فرهنگ و هنر

آرامگاه استاد پورداوود رشت؛ آرامگاهی کوچک برای یک مرد بزرگ

فهرست مطالب

رشت در بیشتر محلات قدیمی‌اش‌، به بناهایی تاریخی با پیشینه‌ای فرهنگی آراسته شده است. بعضی از این بناهای قدیمی در محلات رشت، در زمانه خود نقش فرهنگی و آموزشی بزرگی داشته‌اند. آرامگاه استاد پورداوود، یکی از همان‌ بناهای قدیمی و تاریخی شهر رشت است که در یکی از کوچه‌های مشرف به میدان قدیمی سبزه‌میدان قرار دارد. این آرامگاه با معماری و پیشینه‌ای دور، حکایت‌های بسیاری را از تاریخ  فرهنگ و آموزش این شهر روایت می‌کند. برای آشنایی با آرامگاه استاد پورداوود از جاذبه های دیدنی گیلان با من در نابرو همراه شوید.

آرامگاه استاد پورداوود کجاست؟

آرامگاه استاد پورداوود در کوچه‌ آفخرا در سبزه‌میدان رشت قرار دارد؛ میدانی قدیمی که دورتادور و در حوالی آن، بناهای تاریخی بسیاری قرار گرفته است که هر کدام به نوعی حافظه تاریخی این شهر محسوب می‌شوند.

آرامگاه استاد پور داوود

استاد پورداوود کیست؟

ابراهیم پورداوود، ایران‌شناس، اوستاشناس، نخستین مترجم فارسی اوستا و یکی از بزرگترین خدمتگزاران زبان و فرهنگ ایران‌زمین بوده است. او در سال ۱۲۶۴ خورشیدی در رشت به دنیا آمد و پس از تحصیلات مقدماتی فارسی‌ و عربی به تهران و از آن­جا به بیروت رفت.


در آن روز، کوچه آفخرا در سبزه­میدان رشت، مملو از مشتاقانی از تمام سنین بود که برای ادای احترام به مقام علمی استاد پورداوود، پیرامون آرامگاه او جمع شده بودند. آرامگاهی که در آن پس از بیش از 20 سال گشوده شده بود.

در سال 1288، برای فراگرفتن علم حقوق، عازم پاریش شد و در آن‌جا بود که برای اولین بار با مباحث تازه­ای درباره­ فرهنگ کهن ایران و اوستا آشنا شد و اولین جرقه‌های عشق به فرهنگ باستانی ایران در قلبش درخشید. استاد پورداوود پس از تحصیلات فراگیر در فرانسه و آلمان، ادبیات اوستا، پهلوی و کهن ایران را زیر نظر دانشمندان بزرگ آموخت.

آرامگاه استاد پور داوود

هنگامی که استاد پورداوود به ایران بازگشت، کرسی ادبیات باستان و زبان اوستا برای اولین بار در دانشگاه تهران به او سپرده شد. ترجمه­ اوستا بزرگترین تالیف اوست. هم‌چنین از وی، گزارش اوستا در ده جلد، ایران‌شاه، خرم‌شاه، پوراندخت، گفت و شنود پارسی‌، فرهنگ ایران باستان، هرمزدنامه و بیش از پنجاه مقاله به یادگار مانده است. پورداوود در 26 آبان ماه سال ۱۳۴۷ خورشیدی دار فانی را وداع گفت.

آرامگاه استاد پور داوود

تاریخچه آرامگاه استاد پورداوود

این آرامگاه، در زمانه خود، مکتب‌خانه­ محله­ تاجرِ رشتی، حاجی داوود بود. زمانی که هنوز مدرسه‌ای برای آموزش اطفال وجود نداشت، حاج داوود برای رفاه و تحصیل پسرانش، بخشی از حیاط خانه ­خود را به مکتب­خانه اختصاص داد و میرزایی را برای آموزش آن‌ها گمارد. این مکتب­خانه، بعدها محل کسب علم و دانش کودکان محله و سرانجام به وصیت پدر، آرامگاه ابدی و خانوادگی  حاجی داوود و پسرانش شد.

استاد پورداوود، خود در مورد این مکتب‌خانه نوشته بود: «پارینه‌ای چند است که مقبره پدران و برادرانم است. من هم پس از نوردیدن این همه سال‌های بلند در آن‌جا آرام خواهم گرفت.»

آرامگاه استاد پورداوود بنایی قجری است که به لحاظ تاریخی بسیار ارزشمند است. این بنا در تاریخ ۱۰ خرداد ۱۳۸۲ با شماره ثبت ۸۷۸۱ به ‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسید.

آرامگاه استاد پور داوود

معماری و فضای داخلی آرامگاه

معماری آرامگاه خانوادگی استاد پورداوود، شکلی مستطیلی دارد که به محض ورود به کوچه، توجه هر عابری را به خود جلب می‌کند. ابعاد این بنای قدیمی ۷×۲×۴ متر است و در میان ساختمان‌ها و خانه‌های جدید کوچه، چون نگینی قدیمی و پربها می‌درخشد. این بنای قجری با نمای آجری و متفاوت از دور، سازه‌ای شاخص به حساب می‌آید. آرامگاه یک در و ۶ پنجره بلند پوشیده شده با نرده‌های آهنی دارد و سالیان سال است در گوشه کوچه آفخرا آرام نشسته است.

روی سردر ورودی آرامگاه، بر کتیبه‌ای سنگی نوشته شده: «آرامگاه استاد پورداوود» و کمی پایین‌تر، بر روی پلاکی عدد ۵۸ درج شده است. در آرامگاه سال‌هاست که بسته مانده و جز برای مراسم‌هایی معدود، باز نمی‌شود.

آرامگاه استاد پور داوود

از پنجره به سختی می‌توان داخل آرامگاه را دید. گویی آرامشی توام با سکوتی قدیمی فضا را فراگرفته است. در داخل آرامگاه سه قبر قرار دارد: قبر حاج داوود، تاجر رشتی و دو پسرش: ابراهیم و برادر وی. در اتاقک چند تابلوی عکس قدیمی، چندین کتاب و صندلی‌های زیبای لهستانی دیده می‌شوند که خود حکایت‌های بسیاری از تاریخ دارند.

آرامگاه استاد پور داوود

مراسم روز قلم و غبارروبی آرامگاه

14 تیر 1397 به مناسبت روز ملی قلم، مراسم نکوداشت استاد «ابراهیم پورداوود» ایران‌شناس معاصر، اوستاشناس، نخستین مترجم فارسی اوستا، نخستین دانش‌آموخته زبان‌های ایران باستان و … با بازگشایی، غبارروبی و گل‌باران مزار او برگزار شد. در آن روز، کوچه آفخرا در سبزه­میدان رشت، مملو از مشتاقانی از تمام سنین بود که برای ادای احترام به مقام علمی استاد پورداوود، پیرامون آرامگاه او جمع شده بودند. آرامگاهی که در آن پس از بیش از 20 سال گشوده شده بود.

آرامگاه استاد پور داوود

در آن روز، پژوهشگران و فرهنگیان بسیاری درباره استاد پورداوود و خدمات بی‌نظیرش صحبت کردند. ناصر وحدتی، خواننده فولکوریک گیلان، بخشی از ترانه‌های فولکوریک و خاطره‌انگیز گیلان را خواند و حاضران همنوا با او، آواهای زیبای گیلکی را در آرامگاه پورداوود، طنین‌انداز کردند. در آن روز، آرامگاه استاد پورداوود پس از سال‌ها خاموشی و سکوت، حال و هوای دیگری یافته بود.

آیا شما تاکنون آرامگاه استاد پورداوود را در سبزه‌میدان رشت از نزدیک دیده‌اید؟ حس و حال حضورتان را در بخش دیدگاه‌های این مقاله با ما به اشتراک بگذارید.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن