طبیعت گردی

باغ امین اسلامی نیشابور؛ عمارتی اصیل در شهری اصیل

فهرست مطالب

در قلب شهر نیشابور، جولانگه علم، ادب و شعر، زادگاه اشعار ‌ناب خیام‌ و عطار، شهر قلم‌دان‌های مرصع و دومین شهر پرجمعیت خراسان رضوی، به عمارتی که حال آدم را با فیروزه‌ای پنجره‌هایش خوب می‌کند، برمی‌خوریم. باغ امین اسلامی عمارتی سنتی ابتدای خیابان اصلی شهر یعنی خیابان امام‌خمینی است که در دل خود شاهد گذر اتفاقات زیادی بوده است.

این بنای اصیل و بکر بازمانده‌ی دوران پهلوی دوم و یادگار زمانی است که هنوز کاهگل، جایش را به خانه‌های مدرن و محقر نداده بود و هنوز نگهداری از دام امری مرسوم و محبوب بود؛ روزگاری که در آن خان‌زادگی و ارباب و رعیت بخشی از فرهنگ شهرنشینی تلقی می‌شد. برای آشنایی با آن روزگار از رهگذر باغ امین اسلامی، مطلب من در نابرو را دنبال کنید.

یادگار دونسل از تاریخ

بنای عمارت امین اسلامی، باغی به‌وسعت ۳۲هزار مترمربع و عمارتی آجری به‌همراه مکانی جدا به‌عنوان اصطبل و هیزم‌خانه است که با معماری خاص به‌سبک پهلوی اول درآمیخته. محل قرارگیری عمارت مرکز باغ است که در زمان تاسیس خودش، نقل محافل خان و خان‌زاده‌های شهر بود. معماری این بنا در زمان خود از پیشتازان این دست از آثار تلقی می‌شد.

باغ امین اسلامی

باغ امین اسلامی ابتدا متعلق به ابوالحسن امین اسلامی، یکی از خان‌های دوره اول و دوم پهلوی بوده است. همین موضوع سبب نام‌گذاری باغ به این نام شده است.

ابتدای ورودی باغ تندیس دو کوزه‌گر نصب شده است که در توضیح احوال آن‌ها باید به رباعی حکیم عمر ‌خیام نیشابوری از مفاخر بی‌نظیر شهر نیشابور اشاره کرد:

در کارگه کوزه‌گری رفتم دوش/دیدم دو‌هزار کوزه گویا و خموش

ناگاه یکی کوزه برآورد خروش/کو کوزه‌گر و کوزه‌خر و کوزه‌فروش

یا در رباعی دیگر چنین می‌سراید:

از کوزه‌گری کوزه خریدم باری/آن کوزه سخن گفت ز هر اسراری

شاهی بودم که جام زرینم بود/اکنون شده‌ام کوزه هر خماری

گویی حکیم نیز ابتدای ورود به این بنای اصیل، با زبان خودش از بینندگان امارت استقبال می‌کند. پس از ورود به فضای داخلی باغ، درختان سر‌به‌فلک‌کشیده تُنُکی را می‌بینیم که هرکدام برگی از کتاب تاریخ پهلوی و مشروطه‌ هستند. درختانی از جنس کاج، توت و چنار که حال‌وهوای باغ را شبیه شاعرانه‌های اشعار شهریار می‌کنند.

وضعیت امروزی بنا؛ چالش‌های پیش رو

باغ امین اسلامی اکنون جزو آثار باستانی کشور قرار گرفته است و علاوه‌براینکه نمونه زیبایی از باغ‌سازی سنتی ایرانی است، هم‌اکنون با رضایت ورثه مرحوم امین اسلامی مورد استفاده عموم نیز قرار می‌گیرد.
در این بین، از تغییراتی که در ظاهر امروزی باغ داده شده است، می‌توان در ضلع پشتی و انتهای باغ به آلاچیق‌هایی برای اسکان بازدیدکنندگان و در ضلع شرقی ورودی باغ، پارکینگ کوچک و همچنین در حاشیه شرقی داخلی باغ به وسایل بازی کودکان و وسایل ورزشی اشاره کرد.

باغ امین اسلامی

عمومی‌سازی باغ امین اسلامی و تخریب‌های گریزناپذیر

باتوجه‌به آسفالت‌شدن کف باغ و قرارگرفتن نیمکت‌هایی در آن، اندکی از بافت سنتی آن تخریب و اسیر شهرسازی مدرن شده است. گاهی کج‌سلیقگی‌های این نوع شهرسازی در زیبایی بنا اثر گذاشته است؛ ،به‌طوری‌که بستر محافظت امن و کافی برای عمارت ایجاد نشده است. همین‌طور استفاده عموم، امکان تخریب طبیعت باغ را بالاتر برده است. به‌علاوه تعداد درختان باغ که قبل از وقف عام آن به‌تعداد ۴۰۰ عدد نیز می‌رسیده است، امروزه به زیر ۱۰۰ عدد می‌رسد

ایجاد بنگاه‌های تجاری در ضلع غربی و ورودی این باغ و قرارگرفتن ایستگاه اتوبوس جلوی ورودی باغ نیز از زیبایی نمای بیرونی باغ کاسته و تجمع زباله و آلودگی‌های انسانی را افزایش داده است. ازطرفی تخریب دیوار کاهگلی قدیمی که سرتاسر باغ را در گذشته می‌پوشانده است، هیچ‌گونه جایگزین مناسبی در فضای حاشیه‌ای باغ ندارد. البته از اشراف ساختمان‌های تجاری یا مسکونی مجاور باغ که به ناموزون‌شدن ساختار کلی بنا می‌افزایند نیز، نمی‌توان گذشت.

باغ امین اسلامی

الگویی برای باغ‌سازی اصیل در همه دوران

ثبت اثر در سازمان میراث فرهنگی کشور از سال ۱۳۸۱، کاهش تراکم جمعیت مسافر متمرکز در باغ ملی نیشابور که در مجاورت این باغ قرار دارد، افزایش درصد بازدید گردشگران داخلی و خارجی شهر و همچنین شناخته‌شدن بیشتر جاذبه‌های گردشگری شهر نیشابور، از نقاط عطفی است که می‌توان برای عمومی‌سازی باغ امین اسلامی نام برد.

باغ امین اسلامی پیوند‌دهنده گذشته‌ای نه‌چندان دور با زمان حال است که چه از نگاه معماری و چه از نگاه باغ‌سازی، این نمای تاریخی بیانگر ظرافت معماری ایرانی بوده است و در عین زیبایی، پیام سادگی و طبیعت‌دوستی را به ارمغان می‌آورد؛ همچنان که از دیرباز معماری باغ‌سازی مورد توجه همه نیاکان ما در این سرزمین بوده است.

شرایط بی‌نظیر این بنا در پیوند با فرهنگ خشک و بی‌روح شهرنشینی، و حضور در محل حاشیه خیابان اصلی شهر، موجب شده است رفت‌وآمدهای صنعتی و تجاری مردم با آرامش طبیعی بنا و زیبایی‌های منحصربه‌فردش بر‌ هم بخورد و ذهن را برای لحظاتی از دغدغه‌های شهرنشینی بیرون و آزاد کند.

باغ امین اسلامی

همچنین متراژ بزرگ این باغ حال‌وهوای خوبی را در فضای درونی آن برپا ‌کرده است. به‌این‌صورت که هنگام عبور از فضای داخلی آن، خنکا و نسیم لطیفی را که اثر حضور درختان فراوان در این منطقه است، حس خواهید‌ کرد. همچنین طراوت و تازگی طبیعت باغ و تغییرات فصلی که جلوه‌ای منحصر‌به‌فرد به این فضای روح‌نواز و دلپذیر‌ می‌بخشد، بخش قابل‌ذکر این باغ است.

آدرس: نیشابور، حاشیه خیابان امام خمینی، روبروی خیابان دکتر شریعتی.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن