تاریخ و تمدن

حمام گله داری بندر عباس؛ یادگار دیدنی دوران قاجار

فهرست مطالب

بندرعباس یکی از دیدنی‌ترین شهرهای ایران است که کنار جاذبه‌های طبیعی، جاهای دیدنی مختلفی دارد. یکی از این آثار دیدنی حمام گله داری است که کنار مسجدی به همین نام قرار دارد. اگر قصد دارید در سفر به این شهر بندری، از مسجد و حمام گله داری از جاهای دیدنی بندرعباس دیدن کنید، با من در این مطلب از نابرو همراه باشید.

حمام گله داری بندر عباس

معرفی حمام گله داری

حاج شیخ احمد گله داری از بزرگان و تجار و خیرین این شهر در زمان قاجار بود. وی کنار مسجدی که خود سال‏ها قبل ساخته بود، حمامی ساخت و آن ‎را وقف مسجد کرد تا مردم شهر از آن استفاده کنند. حالا بعد از حدود یک قرن، مسجد و مدرسه هر دو به‌نام وی ثبت شده‌ و به مسجد و حمام گله داری معروف هستند. مسجد و حمام کنار هم، نزدیک بازار و ساحل خلیج فارس در جنوب بندرعباس و در محله «قلعه‌شاهی» یا محله «اوزی‎ها» واقع شده که از محله‎های قدیمی شهر است.

جاذبه های حمام گله داری بندر عباس

مصالح به‌کاررفته در بنا

نزدیکی به دریا و رطوبت زیاد در بندرعباس باعث شده معماران در ساخت بناها از مصالحی استفاده کنند که ضد رطوبت هستند. حمام گله‌ داری هم از این امر مستثنی نبوده است. در ساخت بنا از سنگ‏های اسفنجی استفاده شده که هم خاصیت جذب رطوبت دارند و هم از مصالح بومی منطقه هستند. از دیگر مصالح به‌کاررفته در این بنا، ساروج و گچ دست‎کوب است. کف این حمام کاملا آجری است.

جاذبه های حمام گله داری بندر عباس

تاریخچه حمام گله داری

قدمت حمام گله داری به زمان قاجار می‎رسد؛ اما عده‎ای هم آن را متعلق به دوران صفویه می‌دانند و معتقد هستند این حمام در زمان صفویه ساخته شده و بعدها در زمان قاجار به‌خواست شیخ احمد وقف شده است. این حمام تا دهه ۴۰ برای خود بروبیایی داشته است، مخصوصا قرق زنانه با تشریفات و آداب‌ورسومی خاص همراه بوده است.


در گرمخانه دو سکوی روبه‌روی هم می‎بینید که محل شست‌وشو و استحمام هستند. از همان گرمخانه راهی به خزینه وجود دارد و از خزینه نیز کانال‏هایی از سنگ و ساروج برای انتقال آب به بخش‎های دیگر حمام منشعب شده‌اند.

بعد از آن مدتی حمام متروک شد تا اینکه سازمان میراث فرهنگی در دهه ۱۳۷۰ با اختصاص بودجه‎، این بنا ‎را مرمت و به موزه مردم‌شناسی تبدیل کرد. چون این مسجد جزو وقفی شده است، اداره اوقاف تولیتش را بر عهده دارد اما از نگهداری از بنای تاریخی بر عهده سازمان میراث فرهنگی است.

حمام گله داری بندر عباس

معماری بنای حمام گله داری

ورودی بنا دری چوبی و نمایی از سنگ دارد. از چند پله پایین می‎روید تا داخل حمام شوید. پس از گذر از راهرو و هشتی، به فضای سربینه می‎رسید. این راهرو در واقع تنظیم‌کننده دما و رطوبت داخل حمام گله داری است. سربینه یا همان رختکن در واقع محل تعویض لباس و آماده‌شدن برای رفتن به گرمخانه است.

حمام گله داری بندر عباس

سربینه حمام گله داری

وارد سربینه که می‎شوید، دورتادورش چهار سکو قرار گرفته و فضای بازِ زیر سکوها محل گذاشتن کفش است. سقف سر بینه هشت‌ضلعی است و قرینه‌اش در پایین، حوضی هشت‌ضلعی قرار دارد.

سقف این بنا تزییناتی چون گچ‌بری برجسته دارد و شمسه‌اش زیبایی بنا را دوچندان می‎کند. «میاندر» رابط گرمخانه و سربینه است که اتاق‎های نظافت نیز در این مکان قرار دارد.

استخر آب بینه

گرمخانه و تون حمام

در گرمخانه دو سکوی روبه‌روی هم می‎بینید که محل شست‌وشو و استحمام هستند. از همان گرمخانه راهی به خزینه وجود دارد و از خزینه نیز کانال‏هایی از سنگ و ساروج برای انتقال آب به بخش‎های دیگر حمام منشعب شده‌اند. از متعلقات دیگر این حمام می‎توان به انبار سوخت، آتشدان، دیگ، دودکش و گودال جمع‎آوری خاکستر اشاره کرد.

تون حمام نیز در عمق زمین تعبیه شده است. تمام قسمت‏های حمام تا یک متر با سنگ پوشیده شده‌اند و احتمالا همان سنگ‏های اسفنجی هستند که مانند عایق عمل می‏کنند و مانع رسیدن رطوبت به بنا و خرابی‌اش می‌شوند.

حمام گله داری بندر عباس

تامین آب حمام گله داری

در کنار حمام گله داری چاه آبی قرار دارد که هنوز هم جوشان است و قبلا آب مصرفی حمام از آن تامین می‎شد. البته گاهی هم از آب برکه استفاده می‎کردند. آب با حرکت گاو در مسیر گاورو، از چاه به آب‌انبار حمام ریخته می‌شد. در سقف نیز روزنه‎هایی وجود دارد که دما و نور حمام وابسته به آن‎‎هاست. داخل حمام روی صفه‎های سربینه و سکوهای گرمخانه، مجسمه‎هایی قرار دارند که نوع پوشش و آداب‌ورسوم مردم را نشان می‎دهند.

جاذبه های حمام گله داری بندر عباس

این تمام موزه و حمام گله داری نیست؛ از در که بیرون می‎روید، سقف حمام را می‏بینید که پنج گنبد کوچک و بزرگ دارد و سازمان میراث فرهنگی قسمت‎هایی از آن را با گُل‎هایی زیبا آراسته و فضای سبز قشنگی را به وجود آورده است. دیدن این گنبدها و پرسه‌زدن میانشان یک ساعتی زمان می‎برد

کمی دور‎تر از گنبدها، دری هلالی با چند پله می‎بینید که وقتی از آن بگذرید و پله‎های قطور را یکی‌یکی پایین بروید، به یک سکو و خزینه‌ای بسیار کوچک می‎رسید؛ اینجا حمام کوچک مخصوص بزرگان شهر بوده است و راه و درش جدا از در ورودی حمام است.

این بنا در سال ۱۳۷۴ در فهرست آثار ملی ثبت شده است. اگر شما هم از این حمام تاریخی دیدن کرده‌اید، نظرتان را درباره آن با ما در نابرو به اشتراک بگذارید.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن