تاریخ و تمدن

باغ فین کاشان؛ باغی قدیمی با هزاران خاطره

فهرست مطالب

بیشتر ما با شنیدن نام باغ فین در کاشان، قصه قتل امیرکبیر را به یاد می‌آوریم. امروز درباره محیط و تاریخچه این باغ معروف به شما اطلاعات بیشتری می‌دهم. متن من را در نابرو دنبال کنید تا بیشتر با این باغ از جاهای دیدنی کاشان آشنا شوید.

پیشینه باغ فین

باغ فین کاشان از زیباترین و مشهورترین باغ‌های ایرانی است. ساخته‌شدن ساختمان آن را به دوره حکومت شاه عباس اول صفوی نسبت داده‌اند. در مورد طراح این باغ اختلاف‌هایی وجود دارد؛ میراث فرهنگی ایران، غیاث‌الدین جمشید کاشانی را طراح این باغ می‌داند، درحالی‌که منابع دانشجویی، شیخ بهایی را طراح باغ معرفی کرده‌اند. شاه عباس اول صفوی علاقه زیادی به شهر کاشان داشت و در حدود سال 1000 هجری‌قمری دستور ساخت این باغ را صادر کرد. در دوره فتحعلی‌شاه قاجار، بخش‌های زیادی به آن اضافه شد. با مرگ فتحعلی‌شاه، رسیدگی به باغ رها و قسمت‌هایی از آن خراب شد‌. اما هم‌زمان با ثبت ملی این اثر در سال 1314، مرمت قسمت‌های تخریب‌شده آغاز شد.

در فین کاشان اتفاق‌های مهمی همچون تاج‌گذاری شاه‌اسماعیل‌اول و شاه‌عباس‌دوم صفوی افتاده است؛ اما مهم‌ترین اتفاقی که در باغ افتاده، شهادت میرزا تقی‌خان امیرکبیر در سال 1230 بوده است. امیرکبیر روزهای پایانی عمر خود را در این باغ و در تبعید زندگی می‌کرد. حکم مرگ او را ناصرالدین‌شاه قاجار صادر کرد. سرانجام هنگامی که وی در حمام بود، با زدن رگ دستش، او را به قتل رساندند.

باغ فین کاشان

طراحی باغ فین

در طراحی باغ فین، آب اساسی‌ترین عنصر بوده است. آب در این باغ به‌صورت راکد (در استخر مقابل کوشک و حوض‌خانه صفوی)، روان (جوی‌ها)، فورانی (فواره‌ها) و جوششی وجود دارد. آب در جوی‌هایی با کاشی‌ آبی فیروزه‌ای، فضای محیط را دل‌نشین و زیباتر کرده است. صدای جریان آب در سراسر باغ پیچیده می‌شود و این صدا را در همه‌جای آن می‌شنوید. این صدا برای من طنین زندگی است. آب جاری در جوی‌ها، استخرها و حوض‌ها، از چشمه سلیمانیه تامین می‌شود. درختان بلند سرو با عمری چند صد ساله، زیبایی دوچندانی را مقابل چشم‌های شما به نمایش می‌گذارند. درختان این باغ بین ۱۰۰ تا ۴۷۰ سال سن دارند.

. ویدئو از زهرا شاه‌حسینی


مذهب زرتشت آب را مظهر پاکی می‌داند. شاید مردم به این دلیل برای برکت و رونق در کسب‌وکارشان بخش کوچکی از مال خود را به الهه پاکی می‌بخشند.

تالار شاه‌نشین و حوض پیش روی آن که آب از سوراخ‌های کف آن به بالا فوران می‌کند و به «حوض جوش» معروف شده است، از قسمت‌های دیگر باغ به حساب می‌آیند. سقف شاه‌نشین به‌زیبایی طراحی شده است و نقش‌های زندگی در آن در هم پیچیده‌اند. دو باب حمام در مجاورت یکدیگر در یکی از اضلاع باغ ساخته شده‌اند و یک کتابخانه نیز در باغ وجود دارد. در سمت دیگر باغ، موزه‌ای قرار دارد که در سال ۱۳۴۶ ساخته شده است.

باغ فین کاشان

کوشک صفوی (شترگلوی شاه‌عباسی)

کوشک به قصر کوچکی گفته می‌شود که معمولا در مرکز باغ‌های ایرانی قرار می‌گیرد. کوشک صفوی ازجمله کوشک‌های چهارضلعی است و فضای آن به‌گونه‌ای طراحی شده است که به چهار طرف باغ راه دارد و حوضی برای زیباترشدن محیط نیز در وسط کوشک ساخته شده است.

. ویدئو از زهرا شاه‌حسینی

سکه‌های زیادی درون این حوض قرار دارد. به‌گفته مردم با انداختن سکه درون این حوض، آرزویت برآورده می‌شود. در ادامه بیشتر درباره آن خواهم گفت.

باغ فین کاشان

حمام‌ها

این حمام‌ها به حمام‌های صفویه و قاجاریه معروف هستند. هر دو حمام مانند حمام‌های قدیمی بعد از عبور از میان در به رختکن و سپس به گرم‌خانه می‌رسند. در گرم‌خانه، خزینه‌های آب گرم و چند حوض قرار دارد. بعد از شهادت امیرکبیر در حمام، باغ فین به حمام فین شهره شد.

خلوت نظام‌الدوله

در سال 1242، حاج علی‌محمدخان صدر اصفهانی، ملقب‌به نظام‌الدوله، حاکم کاشان شد. او باغ فین را محل زندگی‌اش قرار داد و عمارت جدیدی را به‌عنوان حرم‌سرا و خلوتگاه خودش ساخت. امروزه موزه ملی روی مخروبه‌های خلوتگاه ساخته شده است.

اتاق شاه‌نشین

از زمان قدیم، اعیان برای پذیرایی از مهمان‌ها از تالارهای بزرگ سرپوشیده استفاده می‌کردند. اتاق شاه‌نشین شامل تالار سرپوشیده و اتاق‌های گوشواره‌ای است. در جلوی اتاق شاه‌نشین، حوض جوش قرار دارد که جلوه بهتری به محیط داده است.

حوض جوش

حوض جوش دارای ۱۶۰ حفره است که از ۸۰ حفره آب جوشش می‌کند و از ۸۰ تای دیگر آب به درون حوض فرو می‌رود.

خلوت کریم‌خانی

در دوره‌ کریم‌خان زند، خلوتگاهی در باغ ساخته شد که امروزه به آن خلوت کریم‌خانی می‌گویند. این اندرونی شامل حیاط کوچکی است که دو سوی آن را اتاق‌های تودرتو احاطه کرده‌اند‌.

باغ فین کاشان

اطلاعات بیشتر درباره حوض سکه

حوض سکه باغ فین کاشان در معماری ایرانی نقش نمادین دارد. حوض سکه در مجاورت کوشک صفوی قرار دارد.گردشگران، مسافران و حتی مردم کاشان سکه‌هایی را به درون حوض می‌اندازند و همانطور که گفتم معتقدند اگر سکه داخل حفره بیفتد، به آرزویشان می‌رسند. شاید این باورِ مردم برگرفته از آیین میترا در مذهب زرتشت باشد.

مذهب زرتشت آب را مظهر پاکی می‌داند. شاید مردم به این دلیل برای برکت و رونق در کسب‌وکارشان بخش کوچکی از مال خود را به الهه پاکی می‌بخشند.

برخی بر این باورند که پرتاب سکه فقط بازی و سرگرمی است. انبوه سکه‌های کف حوض نشان‌دهنده تعداد بدشانس‌هاست، چون سکه باید حتماً به درون حفره بیفتد تا آرزویت برآورده شود. درست است که این باور خرافی است، اما جالب و سرگرم‌کننده است و ارزش امتحان‌کردن را دارد، این‌طور نیست؟

اگر شما هم از حضور در این باغ تجربه خاصی دارید، آن را با نابرویی‌ها درمیان بگذارید.

 

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن