تاریخ و تمدن

قلعه اژدها پیکر عظیم‌الجثه؛ اژدهای خفته فارس

فهرست مطالب

وقتی به ابنیه ایران نگاهی به وسعت تاریخ چندهزارساله‌اش می‌اندازیم، با چنان عظمتی روبه‌رو می‌شویم که در کمتر جایی از این کره خاکی رقیبی برایش می‌یابیم. ساختمان‌های متنوع با کاربری‌های خاص و عظمت و استحکام مثال‌زدنی که باعث شده‌اند پس از سال‌ها جدال با عوامل اقلیمی و جوی همچنان پایدار بمانند و ناگزیر انسان را به‌سمت خود می‌کشند و با جاذبه‌ای قوی مخاطبان و دوستداران این‌گونه جذابیت‌های گردشگری را به‌سوی خود فرا می‌خوانند. یکی از نمونه‌های عالی ساختمان‌های قدیمی، قلعه‌های دفاعی و نظامی هستند که برای حفاظت از راه‌ها یا برقراری امنیت، درون یا نزدیک شهرها بنا می‌شده‌اند و خوشبختانه تعداد زیادی از آن‌ها در کشور ما باقی مانده‌اند. قلعه اژدها پیکر یکی از این نمونه‌هاست که هر انسانی را با نامش شیفته دیدار خود می‌کند. در نابرو همراهمان باشید تا با این قلعه از جاهای دیدنی شیراز بیشتر آشنا شویم.

موقعیت جغرافیای و نحوه دسترسی

قلعه اژدها پیکر در استان تاریخی فارس واقع شده است. برای دسترسی به آن کافی است از مرکز استان، یعنی شیراز، حدود ۳۲۰ کیلومتر به‌سمت جنوب شرق حرکت کنید و به لارستان برسید.

قلعه اژدها پیکر عظیم‌الجثه

شهر لار که در قدیم یکی از شهر‎های مهم جنوب کشور بوده و رونقی خاص داشته است، دو شهر قدیم و جدید دارد؛ شهر جدید پس از زلزله سال ۱۳۳۷ شمسی در فاصله چندکیلومتری شهر قدیمی ساخته شد که مقدار بسیار زیادی از آن در این زلزله تخریب شده بود.

قلعه اژدها پیکر بر فراز کوهی در جانب غربی شهر قدیم لار، برای حفاظت و صیانت از شهر بنا شدهو برای دسترسی به آن باید مسیری بسیار شیب‌دار را طی کنید. البته امروزه این مسیر کاملا آسفالت شده و دسترسی سواره را ممکن ساخته است اما سوار بر خودرو نیز این شیب کاملا محسوس است.

در گذشته در تپه مجاور قلعه اژدها پیکر، قلعه‌ای دیگر وجود داشته به‌نام «نارین قلعه» که هر دوی این قلعه‌ها مشرف بوده‌اند به دره‌ای که از آن رودخانه‌ای فصلی می‌گذرد به‌نام رودخانه بروند. در کنار این رود مسیر ورودی شهر لار واقع شده بوده است. بنابریان این قلعه‌ها از لحاظ راهبردی کاملا بر منطقه اشراف داشته‌اند و در بهترین مکان ممکن ساخته شده بودند تا هرگونه تهدیدی را دفع کنند.

امروزه از نارین قلعه جز پی اثری باقی نمانده است.

منظره زیبای بالای قلعه

سابقه تاریخی قلعه اژدها پیکر

با بررسی‌ این بنا مشخص شده که از دوران قبل از اسلام و احتمالا از دوره ساسانیان وجود داشته و در دوره‌های بعد نیز بخش‌هایی به آن اضافه شده است. در ادوار مختلف مانند دوره صفویان هم مرمت‌هایی در آن صورت گرفته است.

قلعه از سه قسمت تشکیل شده است؛ دیوار اطراف قلعه که از سنگ و خشت بنا شده است، بنای درونی که هسته اصلی قلعه را تشکیل می‌دهد و فضاهای خدماتی و الحاقی.

یکی از مهم‌ترین فضاهای قلعه اژدها پیکر که باعث شهرت آن شده، چاهی دست‌کند است که کاملا در سنگ تراشیده شده است و به آن دولاب می‌گویند. این چاه بسیار عمیق است و درباره‌اش افسانه‌های بسیاری بین مردم نقل می‌شود، از جمله گنجی که در کف آن پنهان شده و ماری بزرگ از آن حفاظت می‌کند و در جایی دیگر نقل شده این گنج فقط به دست امام زمان می‌رسد.

فضاهای خدماتی دیگری مانند آب‌انبار و حمام و سرداب و چاه و دولاب و مسجد نیز در قلعه وجود داشته‌اند که امروزه فقط مقدار بسیار ناچیزی از آن‌ها باقی است.

قلعه اژدها پیکر عظیم‌الجثه

آشنایی با برج ننه نادر

بیرون قلعه اژدها پیکر ساختمانی مربع‌شکل با گنبد تیزه‌دار از آثار دوران اسلامی به‌ضلع پنج متر و ارتفاع تقریبی ۹ متر وجود دارد که به آن برج «ننه نادر» می‌گویند و گفته شده مقبره مادر نادرشاه است اما هیچ مقبره‌ای در آن وجود ندارد و واقعیت این است که بعد از مرگ مادر نادرشاه، این بنای یادمان برای او ساخته شده تا با این کار مردم منطقه از دادن باج و خراج به نادرشاه افشار معاف شوند.


از دیگر بناهای شهر می‌توان به باغ نشاط لار و قدمگاه اشاره کرد. وجود آب‌انبار‌های بسیار یکی دیگر از جذابیت‌های شهر است.

قلعه اژدها پیکر تا یک قرن پیش نیز مسکونی بود و از ان استفاده می‌شد. در زمان رضاشاه پهلوی به‌علت جای‌گیری بسیاری از یاغیان در قلعه این مکان چند نوبت بمباران هوایی شد که منجر به تخلیه آن گردید. به همین علت و همچنین بی‌توجهی‌های بعدی به بنا، قلعه به‌مرور تخریب شد تا به امروز که فقط دیوار‌های قلعه و سردر ورودی قلعه باقی مانده و از بقیه قسمت‌ها به‌جز پی و قسمتی از جرز چیز دیگری باقی نمانده است.

بنای تاریخی و قدیمی قلعه

ظاهر پرهیبت قلعه اژدها پیکر

یکی دیگر از جذابیت‌های این بنا شکل‌گیری آن بر مبنای فرم تپه‌ای است که بر آن ساخته شده است. این مساله بر حالت نهایی قلعه تاثیر گذاشته و شاید نام اژدها پیکر نیز به همین سبب بر آن گذاشته شده باشد؛ چراکه همچون اژدهایی خشمگین به دور خود پیچیده و به مسیر اصلی ورودی شهر نگاه می‌کند. همین مساله در دل انسان وحشتی ایحاد می‌کند که هیچ‌گاه نمی‌تواند بر آن غلبه کند و این قلعه کاملا تسخیرناپذیر به‌نظر می‌رسد.

نکته دیگر، ارتباط قلعه اژدها پیکر با مقر حکومتی لارستان است. این مکان که با نام باغ دیوانی یا باغ نشاط شناخته می‌شود، در مکانی به‌فاصله چندکیلومتری از پای تپه قرار گرفته و گفته می‌شود در گذشته با راهرویی مخفی با قلعه اژدها پیکر ارتباط داشته است.

با ثبت‌شدن قلعه در فهرست آثار ملی ایران فصلی تازه از زندگی قلعه شروع و جانی تازه در کالبد بی‌روحش دمیده شد. بعد از نورپردازی، قلعه در شب بسیار دیدنی است و حتی در مسیر ورودی شهر از دوردست قابل‌رویت است و خودنمایی می‌کند.

به لطف رسانه و معرفی اثر در کتاب‌ها همه‌ساله عده زیادی  از مسافران و هموطنان عزیز در تعطیلات نوروز از این بنا دیدن می‌کنند.

قلعه اژدها پیکر عظیم‌الجثه

پیشنهادهایی برای گردش در شهر

شهر تاریخی لار فقط به این قلعه تاریخی خلاصه نمی‌شود و تاریخی بسیار طولانی دارد.

از دیگر بناهای شهر می‌توان به باغ نشاط لار و قدمگاه اشاره کرد. وجود آب‌انبار‌های بسیار یکی دیگر از جذابیت‌های شهر است.

کاروانسرا و بازار قیصریه لار از آثار بسیار مهم شهر است که الگویی بوده برای ساخت بازار وکیل شیراز.

گویش و فرهنگ متفاوت مردم نیز می‌تواند برای بسیاری از مسافران جذاب و خاص باشد.

به همه این‌ها اضافه کنید خوراکی‌های منحصربه‌فرد این منطقه که فقط بالغ بر ۱۰ نمونه نان با طعم‌هایی واقعا لذیذ دارند. حلوای مسقطی لاری و کباب کنجه لاری در تمام ایران مشهورند.

دیدن شهر جدید را هم از دست ندهید، چون معماری ساختمان‌ها کاملا خاص است و شهر هیچ کوچه‌ای ندارد و لقب شهر بدون کوچه را به خود اختصاص داده و هیچ مسیری به بن‌بست نمی‌رسد.

منظره تماشایی بالای قلعه

پیشنهاد می‌کنم به‌علت گرمای بیش از حد لارستان در تابستان، زمان سفر خود را از پاییز تا اویل بهار انتخاب کنید.

آب لوله‌کشی شهر لار برای آشامیدن مناسب نیست و نمک زیادی دارد، پس آب معدنی بنوشید.

برای رفتن به لارستان دوربین‌های خود را آماده کنید، چون قرار است با چیز‌هایی متفاوت روبه‌رو شوید.

همه این‌ها و چیزهایی بیشتر از این باعث می‌شود که این شهر را به‌گونه‌ای دیگر ببینید و برای اقامت در آن وقت بیشتری بگذارید.

سخن آخر

زیباترین بناها از دل زیباترین فرهنگ‌ها و تمدن‌ها بیرون آمده‌اند و کشور عزیزمان ایران به‌عنوان یکی از قدیمی‌ترین تمدن‌های بشر از این نعمت برخوردار است، پس بیایید به احترام اجدادمان برای حفظ یادگارهایشان تلاش کنیم و از تخریب آن‌ها جلوگیری کنیم تا از یادمان نرود که بودیم و ریشه‌های خود را حفظ کنیم و فرهنگمان را برای آیندگان به ارث بگذاریم.

به امید آن روزی که ایرانی آباد داشته باشیم و به فرهنگ و تمدن خود افتخار کنیم.

نوشته های مشابه

‫4 نظرها

  1. عزیز خسته نباشید. دوتا نکته: اول اینکه لوکیشن بالا رو درست کنید فارس، لارستان
    دوم اینکه خیلی وقته اژده پیکر بازسازی شده و عکساتون قدیمیه
    در دکل بابت معرفی شهر ما تشکر.

  2. با سلام
    وقتتون بخیر.عذر خواهی منو به دلیل تاخیر در پاسخگویی پذیرا باشید.
    بله متاسفانه عکسها قدیمی هستن و عکس جدید در دسترس نداشتم.اما با هماهنگی با مسولین سایت عکس های جدید رو آپلود می کنم.اگر امکانش وجود داشته باشه.
    از اینکه پیگیر بودید و مطالب رو دنبال می کنید بی نهایت ممنونم.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن