید توجه داشته باشید که هر چقدر که ارتفاع بیشتری بگیرید، میزان اکسیژن کم‌تر و تنفس سخت‌تر خواهد شد. بنابراین باید حتما از ارتفاعات کم شروع کنید. این موضوع بستگی زیادی به شرایط جسمی هر فرد و ارتفاع محل زندگی وی دارد. برای مثال اگر در ارتفاع 1700 تا 2000 متری زندگی می‌کنید، بالا رفتن از کوه‌های 3000 تا 3500 متری شاید چندان دشوار نباشد.

اما اگر در کنار دریا و در ارتفاع صفر زندگی می‌کنید، چنین ارتفاعی برای شما زیاد خواهد بود زیرا با 40 درصد کاهش اکسیژن در هر تنفس روبه‌رو خواهید شد. بهتر است، برای جلوگیری از ارتفاع‌زدگی، به تدریج بدن خود را به ارتفاع بیشتر عادت دهید که در اصطلاح به آن «هم هوایی» هم گفته می‌شود.

رصد گزارش‌های کوهنوردی

اگر قله و یا کوه خاصی را مد نظر دارید، می‌توانید به سادگی و با جستجوی گزارش صعود به آن قله، از مسیرهای مختلف صعود، زمان‌بندی، سختی و آسانی مسیرها و خطرات و دیگر نکات مهم آن کوه آگاه شوید تا این اطلاعات راهنمای کوهنوردی شما باشد. در واقع اگر قصد دارید چنین سفری را خودتان مدیریت و برنامه‌ریزی کنید، بررسی این گزارش‌ها ضروری خواهد بود.

کوهنوردی

وسیله نقلیه مناسب برای کوهنوردی

معمولا بسته به این که چه کوهی مد نظر شماست و طبیعت اطراف آن به چه شکل است و تا چه اندازه در آن جاده‌سازی شده، وسیله نقلیه مناسب متفاوت خواهد بود. برای صعود به خیلی از کوه‌ها می‌توانید از خودرو شخصی خود استفاده کنید اما برای یک سری از مسیرها هم باید حتما از وسیله نقلیه مناسب آن منطقه استفاده کنید که اگر قله مورد نظر شناخته شده باشد، معمولا افرادی هستند که در ازای دریافت مبلغ خاصی، شما را به پای کوه می‌رسانند تا سفر خود را آغاز کنید. پیش از شروع سفر، حتما این موارد را هم بررسی کنید.

استفاده از شرپا و قاطر

اگر صعود شما یک روزه باشد که وسایل زیادی نیاز نخواهید داشت، اما اگر برنامه صعود، چند روزه باشد، باید وسایلی چون چادر و کیسه‌خواب هم همراه داشته باشید. اما حمل این وسایل تا محل کمپ ممکن است کار سختی باشد. معمولا در کوه‌ها و قلل شناخته شده، می‌توانید با کرایه کردن الاغ یا قاطر، وسایل خود را به پناهگاه و یا محل کمپ بفرستید و در آن جا تحویل بگیرید.

به این صورت دیگر نیازی نخواهد بود که وسایل سنگین را با خود حمل کنید. اما در یک سری از مسیرها، به دلیل سختی و صعب‌العبور بودن، تنها انسان‌ها قابلیت عبور و مرور خواهند داشت. در چنین شرایطی، ممکن است افرادی بیابید که تا قسمتی از مسیر همراه شما باشند و در عین راهنمایی برای یافتن مسیر، وسایل شما را هم حمل کنند. در نپال به چنین افرادی شِرپا گفته می‌شود.

راهنمای کوهنوردی و پناهگاه کوهستانی

بعضی از کوه‌ها دارای پناهگاه هستند و شما می‌توانید شب را داخل این مکان‌ها بگذرانید که معمولا در نزدیکی چشمه‌های آب ساخته می‌شوند. توجه داشته باشید که هیچ استاندارد خاصی در مورد پناهگاه‌ها وجود ندارد و امکانات و بزرگی هر کدام به بودجه سازنده، طبیعت خاص منطقه و میزان صعود بستگی دارد. در کوه‌هایی که صعود کمتری به آن‌ها صورت می‌گیرد، پناهگاه‌ها خلوت‌تر هستند اما در کوه‌های معروف معمولا به سختی می‌توانید جایی برای خوابیدن در پناهگاه پیدا کنید.

شاید داخل پناهنگاه گرم‌تر و راحت‌تر باشد اما گاهی بوی تند غذای دیگر کوه‌نوردان و یا سروصدای آن‌ها در طول شب باعث می‌شود که برخی از افراد ترجیح بدهند از چادر شخصی خود استفاده کنند. بنابراین، صرف وجود پناهگاه به این معنی نیست که از بردن چادر و کیسه خواب راحت خواهید شد.

راهنمای کوهنوردی

تغذیه مناسب برای کوهنوردی

تغذیه مناسب برای کوه‌پیمایی و کوهنوردی، حیاتی است. با یک برنامه‌ریزی درست و با در نظر گرفتن چشمه‌های آبی که در مسیر وجود دارند، نسبت به برداشتن میزان مناسب مواد خوراکی و آب اقدام کنید. برنج، ماکارونی، غلات، نان، کنسروها (حتما جوشانده شود)، کوکو و کتلت و به طور کلی غذاهای ساده و سبک که چرب نیستند و نمک خیلی زیادی ندارند، گزینه خوبی خواهند بود. حتما مقداری سبزیجات و میوه تازه به همراه داشته باشید و از کربوهیدارت در وعده‌های خود استفاده کنید. به هیچ وجه، میوه‌هایی که در طبیعت می‌بینید و نمی‎‌شناسید را تست نکنید.

محل پخت و پز باید به اندازه کافی از چادر فاصله داشته باشد و باد نتواند ذرات ریز آتش را به چادر برساند. همچنین بهتر است برای جذب نشدن حیوانات به چادر، بوی غذا را از چادر دور کنید و موقع خواب هم تمامی خوراکی‌ها را خارج از چادر بچینید.

چشمه‌های آب و برف

آب‌های زیرزمینی معمولا کمتر آلوده می‌شوند، به همین خاطر آب چشمه‎‌ها مطمئن‌تر است اما در برخی کوه‌ها ممکن است آب چشمه‌ها دارای ترکیبات خاصی باشد و برای نوشیدن مناسب نباشد. خوردن زیاد برف به جای آب به دلیل سرد بودن و نداشتن املاح، می‌تواند شما را به کشتن دهد. پیش از خوردن آن را گرم کنید و حتما نمک و شکر و لیمو به آن اضافه کنید.

چشمه های آب

پوشاک و تجهیزات مناسب برای کوهنوردی

اولین نکته در انتخاب تجهیزات، سبک و مفید بودن آن‌هاست تا کمتر شما را خسته کند. اما به طور کلی بهتر است با توجه به دمای هوا و شرایط جوی کوله‌پشتی مناسب (کوله‌های مخصوص فشار کمتری به ستون فقرات شما می‌آورند و وزن کمتری را حس می‌کنید)، چراغ قوه یا هدلایت، کیسه خواب، فندک، پنبه الکلی (برای آتش)، کیسه زباله، بادگیر، کلاه مناسب برای حفاظت در مقابل سرما و آفتاب، یخ‌شکن یا کرامپون (در صورت وجود برف و یخ)، کفش کوه‌نوردی (یا صندل کوه‌نوردی با در نظر گرفتن طبیعت منطقه)، عینک مناسب، ضد آفتاب، جوراب مناسب، لباس گرم به میزان کافی (دستکش در صورت سرما)، باتوم یا عصای کوه‌نوردی، چادر مناسب فصل و لباس مناسب فصل به همراه داشته باشید.

حتی در هوای گرم هم بهتر است لباس شما پوشیده باشد که هم از حشرات در امان باشید و هم از تابش مضر آفتاب در ارتفاع. داروهای شخصی و همین‌طور عمومی و وسایل اولیه برای کمک به همراهان هم فراموش نشود. به علاوه بد نیست که برای ارتفاعات بالا، کپسول اکسیژن هم همراه داشته باشید.

تجهیزات کوهنوردی

نحوه چیدن کوله در راهنمای کوهنوردی

کوله را به نحوی بچینید که وسایلی که بیشتر مورد نیاز هستند، بالای آن قرار بگیرند و مواردی چون کیسه خواب در قسمت پایین. در کل بهتر است وسایل سنگین در پایین قرار بگیرند و اگر هوا بارانی بود، وسایل را داخل کیسه پلاستیکی یا کاور بگذارید.

نحوه مسیریابی در کوه

اگر در طبیعت‌گردی و کوه‌نوردی تازه‌کار هستید، باید حتما از یک راهنمای کوه‌نوردی کمک بگیرید که شما را همراهی کنید. اما اگر به قدر کافی تجربه داشته باشید، می‌توانید با بررسی جبهه‌های مختلف هر کوه، مسیر مناسب را انتخاب کنید و این مسیر را روی گوشی به همراه داشته باشید. در طول کوه‌نوردی به خصوص برای صعود به قله‌های شناخته شده، پاکوبی که ایجاد شده کمک بسیار زیادی به شما می‌کند اما به یاد داشته باشید که بسیاری از این پاکوب‌ها هم به بیراهه می‌روند و بسیاری از کوه‌نوردان را به کام مرگ می‌کشانند. پس به مسیر پاکوب اکتفا نکنید. شاید تابلوهای راهنما هم در طول مسیر وجود داشته باشد اما این تابلوها هم ممکن است به خاطر شرایط جوی از بین بروند، پس احتیاط کنید.

نقشه و قطب‌نما هم از دیگر ملزوماتی هستند که می‌توانند در جهت‌یابی به شما کمک کنند. حتی بدون داشتن این تجهیزات هم می‌توانید از روی زاویه طلوع و غروب خورشید، خزه روی درختان، هلال ماه، دامنه برفی یا سرسبز کوه، حلقه‌های تنه درخت، کهکشان راه شیری و ستارگان تا حدودی مسیر خود را پیدا کنید.

نحوه کمپ زدن در کوه

در صورت امکان از چادرهای مخصوص کوه‌نوردی و مناسب فصل استفاده کنید. بهتر است در نزدیکی پناهگاه کمپ بزنید. منطقه ایده‌آل جایی است که از باد و باران، ریزش سنگ و غیره در امان باشد و شیب نداشته باشد. اما اگر منطقه شیب‌دار بود، باید مکانی که سر خود را می‌گذارید در بالای شیب قرار بگیرد. حداقل 30 متر از جریان آب فاصله داشته باشید و به هیچ عنوان روی سطح رودخانه خشک، در نزدیکی گوسفندسرا، در مسیر تردد، کف دره و در نزدیکی درختان خشک چادر نزنید.

راهنمای روشن کردن آتش در کوه

برخی از کپسول‌های گاز در ارتفاع بالا قابل استفاده نیستند و ممکن است مجبور باشید آتش روشن کنید. حتما دقت کنید که آتش از چادر و وسایلتان فاصله مناسبی داشته باشد. برای روشن کردن آتش، پنبه الکلی به همراه داشته باشید. ابتدا مقداری چوب خشک جمع‌آوری کنید و آن‌ها را به شکل کپه دربیاورید و چوب‌ها را طوری بچینید که آتش خفه نشود. آتش برای گرم شدن و علامت دادن یا درخواست کمک بسیار مفید است.

خاموش کردن آتش از روشن کردن آن هم مهم‌تر است، چرا که اگر آتش خود را خاموش نکنید ممکن است به سادگی منجر به آتش‌سوزی‌های عظیم در یک منطقه و یا آتش گرفتن وسایل دیگر کوه‌نوردان شوید. پس حتما آتش را بعد از استفاده، خاموش کنید.

کمک‌های اولیه در کوهنوردی

شما و یا همراهانتان ممکن است به هر دلیلی دچار حادثه شوید، پس بهتر است به اصول کمک‌های اولیه آشنا باشید و بدانید در برخورد با سرمازدگی، گرمازدگی، کم‌آبی، ارتفاع‌زدگی، خفگی، خون‌ریزی، برف‌کوری و غیره چه اقدامات اولیه‌ای باید انجام داد. حتما به اعضای گروه یادآوری کنید که در صورت داشتن بیماری خاص به شما اطلاع دهند و داروهای ضروری را به همراه داشته باشند.

اگر کسی دچار علایم ارتفاع‌زدگی مانند سرگیجه، حالت تهوع و سردرد شد و این علایم شدید بودند باید حتما فرد بیمار به تدریج ارتفاع خود را کاهش دهد تا به وضعیت عادی برگردد. بی‌توجهی به ارتفاع‌زدگی شدید می‌تواند منجر به مرگ شود.

نرم‌افزارهای راهنمای کوهنوردی

نرم‌افزارهای زیادی راهنمای کوهنوردی هستند. برنامه‌های ارتفاع سنجی مانند Altimeter و یا GPX Tracker که به شما کمک می‌کنند، هر لحظه از ارتفاع اطلاع پیدا کنید و همچنین مسیر درست را از طریق GPS گوشی، و روی صفحه نمایش آن به راحتی دنبال کنید. کافی است یکی از مسیرهای مطمئن قبلی را روی این برنامه‌ها بریزید تا در طول مسیر به شما نشان دهد که از مسیر اصلی خارج شده‌اید یا خیر.

زمان مناسب برای کوهنوردی

از آن‌ جایی که معمولا دمای هوا در کوه‌ها پایین‌تر است، فصول گرم سال برای کوه‌نوردی انتخاب می‌شوند اما ممکن است یک سری از کوه‌نوردان با تکیه به دانش و تجربه و همچنین تجهیزات تخصصی که در اختیار دارند، حتی در فصول سرد و یخ‌بندان هم اقدام به صعود کنند که صعود زمستانه نام می‌گیرد. همه این‌ها بستگی زیادی به طبیعت خاص کوه مورد نظر دارد. همچنین، در برخی از کوه‌ها، حرکت یا صعود شبانه هم امکان‌پذیر است.

راهنمای کوهنوردی

خطر جانوران و حشرات در کوهنوردی

حتما پیش از سفر در مورد حیوانات و حشرات منطقه و کوهی که قصد بالا رفتن از آن را دارید، تحقیق کنید. دیدن حیات وحش در طبیعت بسیار جذاب است اما باید جانب احتیاط را هم رعایت کنید. حیوانات معمولا زودتر متوجه حضور شما می‌شوند و فرار می‌کنند اما به طور کلی از دست زدن به بچه حیوانات و یا تحریک کردنشان به هر نحوی، خودداری کنید. حتما در مورد نحوه رویارویی با حیوانات خاصی که در کوه مورد نظر زیست می‌کنند، تحقیق کنید.

نحوه جمع‌آوری زباله‌های شخصی در طبیعت

در دل کوه، شما خودتان مسئول جمع‌آوری زباله‌های خود خواهید بود. اگر هر کسی زباله‌ خود را در طبیعت جای بگذارد، منظره زیبایی برای شما به یادگار نخواهد گذاشت. زباله‌ها امکان جمع شدن حیوانات وحشی و حشرات را هم زیاد می‌کنند. سعی کنید از مواد خوراکی استفاده کنید که کم‌ترین و سبک‌ترین زباله‌ را تولید می‌کنند تا بتوانید آن را با خود حمل کنید. خوراکی‌های اضافی را هم در صورت سنگین بودن، می‌توانید در زمین خاک کنید که به طبیعت برگردند.

امیدوارم این راهنمای کوهنوردی برای سفر ماجراجویانه شما مفید باشد. اگر تجربه صعود دارید، آن را با نابرو به اشتراک بگذارید.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن