خیابان گردی

خیابان امام خمینی مشهد؛ ترکیب مدرنیته و تاریخ در دل یک خیابان

فهرست مطالب

خیابان امام خمینی یکی از خیابان‌های بسیار مهم شهر مشهد است: از پاتوق غذا و بناهای تاریخی مانند اولین هتل شهر مشهد و اولین پارک مشهد گرفته تا بورس خرید ساعت و طلا جواهرات و بازار داغ دلارفروشان. هر آنچه قرار است از خیابان امام خمینی بدانیم از چهارراه لشگر (تقاطع خیابان احمدآباد و خیابان امام خمینی) تا زیرگذر خیابان شهدا است، زیرا که تمام بناهای تاریخی و پاتوق‌های اقتصادی و حتی شکمی در سمت شمالی خیابان امام خمینی قرار دارد. اگر به‌دنبال یک خیابان همه‌چیزتمام می‌گردید، با من در این مقاله از نابرو همراه باشید تا طعم ملس ترکیب مدرنیته و تاریخ را در دل خیابان امام خمینی که یکی از جاهای دیدنی مشهد است را تجربه کنیم.

خیابان ارگ

خیابان ارگ یکی از مهم‌ترین خیابان‌های مشهد است که علت نام‌گذاری آن هم‌جواری با مقر حکومتی ارگ بوده است. جالب است بدانید به افراد بانفوذ و خوش‌پوشی که در آن محله زندگی می‌کردند «ارگی» می‌گفتند. در زمان قدیم، محله ارگ از ارزش و اهمیت خاصی برخوردار بود، زیرا هر فردی که می‌خواست از جنوب‌شرقی به مشهد وارد شود باید از ارگ حکومتی عبور می‌کرد. این قسمت از ورودی شهر را «دروازه ارگ» می‌گفتند.

این خیابان تا سال 1350 به‌علت وجود بهترین کافه‌ها، رستوران‌ها، سینماها، و زیباترین مغازه‌ها جزو بهترین مناطق مشهد محسوب می‌شد. اگرچه عمر خیابان ارگ به سال‌های بسیار دور برمی‌گردد، همچنان نام و خاطره‌اش در ذهن مردم کهن‌سال شهر باقی مانده است.

خیابان امام خمینی مشهد

امروزه خیابان ارگ را به‌نام خیابان امام خمینی می‌شناسیم که پاتوق سلیقه‎های متفاوت شهر است. از فست‌فود زیتون و گلبرگ گرفته که اصطلاح ساندویچ‌های کثیف مشهد را یدک می‌کشند تا بازار دلالان دلار و یورو و از همه مهم‌تر پاساژهای طلا و جواهرات.

خانه ملک؛ بزرگ‌ترین خیر ایران

حاج حسین ملک یکی از بزرگ‌ترین خیر‌های ایران بوده است که در سال 1251 چشم به جهان گشود و در 65سالگی شروع به وقف اموال خود کرد. ازجمله وقف‌های او می‌توان کتابخانه ملی ملک، بیمارستان رضوی در چناران، بیمارستان سجادیه در تربت جام، و باغ وکیل آباد را نام برد.

حاج حسین ملک در ضلع شرقی خیابان امام خمینی، روبه‌روی ساختمان دارایی سکونت داشته است. زیربنای این خانه در قدیم 600 متر مربع بوده است که امروزه به‌اندازه عظمت گذشته نیست. درحال‌حاضر این سکونتگاه به «خانه ملک» شهرت یافته است و گردشگران زیادی از آنجا دیدن می‌کنند. معماری خانه ملک ترکیبی از معماری سنتی و اروپایی است که در دو طبقه آن، این معماری به کار رفته است.

خیابان امام خمینی مشهد

افتتاح اولین بانک ملی مشهد در خیابان ارگ مشهد

اولین بانک ملی که در مشهد افتتاح شد بانک ملی شعبه امام خمینی بود که دقیقا روبه‌روی باغ ملی و اداره ناحیه سه قرار گرفته است. این بانک 144 نفر نیرو دارد و همه آن‌ها بر این باورند که مشتریان سرمایه‌های اصلی بانک هستند و خدمت به مشتری را وظیفه خود می‌دانند. درجه واحد بانک ملی مشهد، ممتاز الف است و از امکانات آن می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • خودپرداز؛
  • تلفن بانک؛
  • سویفت؛
  • Pin pad؛
  • SMS؛
  • وب کیوسک؛
  • قرض الحسنه؛
  • سرویس حج؛
  • ترویج اسلامی؛
  • صدور آنی کارت.

خیابان امام خمینی مشهد

اولین هتل مشهد؛ قدیمی‌ترین هتل مشهد

هتل پارس اولین هتلی بود که در سال 1316 معماری روسی آن را به‌سبک ساختمان‌های روسی در خیابان ارگ (امام خمینی کنونی) بنا کرد. این هتل 10 کارگر، رستوران، حمام، و 16 اتاق بزرگ همراه با شیک‌ترین وسیله‌ها را داشت. اجاره هر اتاق برای هر نفر، شبی بین 12 تا 30 ریال بود.


از اصلی‌ترین آثار تاریخی موجود در این خیابان می‌توان به سرای عروس، خانه وطنچی، و خانه کاظم زاده اشاره کرد. در مقابل این بناهای تاریخی و قدیمی وجود مزون‌های لباس عروس و پاساژهای خریدوفروش طلا، جلوه‌ای متناقض را به این خیابان بخشیده است.

هتل پارس مشهد را شخصی یهودی به‌نام «امین اف» در سال 1316 ساخت، ولی طی چند سال پس از ساخت، این هتل را به «مجاور طوسی» واگذار شد. متاسفانه طی سال‌های ورود روس‌ها به ایران، این هتل به مقر فرماندهی روس‌ها تبدیل شد و هیچ اقدامی در جهت حفظ این بنای تاریخی صورت نگرفته است.

این بنا به سه طبقه مجزای زیرزمین، همکف، و طبقه اول تقسیم می‌شود و هم‌اکنون در خیابان امام خمینی 16، نبش کوچه ثبت واقع شده است.

خیابان امام خمینی مشهد

یکی از ویژگی‌هایی که باعث برجسته‌ترشدن این هتل شد هتلداری و پذیرایی از مهمانان به سبک و سیاق غربی‌ها بود. این را قدیمی‌ترین هتل فعال ایران می‌نامند، زیرا که دیگر هتل‌های قدیمی مانند گراند هتل قزوین، نه کارایی سابق را دارند و نه به آن‌ها رسیدگی می‌شود. بنابراین هتل پارس مشهد تنها هتلی است که با تغییر کاربری به بانک صادرات ایران همچنان قابل‌استفاده است.

خیابان امام خمینی مشهد

خیابان دلارفروش‌ها؛ بزرگ‌ترین مرکز تبادلات ارزی

خیابان امام خمینی از آن خیابان‎‌هایی است که از خبرهای داغ و کف بازاری خریدوفروش دلار می‌توانید آگاه شوید. پاتوق این افراد نزدیک شعبه امام خمینی بانک ملی ایران قرار دارد. هر زمان از روز اگر گذرتان به این منطقه افتاد، جملاتی از قبیل «تو این بازار، امروز دلار بخری بهتر از فرداست»، «هر دلار خرید 12هزار و صد فروش 10هزار و سیصد»، «خرید دلار فقط با پول نقد» را به‌کرات خواهید شنید. دروغ نیست اگر بگوییم همین جمعیت کمتر یا کمی بیشتر از 50 نفر بزرگ‌ترین مرکز تبادلات ارزی مشهد را تشکیل می‌دهند!

اولین پارک مشهد؛ معروف به باغ ملی

اگر سری به شهر‌های ایران بزنید، خواهید دید که در اکثر آن‌ها باغی بنام «باغ‌ ملی» وجود دارد. مشهد نیز از این قاعده مستثنا نیست. باغ ملی را حاج حسین ملک در سال 1345 با مساحت 40 هزار متر مربع به خراسان وقف کرد، ولی هم‌اکنون طی چند سال تنها 26 هزار متر مربع از آن باقی مانده است.

متاسفانه یا خوشبختانه به‌علت تجاری‌شدن خیابان امام خمینی، این پارک مورد کم‌لطفی مردم این منطقه قرار گرفت، ولی باز هم شاهد حضور سالمندان و زایران مشهدی در این پارک هستیم. ناگفته نماند مهم‌ترین سالن همایش‌های صداوسیما در انتهای این باغ واقع شده است که در ادامه بیشتر خواهیم دانست.

سالن همایش‌های صداوسیما؛ سالن صبا

همایش‌های صداوسیما در ساختمانی بزرگ و مجلل به‌نام «صبا» برگزار می‌شود. این ساختمان دارای سه سالن همایش است که مهم‌ترین و بزرگ‌ترین سالن آن، ظرفیتی هزارنفری دارد. علاوه‌بر همایش‌های صداوسیما، دیگر همایش‌های استانی و کشوری و حتی بین‌المللی نیز در این مکان برپا می‌شود. باقی سالن‌های همایش هرکدام ظرفیت 200نفره را دارا هستند.

خیابان امام خمینی مشهد

سالن همایش‌های صبا در پشت باغ ملی ایران است؛ یعنی برای رسیدن به سالن باید از میان این پارک زیبا عبور کنید و در انتها پس از عبور از در اصلی، ساختمانی مربع‌شکل را خواهید دید که بزرگ‌ترین ساختمان صباست. یکی از مهم‌ترین همایش‌های برگزارشده طی سال‌های اخیر «دیدار نخبگان استان خراسان با دکتر روحانی» بوده است.

چهارطبقه مشهد کجاست؛ اولین ساختمان اداری مشهد

همان‌طورکه از نامش پیداست، چهارطبقه ساختمانی است با همین تعداد طبقه که هم‌زمان با احداث خیابان ارگ در سال 1307 ساخته شده است. در آن زمان، مشهد هیچ ساختمانی به‌بلندی آن نداشت. به همین علت با نام چهارطبقه بر سر زبان‌ها افتاد و درحال‌‌حاضر مردم آنجا را با همین نام می‌شناسند.

پاساژهایی در نزدیکی چهارطبقه وجود دارند که مهم‌ترین آن پاساژ پروانه است که بیشتر در حوزه فروش کاموا فعالیت می‌کند. یکی از دیگر از ساختمان‌های مهم در این قسمت، ساختمان دادگستری مشهد است که ازقضا چهار طبقه دارد. اما بهتر است بدانید که 45 سال پیش، ساختمان اصلی چهارطبقه تخریب شده است و ساختمان دادگستری کنونی، تنها شباهت ظاهری با چهارطبقه قدیم دارد.

خیابان امام خمینی مشهد

خیابان جنت؛ بازار مهم فروش انواع البسه و پارچه

بازار جنت واسط خیابان امام خمینی و خیابان دانشگاه است و انتهای آن به باغ ملی مشهد می‌رسد. دلیل نام‌گذاری جنت نام خیابانی است که این بازار در آن قرار دارد. شما می‌توانید انواع لباس‌های مجلسی و راحتی را در آنجا بیابید. خیابان جنت پاساژهای مختلفی دارد که هرکدام از چند طبقه تشکیل شده‌اند. اگر به‌دنبال لباس‌های خاص هستید و از رفتن به تمام پاساژهای شهر خسته شده‌اید، حتما سری به بازار جنت بزنید.

بازار ساعت؛ بازاری نه‌چندان قدیمی

طی سال‌های اخیر، خیابان امام خمینی تغییرات بسیار زیادی را به خود دیده است. یکی از تغییرات وجود مغازه‌های ساعت‌فروشی است که بین خیابان جنت تا پاساژ مدرس (بورس خریدوفروش طلا و جواهر) راه‌اندازی شده است. این مغازه‌ها یکی از مراکز فروش ساعت‌های دیواری و مچی در شهر مشهد است که اکثرا زوج‌های جوان پس از خرید طلا از پاساژهای اطراف به آن سری می‌زنند.

خیابان امام خمینی مشهد

بازار بزرگ طلافروشان مشهد؛ بالاترین میزان تراکنش‌های مشهد

ابتدای خیابان امام خمینی را اکثرا با دو نام «چهارراه چهارطبقه» یا «چهارراه طلافروشی مدرس» می‌شناسند. دلیل نام‌گذاری چهارراه چهارطبقه را که در قسمت‌های بالاتر ذکر کردیم، ولی چهارراه طلافروشی مدرس به‌دلیل پاساژی دوطبقه‌ای (طبقه همکف و زیرزمین) است که در تقاطع خیابان خسروی نو (شهید دیالمه کنونی) و خیابان امام خمینی واقع شده است.

پاساژ مدرس طی سال‌های اخیر یک طبقه زیرزمین را افتتاح کرده است و همین امر باعث شده تعداد بسیار زیادی از کسبه محل یک دربند مغازه را در این پاساژ اختیار کنند؛ ولی با گذشت زمان، پاساژهای جواهرفروشی بسیاری در این منطقه راه‌اندازی شده است که جدیدترین آن «لیدوما» است.

خیابان امام خمینی مشهد

چهارراه چهارطبقه یا تقاطع با خیابان خسروی نو

هر وقت نام مهم‌ترین خیابان‌های مشهد را می‌شنوید بدانید که دلیل این مهمی مسیری است که منتهی به حرم رضوی می‌شود. یکی از این خیابان‌ها خیابان خسروی نو یا شهید دیالمه است. برای توصیف خیابان خسروی نو یک پاراگراف که نه، بلکه یک مقاله نیز کم است؛ زیرا این خیابان از زمان قدیم تاکنون بافت سنتی خود را حفظ کرده است و هم‌اکنون ترکیب سنتی و مدرن به‌وضوح به چشم می‌خورد.

از اصلی‌ترین آثار تاریخی موجود در این خیابان می‌توان به سرای عروس، خانه وطنچی، و خانه کاظم زاده اشاره کرد. در مقابل این بناهای تاریخی و قدیمی وجود مزون‌های لباس عروس و پاساژهای خریدوفروش طلا، جلوه‌ای متناقض را به این خیابان بخشیده است.

پایانه مسافربری امام رضا (ع)؛ ورودی زایران امام رضا (ع) به مشهد

همان‌طورکه در مقدمه بیان شد، سمت جنوبی خیابان امام خمینی از شهرت تاریخی خاصی برخوردار نیست. با وجود این، بخش عظیمی از ترافیک شهری خیابان احمدآباد را به‌سمت بزرگراه شهید کلانتری می‌کشاند. علاوه‌بر این، انتهای خیابان امام خمینی به پایانه شماره دو مشهد می‌رسد. اکثریت افرادی که قصد سفر با وسایل نقلیه عمومی مانند اتوبوس و مینی‌بوس را دارند از این گذرگاه عبور می‌کنند.

سخن آخر

خیابان امام خمینی طی سال‌های اخیر دست‌خوش تغییرات بسیار زیادی بوده که برخی از آن‌ها به زیبایی و حتی صنعت گردشگری شهری کمک شایانی کرده است. در این خیابان هر آنچه را بخواهید می‌توانید پیدا کنید، از پاساژهای فرش کفش اسپرت گرفته تا پاساژ تابلوفروشان. ولی این موارد در هر خیابانی یافت می‌شود و هر فردی که گذرش یک بار به این خیابان بیفتد شاهد موارد بیشتری نیز خواهد بود. حال نوبت شماست. نام کدام منطقه از شهر مشهد را بیشتر شنیده‌اید؟

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن