تاریخ و تمدن

عمارت دهدشتی بوشهر؛ میزبان موزه تاریخ پزشکی خلیج ‌فارس

فهرست مطالب

یکی از جاهای دیدنی بوشهر که طرفداران بسیاری دارد، سر زدن به بافت قدیم آن و دیدن معماری سنتی این نقطه از شهر است. عمارت دهدشتی یکی از خانه‌های قدیمی این بافت بندر بوشهر است که امروزه بازدیدکنندگان بی‌شماری دارد. معماری عمارت دهدشتی بوشهر از یک سو بسیار موردتوجه است و از سویی دیگر کاربری کنونی آن، یعنی محل برپایی موزه تاریخ پزشکی خلیج ‌فارس بودن آن، موردتوجه گردشگران است. در این مطلب از نابرو می‌خواهم شما را با این عمارت زیبا که به عمارت روغنی هم شهرت دارد آشنا کنم. در ادامه با نابرو همراه باشید.

عمارت دهدشتی بوشهر از گذشته تا کنون

پیش‌از هر چیز باید به این نکته اشاره ‌کنم که عمارت یا خانه دهدشتی را که از جاهای دیدنی اصفهان است، نباید با عمارت هم‌نام آن در شهر بوشهر اشتباه بگیرید. عمارت دهدشتی بوشهر خانه‌ای متعلق به دوران حکومت قاجار بر ایران است و به‌سبب اینکه در زمان احداث، تک‌بنای چهارطبقه در بافت قدیم بوشهر بود، به‌طور خاص موردتوجه قرار گرفت و امروزه نیز از جنبه‌های مختلفی مورد اهمیت است. بافت قدیم بوشهر شامل محله‌های بهبهانی، شنبدی، دهدشتی و کوتی یا همان محله قدیمی شیخ سعدون است. عمارت دهدشتی قصه ما در محله چهارم یا همان محله کوتی بوشهر قرار دارد.

عمارت دهدشتی بوشهر

آثار تاریخی همانند تمبر و دیگر اسنادی که منقش به مهرهای تجار خارجی بوده است و از دل این عمارت استخراج شد، نشان می‌دهد این بنا عمری بیش از 200 سال دارد. سازمان میراث فرهنگی در این بنای قدیمی و باشکوه تابلویی نصب کرده که نشان می‌دهد خانه متعلق به فردی به نام غلامحسین دهدشتی است.

بوشهری‌ها بیشتر این خانه را به‌واسطه اینکه صاحب بنا فردی روغن‌فروش بوده است، عمارت روغنی نیز می‌نامند. خانه قدیمی دهدشتی بوشهر با کاربرد تجاری ـ مسکونی، در طول سالیان دراز عمر خود چندین بار مرمت نیز شده است. این بنا علاوه‌بر اینکه امروزه به‌عنوان یکی از جاهای تاریخی و دیدنی بوشهر خدمات‌دهی می‌کند، به‌عنوان میزبان یک موزه منحصربه‌فرد در بوشهر نیز هست. اگر از علاقه‌مندان به موزه و دیدن موزه تاریخ پزشکی خلیج ‌فارس هستید، می‌توانید به عمارت دهدشتی بوشهر بروید.

عمارت دهدشتی بوشهر

گشتی در عمارت دهدشتی بوشهر

زمانی که در حال گشت‌وگذار در بافت قدیم و رفتن به نشانی عمارت دهدشتی بوشهر هستید، نباید انتظار داشته باشید ساختمانی با نمای خاص، خود را به شما نشان دهد. در محله‌های قدیمی بوشهر کمابیش همه خانه‌ها از بیرون یک‌شکل ساخته می‌شده‌اند، درحالی‌که اندرونی آن‌ها به‌طورکامل متفاوت بوده است.

خانه دهدشتی بوشهر میان بناهای این نقطه از شهر به خاطر چهارطبقه بودن و ارتفاع بیشتر نسبت‌به باقی ساختمان‌ها قابل‌شناسایی است. حتی گفته می‌شود این بنا اولین ساختمان چهارطبقه ساخته‌شده در بندر زیبا و تاریخی بوشهر بوده است. از درِ اصلی که وارد عمارت می‌شوید، به‌طور مستقیم به قسمت اندرونی دید نخواهید داشت؛ چراکه حفاظی مانع آن است. این حفاظ برای جدا کردن قسمت عمومی و خصوصی بنا کاربرد دارد.


دیگر بخش جذاب این موزه، قسمت نگهداری اسناد مرتبط با درمان و بیماری‌های گوناگون مربوط به دوره‌های گذشته است که با دیدن آن‌ها می‌توانید درباره تاریخ پزشکی ایران باستان بیشتر بدانید.

اگر برای اولین بار است که به عمارت دهدشتی می‌روید، با قدم گذاشتن در حیاط این بنا غافلگیر خواهید شد. عنصر تقارن در ساخت بنا، تعداد زیاد در و پنجره با شیشه‌های رنگی یا همان ارسی‌ها و بازشوها، ایوان‌های عمیق، المان‌های سنتی همانند کوزه‌ها و فانوس‌ها، حوض مرکزی با آن گلدان‌های زیبا و درخت تاحدودی بزرگ میان حیاط و رنگ سفید حاصل از گچ‌کاری عمارت دهدشتی، اولین چیزهایی است که نظرتان را به خود جلب می‌کند.

عمارت دهدشتی بوشهر

می‌گویند زیر حوض مرکزی حیاط، آب‌انبار قدیمی قرار دارد. در خانه دهدشتی خبری از فلزات برای ساخت در و پنجره‌های بنا نیست و اکثر آن‌ها از چوب ساخته‌شده‌اند. به‌طورکلی قسمت پایین خانه دهدشتی به انجام امور فرهنگی و نگارخانه اختصاص داده ‌شده و طبقات بالایی آن نیز فضا به موزه تاریخ پزشکی خلیج ‌فارس اختصاص دارد.

در قسمت فرهنگی، مراجعه‌کنندگان می‌توانند با صنایع‌دستی بوشهر آشنا شوند و از دیدن اشیای قدیمی لذت ببرند. با قدم زدن در راه‌پله این آپارتمان قدیمی می‌توانید طبقه به طبقه این بنای شکوهمند را بگردید. یکی از ویژگی‌های اتاق‌های این بنا که بیش از همه به چشم می‌آید، فرم قرارگیری پنجره‌های رو به حیاط و رو به کوچه آن‌ها برای فرار از گرمای شرجی بوشهر و تهویه مطبوع هوا است. در بعضی از اتاق‌های عمارت علاوه‌بر اشیای سنتی موجود و گچ‌بری‌های زیبا، روی سقف با استفاده از رنگ‌روغن نقش و نگارهایی خلق ‌شده است.

عمارت دهدشتی بوشهر

معماری عمارت دهدشتی

ازلحاظ معماری، عمارت دهدشتی بوشهر در دسته بناهای چهار اشکوبه (به زبان خودمانی‌تر همان چهارطبقه) قرار دارد. ازلحاظ هنرهای به‌کاررفته در ساخت این بنا نیز می‌توان به گچ‌بری‌های زیبای این عمارت، مقرنس‌کاری یا همان آهوپای و شکل‌های حجمی زیبا، نقاشی دیواری و… اشاره کرد. اتاق‌های این عمارت به‌سبک خانه‌های جنوبی اطراف حیاط مرکزی ساخته‌شده‌اند و هر اتاق باتوجه‌به کاربری تعریف‌شده برای آن سبک خاصی دارد.

دیوارهای عمارت کازرونی از سنگ‌های مرجانی دریاکنار ملاط ساروج و پوشش گچ ساخته‌ شده و در جاهایی نیز اثرات حاصل از کاهگل دیده می‌شود. ابزارهای چوبی مورداستفاده برای ساخت این عمارت نیز به‌طور عمده از جنس چوب ساج و صندل یا به‌گفته بوشهری‌های قدیمی چندل است.

رنگ سفید این عمارت نیز حکایت جالبی دارد؛ معماران سازنده عمارت دهدشتی بوشهر که کمابیش همگی‌شان بومی بوده‌اند، برای جذب کمتر نور خورشید توسط دیوارها، آن‌ها را با استفاده از پوشش گچ سفید کرده‌اند. استفاده از شیشه‌های رنگی برای پنجره‌ها و ارسی‌ها دیگر فن زیباسازی عمارت کنار گچ‌بری و کنده‌کاری‌های زیبای درون اتاق‌هاست.

دیدنی های عمارت دهدشتی بوشهر

هنر نقاشی رنگ‌روغن که بیشتر روی چوب در این عمارت دیده می‌شود، نشانه‌هایی از این هنر مربوط به دوران صفویان دارد و عناصر اصلی آن‌ها نیز گل‌ها و گیاهان کنار پرندگان است. همچنین به‌دلیل اینکه بوشهر از سطح دریای آزاد ارتفاع آن‌چنانی ندارد، سازندگان این بنا از آهک برای رفع مشکل رطوبت استفاده کرده‌اند.

موزه تاریخ پزشکی خلیج ‌فارس

همان‌طور که گفتم عمارت دهدشتی علاوه‌بر اینکه ازلحاظ معماری سازه‌ای بسیار زیبا و منحصربه‌فرد برای علاقه‌مندان به بناهای قدیمی و تاریخی است، میزبان یک موزه خاص نیز هست. این موزه در دل خود آثار و اسناد مختلفی از دوران ایران کهن تاکنون درباره موضوعات پزشکی و سلامت دارد.

اگر اندک سررشته‌ای درخصوص سلامت و پزشکی داشته باشید، بخش بزرگی از آثار تاریخی هر آنچه را در این حرفه وجود دارد، می‌توانید در اینجا ببینید. این بخش‌ها به دوران باستان، تمدن اسلامی، دوران صفویه و قاجار کنار دوران پهلوی و انقلاب اسلامی تقسیم‌بندی شده است.

عمارت دهدشتی بوشهر

ازجمله اشیای نگهداری‌شده در موزه تاریخ پزشکی خلیج ‌فارس می‌توان به لوح‌های قدیمی یافته‌شده نزدیک بوشهر و متعلق به دوران عیلامیان، مجسمه‌های گوناگون که به‌عنوان عناصر الهام‌بخش در بهبود بیماری استفاده می‌شده است، کنار اسکلت‌های قدیمی انسان، ظروف قدیمی، تجهیزات و جعبه‌هایی که برای مصارف کمک اولیه و دارویی کاربرد داشته‌اند، وسایل پزشکی، داروها و گیاهان با کاربرد درمانی، متن‌های دعا، وسایل جلوگیری از بیماری و… اشاره کرد.

دیگر بخش جذاب این موزه، قسمت نگهداری اسناد مرتبط با درمان و بیماری‌های گوناگون مربوط به دوره‌های گذشته است که با دیدن آن‌ها می‌توانید درباره تاریخ پزشکی ایران باستان بیشتر بدانید. کتاب‌ها، عکس‌ها و تصاویر مختلف نیز در این موزه نگهداری می‌شود که همگی ارتباطی با علم پزشکی در دوره‌های گوناگون دارند.

جاذبه های عمارت دهدشتی بوشهر

برای مثال روی یک تابلو، دیدگاه قاجاریان درباره آناتومی بدن انسان نقش بسته است. علاوه‌بر این، در موزه تاریخ پزشکی خلیج ‌فارس، برنامه‌های جذاب آموزشی‌پژوهشی همانند برگزاری نمایشگاه، سخنرانی و… نیز برگزار می‌شود. اگر علاقه‌مندید بیشتر درباره موزه‌ای که در عمارت دهدشتی بوشهر قرار دارد بدانید، می‌توانید سری به وب‌سایت آن یعنی «www.medhistory.ir» بزنید.

چگونه به عمارت دهدشتی بوشهر بروید؟

نشانی دقیق عمارت دهدشتی بوشهر، خیابان انقلاب، پشت بانک مسکن است. برای اینکه به این نقطه از بوشهر بروید، چند مسیر وجود دارد. یک مسیر از میانه‌های شهر بوشهر و رد شدن از شلوغی میان آن می‌گذرد که به‌هیچ‌وجه آن را توصیه نمی‌کنم.

راحت‌ترین روش برای رفتن به این مکان تاریخی زیبا، رساندن خود به بوستان زیبای تلویزیون بوشهر (بوستان ساحلی سیادت) از طریق خیابان ساحلی است. اگر از سمت صلح‌آباد به‌سمت پارک تلویزیون می‌آیید، خیابان انقلاب قبل‌از پارک قرار دارد و اگر از سمت بهمنی یا هتل دلوار به این سمت می‌آیید، این خیابان بعداز پارک درست در نبش انتهایی آن قرار دارد. تنها چندده متر که وارد خیابان انقلاب شدید، نرسیده به بانک مسکن، وارد خیابان کناری آن شوید. سپس در انتهای این خیابان به سمت چپ بروید.جاذبه های عمارت دهدشتی بوشهر

مراکز گردشگری نزدیک به عمارت دهدشتی

اگر در سفر به بوشهر قصد بازدید از عمارت دهدشتی را داشتید، می‌توانید کنار آن سری به چندین و چند جای دیدنی دیگر بوشهر و نزدیک به این عمارت نیز بزنید. گوشه بافت قدیم بوشهر، یعنی همان‌جایی که این خانه قدیمی درون آن قرار دارد، خود از جذاب‌ترین جاهای گردشگری بوشهر است که می‌توانید ساعت‌ها درون آن قدم بزنید. ساحل خلیج ‌فارس با بوستان‌های ساحلی زیبا و جذاب کنار شماست و با آن‌همه رستوران و غذاخوری موجود کنار ساحل می‌توانید یک شکم‌گردی ناب در بوشهر داشته باشید. کمی آن‌طرف‌تر نیز پاساژهای بوشهر کنار بازار قدیم آن قرار دارد که از مراکز اصلی خرید سوغاتی در بوشهر هستند.

شما هم اگر در سفرتان به بندر تاریخی و زیبای بوشهر سری به عمارت دهدشتی زدید، تجربیات خود را با نابرو به اشتراک بگذارید.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن